श्रीमद्भागवतपुराणम्

श्रीशुक उवाच । इत्युक्तौ तौ परिक्रम्य प्रणम्य च पुनः पुनः । बद्धोलूखलमामन्त्र्य जग्मतुर्दिशमुत्तराम्

इत्थं भावेन कथितो भगवान् भगवत्तमः । न इत्थं भावेन हि परं द्रष्टुं अर्हन्ति सूरयः

नास्य कर्मणि जन्मादौ परस्य अनुविधीयते । कर्तृत्वप्रतिषेधार्थं माययारोपितं हि तत्

अयं तु ब्रह्मणः कल्पः सविकल्प उदाहृतः । विधिः साधारणो यत्र सर्गाः प्राकृतवैकृताः

परिमाणं च कालस्य कल्पलक्षण विग्रहम् । यथा पुरस्ताद् व्याख्यास्ये पाद्मं कल्पमथो श्रृणु

शौनक उवाच । यदाह नो भवान् सूत क्षत्ता भागवतोत्तमः । चचार तीर्थानि भुवः त्यक्त्वा बंधून् सु-दुस्त्यजान्

क्षत्तुः कौशारवेः तस्य संवादोऽध्यात्मसंश्रितः । यद्वा स भगवान् तस्मै पृष्टः तत्त्वं उवाच ह

ब्रूहि नः तद् इदं सौम्य विदुरस्य विचेष्टितम् । बन्धुत्याग निमित्तं च यथैव आगतवान् पुनः

सूत उवाच । राज्ञा परीक्षिता पृष्टो यद् अवोचत् महामुनिः । तद्वोऽभिधास्ये श्रृणुत राज्ञः प्रश्नानुसारतः

राजोवाच। कस्मिन्कर्मणि देवस्य मयोऽहन्जगदीशितुः। यथा चोपचिता कीर्तिः कृष्णेनानेन कथ्यताम्

श्रीनारद उवाच। निर्जिता असुरा देवैर्युध्यनेनोपबृंहितैः। मायिनां परमाचार्यं मयं शरणमाययुः

स निर्माय पुरस्तिस्रो हैमीरौप्यायसीर्विभुः। दुर्लक्ष्यापायसंयोगा दुर्वितर्क्यपरिच्छदाः

ताभिस्तेऽसुरसेनान्यो लोकांस्त्रीन्सेश्वरान्नृप। स्मरन्तो नाशयां चक्रुः पूर्ववैरमलक्षिताः

ततस्ते सेश्वरा लोका उपासाद्येश्वरं नताः। त्राहि नस्तावकान्देव विनष्टांस्त्रिपुरालयैः

अथानुगृह्य भगवान्मा भैष्टेति सुरान्विभुः। शरं धनुषि सन्धाय पुरेष्वस्त्रं व्यमुञ्चत

ततोऽग्निवर्णा इषव उत्पेतुः सूर्यमण्डलात्। यथा मयूखसन्दोहा नादृश्यन्त पुरो यतः

तैः स्पृष्टा व्यसवः सर्वे निपेतुः स्म पुरौकसः। तानानीय महायोगी मयः कूपरसेऽक्षिपत्

सिद्धामृतरसस्पृष्टा वज्रसारा महौजसः। उत्तस्थुर्मेघदलना वैद्युता इव वह्नयः

विलोक्य भग्नसङ्कल्पं विमनस्कं वृषध्वजम्। तदायं भगवान्विष्णुस्तत्रोपायमकल्पयत्

वत्सश्चासीत्तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौः। प्रविश्य त्रिपुरं काले रसकूपामृतं पपौ

तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन्विमोहिताः। तद्विज्ञाय महायोगी रसपालानिदं जगौ

स्मयन्विशोकः शोकार्तान्स्मरन्दैवगतिं च ताम्। देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन

आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयोः। अथासौ शक्तिभिः स्वाभिः शम्भोः प्राधानिकं व्यधात्

धर्मज्ञानविरक्त्यृद्धि तपोविद्याक्रियादिभिः। रथं सूतं ध्वजं वाहान्धनुर्वर्मशरादि यत्

सन्नद्धो रथमास्थाय शरं धनुरुपाददे। शरं धनुषि सन्धाय मुहूर्तेऽभिजितीश्वरः

ददाह तेन दुर्भेद्या हरोऽथ त्रिपुरो नृप। दिवि दुन्दुभयो नेदुर्विमानशतसङ्कुलाः

देवर्षिपितृसिद्धेशा जयेति कुसुमोत्करैः। अवाकिरन्जगुर्हृष्टा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

एवं दग्ध्वा पुरस्तिस्रो भगवान्पुरहा नृप। ब्रह्मादिभिः स्तूयमानः स्वं धाम प्रत्यपद्यत

एवं विधान्यस्य हरेः स्वमायया विडम्बमानस्य नृलोकमात्मनः। वीर्याणि गीतान्यृषिभिर्जगद्गुरोर्लोकं पुनानान्यपरं वदामि किम्