கலௌ நஷ்டத்ரு'ஶாமேஷ புராணார்கோऽதுநோதிதஃ। தத்ர கீர்தயதோ விப்ரா விப்ரர்ஷேர்பூரிதேஜஸஃ
In this age, where true vision is lost, a sun among Purāṇas has now risen; there the Brahmins, praising, filled with radiance, proclaimed it among the sage-Brahmins.
அஹம் சாத்யகமம் தத்ர நிவிஷ்டஸ்தத் அநுக்ரஹாத்। ஸோऽஹம் வஃ ஶ்ராவயிஷ்யாமி யதாதீதம் யதாமதி
I too, having entered that teaching by grace, will recount it to you as I received and as my mind comprehends.
வ்யாஸ உவாச । (அநுஷ்டுப்) இதி ப்ருவாணம் ஸம்ஸ்தூய முநீநாம் தீர்கஸத்ரிணாம் । வ்ரு'த்தஃ குலபதிஃ ஸூதம் பஹ்வ்ரு'சஃ ஶௌநகோऽப்ரவீத்
Vyāsa said: Thus speaking in praise of the long-sitting sages, the venerable head of the clan addressed the sūta — Bhaṛvācchhauna ka — and spoke.
ஶௌநக உவாச । ஸூத ஸூத மஹாபாக வத நோ வததாம் வர । கதாம் பாகவதீம் புண்யாம் யதாஹ பகவாந் ஶுகஃ
Śaunaka said: O sūta, noble sūta, speak — tell us — your best account: what is the sacred Bhāgavata teaching that Śuka the exalted declared?
கஸ்மிந் யுகே ப்ரவ்ரு'த்தேயம் ஸ்தாநே வா கேந ஹேதுநா । குதஃ ஸஞ்சோதிதஃ க்ரு'ஷ்ணஃ க்ரு'தவாந் ஸம்ஹிதாம் முநிஃ
In what age did this begin, at what place and for what cause was Krishna’s assembly composed by the sage?
தஸ்ய புத்ரோ மஹாயோகீ ஸமத்ரு'ங் நிர்விகல்பகஃ । ஏகாந்தமதிஃ உந்நித்ரோ கூடோ மூட இவேயதே
His son, the great yogin, equal-seeing and free of conceptual distinctions, single-minded, half-asleep, hidden and seeming like a fool, was of one resolute view.
(வஸம்ததிலகா) த்ரு'ஷ்ட்வாநுயாந்தம்ரு'ஷிமாத்மஜமப்யநக்நம் தேவ்யோ ஹ்ரியா பரிததுர்ந ஸுதஸ்ய சித்ரம் । தத்வீக்ஷ்ய ப்ரு'ச்சதி முநௌ ஜகதுஸ்தவாஸ்தி ஸ்த்ரீபும்பிதா ந து ஸுதஸ்ய விவிக்தத்ரு'ஷ்டேஃ
Seeing the sage’s son following after him, unclothed, the goddess, abashed, did not display the boy’s form; observing that, the two sages ask whether the world exists — whether the child be both male and female, not simply secluded in sight.
(அநுஷ்டுப்) கதமாலக்ஷிதஃ பௌரைஃ ஸம்ப்ராப்தஃ குருஜாங்கலாந் । உந்மத்தமூகஜடவத் விசரந் கஜஸாஹ்வயே
How was he perceived by townsfolk when he entered the Kurujangala wilderness, wandering like a mad, heavy‑faced elephant at a war elephant’s call?
கதம் வா பாண்டவேயஸ்ய ராஜர்ஷேர்முநிநா ஸஹ । ஸம்வாதஃ ஸமபூத் தாத யத்ரைஷா ஸாத்வதீ ஶ்ருதிஃ
How, O son, did that dialogue occur between the kingly-sage of the Pāṇḍavas and the munificent ascetic? Tell me where that sattvic teaching was heard.
ஸ கோதோஹநமாத்ரம் ஹி க்ரு'ஹேஷு க்ரு'ஹமேதிநாம் । அவேக்ஷதே மஹாபாகஃ தீர்தீகுர்வந் ததாஶ்ரமம்
A great fortunate man observes in a householder’s home nothing more than the milking of cows; he regards that hermitage as a pilgrimage and does penance there.
அபிமந்யுஸுதம் ஸூத ப்ராஹுர்பாகவதோத்தமம் । தஸ்ய ஜந்ம மஹாஶ்சர்யம் கர்மாணி ச க்ரு'ணீஹி நஃ
The bard said: A Sūta proclaimed Abhimanyu’s son, the excellent of the Bhagavans; tell us of that wondrous birth and the deeds he performed.
ஸ ஸம்ராட் கஸ்ய வா ஹேதோஃ பாண்டூநாம் மாநவர்தநஃ । ப்ராயோபவிஷ்டோ கங்காயாம் அநாத்ரு'த்ய அதிராட் ஶ்ரியம்
For what reason was that sovereign, the scion of Pāṇḍu and restorer of men, ruler? Having taken his seat on the Ganges’ bank, he did not fail to protect royal wealth.
(வம்ஶஸ்த) நமந்தி யத்பாதநிகேதமாத்மநஃ ஶிவாய ஹாநீய தநாநி ஶத்ரவஃ । கதம் ஸ வீரஃ ஶ்ரியமங்க துஸ்த்யஜாம் யுவைஷதோத் ஸ்ரஷ்டுமஹோ ஸஹாஸுபிஃ
They bow to that sanctified place beneath whose foot the foes suffer loss of wealth; how could that hero, giving up auspicious prosperity, abandon noble companions at their youthful prime?
ஶிவாய லோகஸ்ய பவாய பூதயே ய உத்தமஶ்லோகபராயணா ஜநாஃ । ஜீவந்தி நாத்மார்தமஸௌ பராஶ்ரயம் முமோச நிர்வித்ய குதஃ கலேவரம்
For Shiva, for the world, for the welfare of beings — those devoted to excellent verses live not for themselves but for others; how could he, freed through knowledge, yet cling to the body?
(அநுஷ்டுப்) தத்ஸர்வம் நஃ ஸமாசக்ஷ்வ ப்ரு'ஷ்டோ யதிஹ கிஞ்சந । மந்யே த்வாம் விஷயே வாசாம் ஸ்நாதமந்யத்ர சாந்தஸாத்
All that tell us plainly now, for we asked about anything here; I think your speech is polished in this metre and differs elsewhere.
ஸூத உவாச த்வாபரே ஸமநுப்ராப்தே த்ரு'தீயே யுகபர்யயே । ஜாதஃ பராஶராத் யோகீ வாஸவ்யாம் கலயா ஹரேஃ
Sūta said: In the Dvāpara just before the third age, a yogī born of Paraśara appeared, bringing with him the divine art of Viṣṇu to the sons of Vāsava.
ஸ கதாசித் ஸரஸ்வத்யா உபஸ்ப்ரு'ஶ்ய ஜலம் ஶுசிஃ । விவிக்ததேஶ ஆஸீந உதிதே ரவிமண்டலே
Once he, pure, touched water from the Sarasvatī; sitting in a lonely place at sunrise he observed the sun’s disc.
பராவரஜ்ஞஃ ஸ ரு'ஷிஃ காலேநாவ்யக்தரம்ஹஸா । யுகதர்மவ்யதிகரம் ப்ராப்தம் புவி யுகே யுகே
That sage, famed above others, by time became subtle and invisible; repeatedly he altered the age’s dharma, arising in world-ages again and again.
பௌதிகாநாம் ச பாவாநாம் ஶக்திஹ்ராஸம் ச தத்க்ரு'தம் । அஶ்ரத்ததாநாந்நிஃஸத்த்வாந் துர்மேதாந் ஹ்ரஸிதாயுஷஃ
He caused the waning of material qualities and of mental states; he removed faithless, passionless ones, the dull-witted and those whose lives were diminished.
துர்பகாம்ஶ்ச ஜநாந் வீக்ஷ்ய முநிர்திவ்யேந சக்ஷுஷா । ஸர்வவர்ணாஶ்ரமாணாம் யத் தத்யௌ ஹிதமமோகத்ரு'க்
Seeing the ill-fated masses with his divine eye, the seer apportioned suitable, unfailing welfare to all varṇas and āśramas.
சாதுர்ஹோத்ரம் கர்ம ஶுத்தம் ப்ரஜாநாம் வீக்ஷ்ய வைதிகம் । வ்யததாத் யஜ்ஞஸந்தத்யை வேதமேகம் சதுர்விதம்
There are four classes of domestic rites, pure actions observed by the people according to Vedic practice; the sacrificial traditions were laid down for the onward transmission of the yajña, and the one Veda was split into four.
ரு'க்யஜுஃஸாமாதர்வாக்யா வேதாஶ்சத்வார உத்த்ரு'தாஃ । இதிஹாஸபுராணம் ச பஞ்சமோ வேத உச்யதே
Called Ṛg, Yajus, Sāma and Atharva, these four Vedas are enumerated; besides them, the account and ancient lore — the Itihāsa and Purāṇa — are spoken of as a fifth Veda.
தத்ரர்க்வேததரஃ பைலஃ ஸாமகோ ஜைமிநிஃ கவிஃ । வைஶம்பாயந ஏவைகோ நிஷ்ணாதோ யஜுஷாமுத
Among the Ṛg-keepers was Paileya; the Sāma was Jaimini the seer-poet; and Vaiśampāyana alone was expert among the Yajus scholars.
அதர்வாங்கிரஸாமாஸீத் ஸுமந்துர்தாருணோ முநிஃ । இதிஹாஸபுராணாநாம் பிதா மே ரோமஹர்ஷணஃ
Atharvan was Angiras’s descendant, Sumanth a stern sage; the father of histories and Purāṇas — my hair stands on end to speak his name.
த ஏத ரு'ஷயோ வேதம் ஸ்வம் ஸ்வம் வ்யஸ்யந்நநேகதா । ஶிஷ்யைஃ ப்ரஶிஷ்யைஃ தத் ஶிஷ்யைஃ வேதாஸ்தே ஶாகிநோऽபவந்
Those very seers composed their own Vedas in diverse ways, and through disciples and grand‑disciples their texts became distinct branches and schools.
த ஏவ வேதா துர்மேதைஃ தார்யந்தே புருஷைர்யதா । ஏவம் சகார பகவாந் வ்யாஸஃ க்ரு'பணவத்ஸலஃ
These Vedas, however, are held by men of meagre insight for selfish ends; thus the venerable Vyāsa — compassionate yet sparing — arranged them in this manner.
ஸ்த்ரீஶூத்ரத்விஜபம்தூநாம் த்ரயீ ந ஶ்ருதிகோசரா । கர்மஶ்ரேயஸி மூடாநாம் ஶ்ரேய ஏவம் பவேதிஹ । இதி பாரதமாக்யாநம் க்ரு'பயா முநிநா க்ரு'தம்
Women, śūdras and even some twice‑born kin are excluded from the threefold scriptural study; for the ill‑informed their highest good is seen as action alone — so this tale of Bhārata was created by the sage out of pity.
ஏவம் ப்ரவ்ரு'த்தஸ்ய ஸதா பூதாநாம் ஶ்ரேயஸி த்விஜாஃ । ஸர்வாத்மகேநாபி யதா நாதுஷ்யத் ஹ்ரு'தயம் ததஃ
Thus have the twice‑born always pursued the welfare of living beings; but when the soul — the inner ruler — no longer finds delight, then the heart falls silent.
நாதிப்ரஸீதத் ஹ்ரு'தயஃ ஸரஸ்வத்யாஸ்தடே ஶுசௌ । விதர்கயந் விவிக்தஸ்த இதம் ப்ரோவாச தர்மவித்
The heart did not relax, as Sarasvatī stood on the pure bank; reasoning in solitude, the knower of dharma spoke these words.
த்ரு'தவ்ரதேந ஹி மயா சந்தாம்ஸி குரவோऽக்நயஃ । மாநிதா நிர்வ்யலீகேந க்ரு'ஹீதம் சாநுஶாஸநம்
By upholding my vows the metres, the priests and the sacred fires were maintained; honoured and without blemish, the received discipline was accepted.