அந்த புனிதமான நேரத்தில், தம் பாதங்களைத் தொட விரும்பும் கோபிகைகளின் ஆவலைக் கண்டு, தாமோதரர் ஆன பகவான் அவர்களிடம் கருணையுடன் பேசினார். “நல்லவர்களே! என்னை வழிபடவேண்டும் என்ற உங்கள் எண்ணம் எனக்குத் தெரியும். அதை நான் ஏற்றுக்கொள்கிறேன்; அது நிச்சயமாக நிறைவேறும். உங்கள் மனம் என்னில் நிலைத்திருப்பதால், உங்கள் ஆசை காமமாக மாறாது. எப்படித் தாள்விட்டு வறுத்த அல்லது வேகவைத்த தானியங்கள் முளைக்க முடியாதோ, அதுபோல் உங்கள் விருப்பங்கள் பாவமாக மாறாது. இப்போது, உங்களது விரதத்தைப் பூர்த்தி செய்து, வ்ரஜாவுக்கு திரும்புங்கள். வரவிருக்கும் இரவுகளில், நீங்கள் என்னுடன் மகிழ்வீர்கள், ஏனெனில் இந்த விரதம் என்னை வழிபடவேண்டும் என்ற நோக்கத்துடன் நீங்கள் மேற்கொண்டது.” இவ்வாறு பகவான் உபதேசம் அளித்தபோது, கோபிகைகள் தங்களது ஆசைகள் நிறைவேறிய மகிழ்ச்சியுடன், ஆனாலும் உள்ளம் கனிந்தபடியே, அவரது திருவடிகளைத் தியானித்து வ்ரஜாவுக்கு திரும்பினர். பின்னர், தேவகியின் மகனாகிய பகவான், கோபெரு பசுமடங்களைச் சுற்றியுள்ள கோபபிள்ளைகளுடன், தன் அண்ணன் பாலராமனுடன் சேர்ந்து, வ்ரந்தாவனத்தை விட்டு வெகு தூரம் பசுக்களை மேய்த்துக்கொண்டு சென்றார். அந்த நேரத்தில், வெயிலின் தீவிரமான வெப்பத்திலிருந்து பாதுகாக்க, மரங்கள் தங்கள் உடலை குடையாய் விரித்து நிழல் அளித்ததைப் பார்த்து, கிருஷ்ணர் வ்ரஜவாசிகளிடம் பேசத் தொடங்கினார்: “ஸ்தோககிருஷ்ணா, அம்ஷு, ஸ்ரீதாமா, சுபலா, அர்ஜுனா, விஷாலா, ரிஷபா, தேஜஸ்வின், தேவப்ரஸ்தா, வரூதபா! இந்த மரங்களைப் பாருங்கள். மற்றவர்களுக்காகவே வாழும் இந்த மகான்மாரே! காற்று, மழை, வெயில், குளிர் ஆகியவற்றைத் தாங்கி, நமக்கு பாதுகாப்பளிக்கின்றனர். அவர்கள் பிறந்தது எவ்வளவு பாக்கியமானது! எல்லா உயிர்களும் இவர்களின் அருளால் வாழ்கின்றனர். உண்மையில் நல்லவர்கள் போல, தங்களை நாடி வரும் யாரையும் அவர்கள் நிராகரிக்கவில்லை. இலைகள், பூக்கள், பழங்கள், நிழல், வேர், பட்டை, மரம், மணமுள்ள பிசின், சாறு, சாம்பல், எலும்பு ஆகியவற்றால் நம் தேவைகளை நிறைவேற்றுகின்றனர். உடல் பெற்ற உயிர்களுக்கு, பிறந்த வாழ்க்கையின் உண்மையான அர்த்தம் இதுவே: தம் உயிர், செல்வம், புத்தி, சொல் ஆகியவற்றால் எப்போதும் உயர்ந்த நன்மையைச் செய்ய வேண்டும்.” இவ்வாறு கூறி, கிருஷ்ணர் பசுமாடுகளை யமுனை நதியின் கரைக்கு அழைத்துச் சென்றார். அங்கு, புதிதாக முளைத்த கிளைகள், கனி, பூ, இலைகளால் நிறைந்த மரங்களின் கீழ் தாழ்ந்த கிளைகளின் வழியாக நதிக்குள் சென்றனர். அங்கே, தூய, குளிர்ந்த, புண்ணியமான நீரைக் கொண்டு, முதலில் பசுக்களுக்கு நீர் கொடுத்தனர்; பிறகு, கிருஷ்ணரும் பாலராமரும் மற்றும் கோபர்கள் தாமும் அந்த இனிய நீரைத் தாமும் பருகி திருப்தி அடைந்தனர். அந்த நதிக்கரையிலுள்ள தோட்டங்களில், பசுக்களை விருப்பப்படி மேயவிட்டு, கிருஷ்ணரும் ராமரும் பசுமாடுகளுடன் வந்தார்கள். அப்போது, பசுக்களை மேய்த்துக் கொண்டிருந்த கோபர்கள், பசியால் கிருஷ்ணரிடம் பேசத் தொடங்கினர்: “உணர்ச்சிகளின் பொருட்களில் மனம் முழுமையாக ஈடுபட்டு விட்டால், ஜீவன் தன்னை மறந்து விடுகிறான்; மரணம் என்பது அந்த முழு மறப்பாகும். பிறவி என்பது, ஒருவன் தன் முழு இருப்பாக அனுபவித்தாலும், உணர்ச்சி பொருட்களை ஏற்கும் நிகழ்வாகும்; அது கனவு அல்லது மாயை போலத்தான். முந்தைய கனவு அல்லது மாயையை நாம் நினைவில் வைத்திருப்பதில்லை, அதுபோலவே, அந்த நிலையில் ஒருவர் தன்னை புதியதாகவே பார்க்கிறார், பழையதை நினைவில் கொள்ளவில்லை. இந்த மூன்று வகை உருவாக்கங்கள்—உணர்ச்சிகள், அவற்றின் பொருட்கள், மனம்—இவை எல்லாம் ஒரே பொருளில் தோன்றுகின்றன; உள்ளும் புறமும் என்ற பிரிவுகள் மனிதர்களால் உருவாக்கப்படுகின்றன, நல்லவர்களின் செயல்கள், தீயவர்களின் செயல்கள் போலவே. அன்புள்ளவரே! உயிர்கள் எப்போதும் தோன்றி மறைந்து கொண்டே இருக்கின்றன; காலத்தின் அதிசயமான, மிக நுண்ணிய வேகத்தால் இது கண்களுக்கு தெரியாது. ஒவ்வொரு ஜீவராசியின் காலச்சக்கரம், மரக்கன்று, நதி, தீப்பொறி ஆகியவற்றைப் போலவே, அவற்றின் பரிணாமங்களும் நிலைபெற்றுள்ளன. ஒரு விளக்கைத் தீப்பொறி என்று, ஒரு நீரை நதியாக, ஒருவரை மனிதனாக நாம் அழைக்கின்றோம். இந்தப் பேச்சும், நிலையான வாழ்க்கை பற்றிய எண்ணமும் பொய்யானதே. ஒருவர் தன் கர்மத்தின் விதையிலிருந்து பிறக்கிறார், இறக்கிறார் என்று நினைக்க வேண்டாம்; அது மரத்தில் தீப்பொறி தோன்றும், மறையும் போல ஒரு மாயை. கருவில் ஏற்பாடு, கருவில் வளர்ச்சி, பிறப்பு, குழந்தை பருவம், சிறுவயது, இளமை, முதிர்ச்சி, முதுமை, மரணம்—இவை உடலின் ஒன்பது நிலைகள். இந்த உயர்ந்த மற்றும் தாழ்ந்த உடல்கள் எல்லாம் மனோமயமானவை; குணங்களுடன் தொடர்பு கொண்டு, ஒருவருக்கு சில சமயம் கிடைக்கும், சில சமயம் விட்டுவிடுவார். பிதா–புத்ரன் என்ற தொடர்பில், ஆத்மாவின் தோற்றம், அழிவு ஆகியவை ஊகிக்கப்படுகின்றன; ஆனால், தோன்றும், அழியும் பொருள்களின் உண்மை தன்மையை அறிந்தவர், இரண்டிலும் ஈடுபட மாட்டார். மரத்தின் விதை, பழம் ஆகியவற்றை அறிந்த ஒருவர், அதன் பிறப்பும் அழிவும் தனக்குத் தெரிந்தாலும், மரத்திலிருந்து வேறுபட்டவராக இருப்பது போல, சாட்சி ஆத்மாவும் உடலிலிருந்து வேறுபட்டது. ஆத்மாவும், ப்ரகிருதியும் வேறென்று அறியாமல், தொடர்பால் குழப்பமடைந்தவன், உலக வாழ்க்கையில் சிக்கிக்கொள்கிறான். சத்த்வ குணத்தால் தேவர்கள், ரஜஸ் மூலம் அசுரர்கள், மனிதர்கள், தமஸ் மூலம் பூதங்கள், ஜந்துக்கள் ஆகிய நிலைகளுக்கு அடையப்படுகின்றன; கர்மத்தால் உயிர்கள் இவற்றில் சுற்றிக்கொள்கின்றன. மற்றவர்கள் பாடுவதையும், நடனமாடுவதையும் பார்த்து ஒருவர் அவர்களைப் போல நடந்து கொள்கிறார். இப்படியே, புத்தியின் குணங்களைப் பார்த்து, செயலில் ஈடுபடாதவரும் அவற்றை ஒத்துப் போகிறார். நீர் ஓடும் போது மரங்கள் நகரும் போல் தோன்றுவது, கண்கள் சுழலும் போது பூமி சுழலும் போல் தோன்றுவது போல, நம் உணர்வுகள் மாறுபடுகின்றன. மனதின் மாயையில் உணர்ச்சி பொருட்களை அனுபவிப்பது போலி; கனவில் காணும் காட்சிகள் போலவே, உலக வாழ்க்கையும் ஆத்மாவிற்கு மாயைதான், தசார்ஹ குலத்தில் பிறந்தவரே! பொருள் இல்லாத போதும், உலக வாழ்க்கை முடிவடையாது; உணர்ச்சி பொருட்களைத் தியானிப்பவருக்கு, கனவில் வரும் துன்பம் போலவே, விழிப்பிலும் துன்பம் ஏற்படும். எனவே, உத்தவா! நம்ப முடியாத இந்தப் புலன்களால் புலனின்பங்களை அனுபவிக்காதே. ஆத்மாவின் பற்றில் ஏற்படும் குழப்பத்தை நோக்கி, அந்த மாயைத் தவறை உணர்ந்துகொள். ஒருவன் வெளியே தள்ளப்பட்டாலும், தீயவர்களால் இகழப்பட்டாலும், அவமானப்படுத்தப்பட்டாலும், பொறாமைப்பட்டாலும், அடிபட்டாலும், கட்டப்பட்டாலும், வாழ்வாதாரம் இழந்தாலும், அறியாமையால் எச்சில், சிறுநீர் வீசப்பட்டாலும், பல்வேறு விதங்களில் அசைத்தாலும்—even in hardship, நல்லதை விரும்பும் ஒருவர் தன்னையே தானாக உயர்த்திக் கொள்ள வேண்டும். இதற்குப் பிறகு, உத்தவா பகவானிடம் கேட்டார்: “உலகத்தில் உள்ளவர்களிடம் இவ்வாறு தாங்க முடியாத அவமதிப்பை எப்படி நான் புரிந்து கொள்வேன், பகவானே? இது மிகவும் கடினம்; இயற்கையின் சக்தி மிகுந்தது. உன் தர்மத்தில் நிலைத்திருப்போரும், அமைதியுடன், உன் திருவடிகளில் அடைக்கலம் புகுந்தவர்களையும் தவிர, மற்ற எல்லோருக்கும் இது சுலபமல்ல.” பிரஹஸ்பதி, பிரம்மம் பற்றிய உபதேசத்தில், ஹரி தானாகவே ஆத்ம ஞான நிலையில், பசுக்கள், ஆசான்கள், பிராமணர்கள் ஆகியோரிடம் பக்தியுடன் விஷ்வக்சேனனைப் பின்பற்றுகின்றனர். மூன்று உலகங்களிலும், புகழும், பாடலும் மூலம், ஆண்கள் பெண்களின் காதுகளில் நுழைவதைப் போலவே, ராமர் நல்லவர்களிடையே புகுந்து வாழ்கிறார். இவ்வாறு, பகவானும், அவரைச் சுற்றி இருந்தவர்களும், வ்ரஜ பூமியில், பசுக்களுடன், இயற்கையின் அருளை அனுபவித்தனர்; கிருஷ்ணரின் வார்த்தைகளும், அவருடைய உபதேசமும், வ்ரஜவாசிகளின் உள்ளங்களில் எப்போதும் ஒலித்துக்கொண்டே இருந்தது.