श्रीमद्भागवतपुराणम्

श्रीरुक्मिण्युवाच। नन्वेवमेतदरविन्दविलोचनाह यद्वै भवान्भगवतोऽसदृशी विभूम्नः। क्व स्वे महिम्न्यभिरतो भगवांस्त्र्यधीशः क्वाहं गुणप्रकृतिरज्ञगृहीतपादा

सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्तः। शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा। नित्यं कदिन्द्रियगणैः कृतविग्रहस्त्वं। त्वत्सेवकैर्नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम्

त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां। वर्त्मास्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम्। यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य। भूमंस्तवेहितमथो अनु ये भवन्तम्

निष्किञ्चनो ननु भवान्न यतोऽस्ति किञ्चिद्। यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्याः। न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तकमाढ्यतान्धाः। प्रेष्ठो भवान्बलिभुजामपि तेऽपि तुभ्यम्

त्वं वै समस्तपुरुषार्थमयः फलात्मा। यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्स्नम्। तेषां विभो समुचितो भवतः समाजः। पुंसः स्त्रियाश्च रतयोः सुखदुःखिनोर्न

त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव। आत्मात्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि। हित्वा भवद्भ्रुव उदीरितकालवेग। ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन्कुतोऽन्ये

जाड्यं वचस्तव गदाग्रज यस्तु भूपान्। विद्राव्य शार्ङ्गनिनदेन जहर्थ मां त्वम्। सिंहो यथा स्वबलिमीश पशून्स्वभागं। तेभ्यो भयाद्यदुदधिं शरणं प्रपन्नः

यद्वाञ्छया नृपशिखामणयोऽङ्गवैन्य। जायन्तनाहुषगयादय ऐक्यपत्यम्। राज्यं विसृज्य विविशुर्वनमम्बुजाक्ष। सीदन्ति तेऽनुपदवीं त इहास्थिताः किम्

कान्यं श्रयेत तव पादसरोजगन्धम्। आघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम्। लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयस्य। मर्त्या सदोरुभयमर्थविवीतदृष्टिः

तं त्वानुरूपमभजं जगतामधीशम्। आत्मानमत्र च परत्र च कामपूरम्। स्यान्मे तवाङ्घ्रिररणं सृतिभिर्भ्रमन्त्या। यो वै भजन्तमुपयात्यनृतापवर्गः

तस्याः स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टाः। स्त्रीणां गृहेषु खरगोश्वविडालभृत्याः। यत्कर्णमूलमरिकर्षण नोपयायाद्। युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता

त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्तर्। मांसास्थिरक्तकृमिविट्कफपित्तवातम्। जीवच्छवं भजति कान्तमतिर्विमूढा। या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्त्री

अस्त्वम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग। आत्मन्रतस्य मयि चानतिरिक्तदृष्टेः। यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो। मामीक्षसे तदु ह नः परमानुकम्पा

नैवालीकमहं मन्ये वचस्ते मधुसूदन। अम्बाया एव हि प्रायः कन्यायाः स्याद्रतिः क्वचित्

व्यूढायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम्। बुधोऽसतीं न बिभृयात्तां बिभ्रदुभयच्युतः

श्रीभगवानुवाच। साध्व्येतच्छ्रोतुकामैस्त्वं राजपुत्री प्रलम्भिता। मयोदितं यदन्वात्थ सर्वं तत्सत्यमेव हि

यान्यान्कामयसे कामान्मय्यकामाय भामिनि। सन्ति ह्येकान्तभक्तायास्तव कल्याणि नित्यद

उपलब्धं पतिप्रेम पातिव्रत्यं च तेऽनघे। यद्वाक्यैश्चाल्यमानाया न धीर्मय्यपकर्षिता

ये मां भजन्ति दाम्पत्ये तपसा व्रतचर्यया। कामात्मानोऽपवर्गेशं मोहिता मम मायया

मां प्राप्य मानिन्यपवर्गसम्पदं। वाञ्छन्ति ये सम्पद एव तत्पतिम्। ते मन्दभागा निरयेऽपि ये नृणां। मात्रात्मकत्वात्निरयः सुसङ्गमः

दिष्ट्या गृहेश्वर्यसकृन्मयि त्वया कृतानुवृत्तिर्भवमोचनी खलैः। सुदुष्करासौ सुतरां दुराशिषो ह्यसुंभराया निकृतिं जुषः स्त्रियाः

न त्वादृशीम्प्रणयिनीं गृहिणीं गृहेषु। पश्यामि मानिनि यया स्वविवाहकाले। प्राप्तान्नृपान्न विगणय्य रहोहरो मे। प्रस्थापितो द्विज उपश्रुतसत्कथस्य

भ्रातुर्विरूपकरणं युधि निर्जितस्य। प्रोद्वाहपर्वणि च तद्वधमक्षगोष्ठ्याम्। दुःखं समुत्थमसहोऽस्मदयोगभीत्या। नैवाब्रवीः किमपि तेन वयं जितास्ते

दूतस्त्वयात्मलभने सुविविक्तमन्त्रः। प्रस्थापितो मयि चिरायति शून्यमेतत्। मत्वा जिहास इदं अङ्गमनन्ययोग्यं। तिष्ठेत तत्त्वयि वयं प्रतिनन्दयामः

श्रीशुक उवाच। एवं सौरतसंलापैर्भगवान्जगदीश्वरः। स्वरतो रमया रेमे नरलोकं विडम्बयन्

तथान्यासामपि विभुर्गृहेषु गृहवानिव। आस्थितो गृहमेधीयान्धर्मांल्लोकगुरुर्हरिः

अथैकषष्टितमोऽध्यायः 10.61 श्रीशुक उवाच। एकैकशस्ताः कृष्णस्य पुत्रान्दश दशाबलाः। अजीजनन्ननवमान्पितुः सर्वात्मसम्पदा

गृहादनपगं वीक्ष्य राजपुत्र्योऽच्युतं स्थितम्। प्रेष्ठं न्यमंसत स्वं स्वं न तत्तत्त्वविदः स्त्रियः

चार्वब्जकोशवदनायतबाहुनेत्र। सप्रेमहासरसवीक्षितवल्गुजल्पैः। सम्मोहिता भगवतो न मनो विजेतुं। स्वैर्विभ्रमैः समशकन्वनिता विभूम्नः