श्रीमद्भागवतपुराणम्

ऋक्षराजबिलं भीममन्धेन तमसावृतम्। एको विवेश भगवानवस्थाप्य बहिः प्रजाः

तत्र दृष्ट्वा मणिप्रेष्ठं बालक्रीडनकं कृतम्। हर्तुं कृतमतिस्तस्मिन्नवतस्थेऽर्भकान्तिके

तमपूर्वं नरं दृष्ट्वा धात्री चुक्रोश भीतवत्। तच्छ्रुत्वाभ्यद्रवत्क्रुद्धो जाम्बवान्बलिनां वरः

स वै भगवता तेन युयुधे स्वामिनाऽऽत्मनः। पुरुषं प्राकृतं मत्वा कुपितो नानुभाववित्

द्वन्द्वयुद्धं सुतुमुलमुभयोर्विजिगीषतोः। आयुधाश्मद्रुमैर्दोर्भिः क्रव्यार्थे श्येनयोरिव

आसीत्तदष्टाविंशाहमितरेतरमुष्टिभिः। वज्रनिष्पेषपरुषैरविश्रममहर्निशम्

कृष्णमुष्टिविनिष्पात निष्पिष्टाङ्गोरु बन्धनः। क्षीणसत्त्वः स्विन्नगात्रस्तमाहातीव विस्मितः

जाने त्वां सर्वभूतानां प्राण ओजः सहो बलम्। विष्णुं पुराणपुरुषं प्रभविष्णुमधीश्वरम्

त्वं हि विश्वसृजां स्रष्टा सृष्टानामपि यच्च सत्। कालः कलयतामीशः पर आत्मा तथात्मनाम्

यस्येषदुत्कलितरोषकटाक्षमोक्षैर्। वर्त्मादिशत्क्षुभितनक्रतिमिङ्गलोऽब्धिः । सेतुः कृतः स्वयश उज्ज्वलिता च लङ्का। रक्षःशिरांसि भुवि पेतुरिषुक्षतानि

इति विज्ञातविज्ञानमृक्षराजानमच्युतः। व्याजहार महाराज भगवान्देवकीसुतः

अभिमृश्यारविन्दाक्षः पाणिना शंकरेण तम्। कृपया परया भक्तं मेघगम्भीरया गिरा

मणिहेतोरिह प्राप्ता वयमृक्षपते बिलम्। मिथ्याभिशापं प्रमृजन्नात्मनो मणिनामुना

इत्युक्तः स्वां दुहितरं कन्यां जाम्बवतीं मुदा। अर्हणार्थं स मणिना कृष्णायोपजहार ह

अदृष्ट्वा निर्गमं शौरेः प्रविष्टस्य बिलं जनाः। प्रतीक्ष्य द्वादशाहानि दुःखिताः स्वपुरं ययुः

निशम्य देवकी देवी रुक्मिण्यानकदुन्दुभिः। सुहृदो ज्ञातयोऽशोचन्बिलात्कृष्णमनिर्गतम्

सत्राजितं शपन्तस्ते दुःखिता द्वारकौकसः। उपतस्थुश्चन्द्र भागां दुर्गां कृष्णोपलब्धये

तेषां तु देव्युपस्थानात्प्रत्यादिष्टाशिषा स च। प्रादुर्बभूव सिद्धार्थः सदारो हर्षयन्हरिः

उपलभ्य हृषीकेशं मृतं पुनरिवागतम्। सह पत्न्या मणिग्रीवं सर्वे जातमहोत्सवाः

सत्राजितं समाहूय सभायां राजसन्निधौ। प्राप्तिं चाख्याय भगवान्मणिं तस्मै न्यवेदयत्

स चातिव्रीडितो रत्नं गृहीत्वावाङ्मुखस्ततः। अनुतप्यमानो भवनमगमत्स्वेन पाप्मना

सोऽनुध्यायंस्तदेवाघं बलवद्विग्रहाकुलः। कथं मृजाम्यात्मरजः प्रसीदेद्वाच्युतः कथम्

किं कृत्वा साधु मह्यं स्यान्न शपेद्वा जनो यथा। अदीर्घदर्शनं क्षुद्रं मूढं द्रविणलोलुपम्

दास्ये दुहितरं तस्मै स्त्रीरत्नं रत्नमेव च। उपायोऽयं समीचीनस्तस्य शान्तिर्न चान्यथा

एवं व्यवसितो बुद्ध्या सत्राजित्स्वसुतां शुभाम्। मणिं च स्वयमुद्यम्य कृष्णायोपजहार ह

तां सत्यभामां भगवानुपयेमे यथाविधि। बहुभिर्याचितां शील रूपौदार्यगुणान्विताम्

भगवानाह न मणिं प्रतीच्छामो वयं नृप। तवास्तां देवभक्तस्य वयं च फलभागिनः

कालिन्दीमित्रविन्दासत्याभद्रालक्ष्मणादीनां पाणिग्रहणम्। अथाष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः 10.58 श्रीशुक उवाच। एकदा पाण्डवान्द्रष्टुं प्रतीतान्पुरुषोत्तमः। इन्द्रप्रस्थं गतः श्रीमान्युयुधानादिभिर्वृतः

दृष्ट्वा तमागतं पार्था मुकुन्दमखिलेश्वरम्। उत्तस्थुर्युगपद्वीराः प्राणा मुख्यमिवागतम्