பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணரின் அருளும், பக்தர்களின் பணிவும் நிறைந்த இந்த நிகழ்வுகள் இவ்வாறு தொடர்கின்றன— ஒரு பக்தன், உயர்ந்ததும் தாழ்ந்ததும் ஆகிய பல்வேறு ஸ்தோத்திரங்களாலும், புராணங்களிலிருந்து எடுத்த புகழ்ச்சிகளாலும், சாதாரண மொழியிலுள்ள பாராட்டுகளாலும், பகவானை போற்றி, “அருள் புரியவேண்டும், பிரபு!” என்று பிரார்த்தித்து, முழுமையாக வணங்கி விழுந்தான். அவன் தன் தலையை என் பாதத்தில் வைக்க, கைகள் குறுக்காக கூப்பி, “பிரபு! நான் மரண சாகரத்தால் பயந்து, உமக்கு சரணாகியுள்ளேன். என்னை காத்தருளும்!” என வேண்டினான். அப்படி தந்த பாகத்தை, பக்தி மற்றும் மரியாதையுடன் தன் தலையில் வைத்து, பூஜையை முடிக்க வேண்டும் என்றால், அந்த நைவேத்யத்தை ஒளிக்குத் திருப்பி அர்ப்பணித்து, மீண்டும் பரம ஜோதி எனும் உன்னத ஒளிக்குத் திருப்பி அர்ப்பணிக்க வேண்டும். எப்போது, எங்கே பக்தி, பூஜை போன்றவை ஏற்படுகின்றனவோ, அங்கேயே என்னை ஆராதிக்க வேண்டும்; ஏனெனில் நான் எல்லா உயிர்களிலும், அவர்களின் உள்ளார்ந்த ஆத்மாவிலும், பரமாத்மாவாக இருக்கிறேன். இவ்வாறு, வேத மற்றும் தந்திர முறைகளின் வழியாக யாகம், யோகம் ஆகியவற்றால் என்னை ஆராதிப்பவன், இரு வழிகளிலும் தன் விருப்பமான Siddhi-யை எனது அருளால் பெறுகிறான். என் ரூபத்தை நிறுவி, ஒரு உறுதியான ஆலயத்தை கட்ட வேண்டும்; பூஜை மற்றும் திருவிழாக்களுக்கு அழகான பூந்தோட்டங்களை அமைக்க வேண்டும். பூஜை மற்றும் அதனுடன் தொடர்புடைய கிரியைகள் தொடர்ந்து நடைபெற, பெரிய விழாக்கள் மற்றும் தினசரி பூஜைகளுக்காக நிலங்கள், கடைகள், நகரங்கள், கிராமங்கள் ஆகியவற்றை அர்ப்பணிக்க வேண்டும். இதனால் எனது பரமபதத்தை அடையலாம். பிரதிஷ்டை மூலம், அவன் மூன்று உலகுகளிலும் அதிகாரம் பெற்றவன் ஆகிறான்; பூஜை போன்றவற்றால் பிரம்மலோகத்தை அடைகிறான்; மூன்று முறைகளால் எனக்கு சமமான நிலையைப் பெறுகிறான். அனைத்தையும் விட்டுவிட்டு ஒருமுக பக்தியாலும் யோகத்தாலும் என்னை அடைகிறான்; எனவே, என்னை ஆராதிப்பவன் பக்தி மார்க்கத்தை அடைகிறான். தான் அல்லது பிறர் தேவர்களுக்கும், பிராமணர்களுக்கும், அவர்களின் வாழ்விற்கு வழங்கியதை எடுத்துக் கொள்பவன், பத்தாயிரக்கணக்கான ஆண்டுகள் மலம் உண்ணும் தண்டனை பெறுவான். பணியாற்றுபவரும், அதனது சாராம்சமும், அனுமதிப்பவரும், அந்தச் செயல்களில் பங்கு பெறுபவரும், இறப்புக்குப் பிறகு, அந்தச் செயல்களின் மிகுந்த பலனை மீண்டும் மீண்டும் பெறுவார்கள். இப்போது, ஶ்ரீகுகதேவர் கூறுகிறார்: பதினொன்றாம் தினம் விரதம் இருந்து, நந்தர் ஜனார்த்தனனைப் பூஜித்தார்; பன்னிரண்டாம் நாளில், காலிந்தி நதியில் குளிக்க நீரில் இறங்கினார். அப்போது, ஒரு அசுரன், வருணனின் ஊழியன், அவரை பிடித்து, வருணனிடம் அழைத்து வந்தான்; ஏனெனில், இரவில் நீரில் இறங்குவதால் அசுரர்களின் எல்லையை மீறினார். அவரை காணாத கோபாலர்கள், “கிருஷ்ணா! ராமா!” என்று அழைத்தனர். அவர்களின் கூவலைக் கேட்ட பகவான் கிருஷ்ணர், தந்தை வருணனால் கொண்டு செல்லப்பட்டதை உணர்ந்து, தன் உறவினருக்குப் அஞ்சாமை அளிப்பவராக, அந்த இடத்திற்கு விரைந்தார். ஹரிகேஷனாகிய கிருஷ்ணர் வருகையைப் பார்த்து, உலகத்தின் காவலர் வருணன், மிகுந்த மரியாதையுடன் வரவேற்று, சிறப்பாக பூஜித்து, அவரை நேரில் காணும் பெரும் திருவிழா போல மகிழ்ந்தார். வருணன், “இன்று என் உடல் அமைதியடைந்தது; இன்று, பிரபு, என் குறிக்கோள் நிறைவேறியது. உமது திருவடிகளைப் பற்றியவர்களுக்கு, ஓம் ஸ்வாமி, பயணத்தின் முடிவை அடைந்தனர்,” என்று கூறினான். “நமஸ்காரம் உமக்கு, ஸ்வாமி! பரமாத்மா! பிரம்மம்! அங்கே மாயையும், உலகப் படைப்பின் தோற்றமும் கேட்கப்படுவதில்லை. அறியாமை, அறியக் கூடாததை அறியாமல், என் அறிவில்லாமையால் உங்கள் தந்தை இங்கே கொண்டு வரப்பட்டார்; இதை மன்னிக்க வேண்டும். எல்லாவற்றையும் காண்பவராகிய கிருஷ்ணா! என்னையும் அருளால் பார்வையிட வேண்டும். கோவிந்தா, தந்தையை நேசிப்பவரே, உங்கள் தந்தை மீண்டும் செல்ல அனுமதிக்க வேண்டும்,” என்று வேண்டினார். அவ்வாறு வருணன் தாழ்மையுடன் வேண்டியபோது, பகவான் கிருஷ்ணர், தேவாதி தேவனாக, தந்தையை அழைத்து, உறவினர்களிடம் மகிழ்ச்சியோடு திரும்பினார். நந்தர், உலகத்தின் காவலரின் அதிசய மகிமையையும், கிருஷ்ணருக்கான அவர்களது மரியாதையையும் பார்த்து, தன் உறவினர்களிடம் ஆச்சரியத்துடன் கூறினார். அந்த கோபாலர்கள், மனதில் ஆவலுடன், “இந்த பிரபு நமக்கு நம்முடைய பரம இலக்கை காண்பிப்பாரா?” என்று எண்ணினர். அவர்களது மனதை அறிந்த பகவான், அவர்களின் ஆசையை நிறைவேற்றும் கருணையால், இதை யோசித்தார். இந்த உலகில் மக்கள், அறியாமை, ஆசை, கிரியைகளால் குழம்பி, உயர்ந்ததும் தாழ்ந்ததும் ஆகிய பாதைகளில் அலைந்து, தங்கள் உண்மையான இலக்கை அறியாமல் இருக்கின்றனர். இதனை எண்ணி, பரம கருணையுடன் ஹரி, அந்த கோபாலர்களுக்கு, இருளைத் தாண்டிய தன் பிரம்மலோகத்தைக் காட்டினார். அது சத்தியம், ஞானம், அனந்தம்—பிரம்மம்; நிரந்தர ஒளி; குணங்கள் நின்று, மனம் லயித்தபோது முனிவர்கள் காணும் அந்த பரம்பொருள். அவர்களை பிரம்மா ஸரோவரத்தில் அழைத்துச் சென்று, மூழ்க வைத்து, மீண்டும் எடுத்து, அக்காலத்தில் அக்குரூரன் சென்ற பிரம்மலோகத்தைக் காண வைத்தார். நந்தரும் மற்றவர்களும், அந்த இடத்தைக் கண்டபோது, பேரானந்தத்தில் திளைத்து, ஆச்சரியத்துடன், அங்கே கிருஷ்ணர் ஸ்தோத்திரங்களால் போற்றப்படுவதைப் பார்த்தனர். இதன் பின், ஞானம், விவேகம், ஶாஸ்திரம், தவம், அனுபவம், பரம்பரை, அனுமானம்—இவை எல்லாவற்றிலும் ஆரம்பத்திலும் முடிவிலும் இருப்பது, காலமும் காரணமும்—அவை நடுவிலும் இருப்பது அதுவே. எப்படி தங்கம், முன்னும் பின்னும் தானாகவே உருவாகி, தங்கப் பொருட்களில் எல்லாவற்றிலும் நிறைந்திருப்பதோ, அதுபோலவே, பல்வேறு பெயர்களில் நான் இருக்கிறேன். இது மூன்று நிலைகளில் உள்ள ஞானம்—மூன்று குணங்களால் ஆன காரணம், விளைவு, செய்பவர்; அவற்றின் சங்கமம், பிரிவுகள்—அவற்றைத் தாண்டி இருக்கும் நான்காவது நிலையே உண்மை. முன்னும், பின்னும், நடுவிலும் இல்லாதது வெறும் பெயரே; பரமன் இருப்பதாக நிறுவியதைத் தவிர, எதுவும் இல்லை; இதுவே என் கருத்து. இல்லாதவை இருப்பதாகத் தோன்றுவது ராஜஸின் மாற்றம்; பிரம்மமே, சுய ஒளியாக, பிரம்மனின் அதிசயமான பல்வேறு வடிவங்களாக, இந்திரியங்கள், பொருட்கள், மனம், அவற்றின் மாற்றங்களாக விளங்குகிறது. அதனால், பிரம்மத்தை தெளிவாக விவேகத்தால் அறிந்து, எதிர்ப்பார்வைகளை முறையாக மறுத்து, சந்தேகங்களை வெட்டி, மன அமைதியுடன், சொந்த ஆனந்தத்தில் திருப்தியுடன், விருப்பப் பொருள்களில் விருப்பமின்றி இருக்க வேண்டும். ஆத்மா, புவி, இந்திரியங்கள், தேவர்கள், அசுரர்கள், காற்று, நீர், அக்னி ஆகிய உடல் அல்ல; மனம் உணவாகும், புத்தி சத்த்வம், அகங்காரம் ஆகாயம், பூமி பஞ்சபூதங்களின் சமநிலை. குணங்களால் ஆன இந்திரியங்கள், தன் இருப்பிடம் தெளிவாக அறிந்தவரை எப்படி பாதிப்பது? அல்லது அவை கலங்கினாலும் என்ன தவறு? மேகங்கள் இருந்தாலும், போன பிறகு சூரியனை பாதிக்காதது போல. எப்படி ஆகாயம், காற்று, அக்னி, நீர், பூமியின் குணங்களில் பிணைப்பில்லாமல், அவை வரும் போதும் போகும் போதும் தன் தன்மை இழக்காததோ, அதுபோலவே, நாசமில்லாத ஆத்மாவை, சத்வம், ராஜஸ், தமஸ் போன்ற மனத்தின் சஞ்சார காரணிகள் பாதிக்க முடியாது. இருப்பினும், மாயையால் உருவான குணங்களுடன் தொடர்பைத் தவிர்க்க வேண்டும்; என் மீது உறுதியான பக்தியால், ராஜஸின் மாசு மனதில் நீங்கும் வரை அவற்றை ஒதுக்க வேண்டும். பொய்யான யோகிகள், தேவதைகள் அல்லது மனிதர்களால் ஏற்படும் தடைகளால் குறுக்கப்பட்டால், அவர்கள் முன்பு செய்த பழக்கத்தின் பலத்தால் மீண்டும் யோகம் செய்வார்கள்; ஆனால் கர்ம முறையைப் பின்பற்றாமல் செய்வார்கள். இவ்வாறு, பத்தாவது ஸ்கந்தத்தின் முதல் பாதியின் இருபத்தெட்டாவது அதிகாரம் ஸ்ரீமத்பாகவத புராணத்தில் நிறைவடைகிறது; இது பரம ஹம்ஸ முனிவர்களுக்கான உன்னத ஶாஸ்திரம். — இவை எல்லாம் பகவானின் அருள், பக்தர்களின் பக்தி, ஞானத்தின் ஒளி, ஆனந்தத்தின் பெருக்கம்!