सूतः आह—यदा अर्जुनः द्वारकां प्रति प्रस्थितः, स बन्धून् द्रष्टुं तथा श्रीकृष्णस्य कर्माणि ज्ञातुं आकाङ्क्षन्, तदा तस्य गमनानन्तरं कतिपयमासाः यावत् व्यतीतान्, अर्जुनः न पुनः प्रत्यागच्छत्। ततः, कुरुश्रेष्ठ, भीषणरूपाणि दुःस्वप्नानि, अशुभानि च चिन्हानि द्रष्टानि। धर्मराजः युधिष्ठिरः तस्य कालस्य तीक्ष्णगमनं, प्रकृत्याः विपर्ययं, जनानां च आचरणस्य पतनं अवलोकयन्—यत्र कोपः, लोभः, मिथ्याचरणं च प्रवृत्तम्। व्यवहाराः बहुधा वक्राः जाताः, मित्रत्वं च छलयुक्तम्, पिता-माता-मित्र-भ्रातृ-पतिपत्नीभ्यः मध्ये कलहः अभवत्। यदा तानि भीषणानि चिन्हानि लोकानां मध्ये कालस्य प्रवृत्तौ प्रकटानि, तदा राजा युधिष्ठिरः लोभस्य अधर्मस्य च वर्धनं दृष्ट्वा स्वस्य अनुजं प्रति उक्तवान्। स उवाच—अर्जुनः द्वारकां प्रेषितः, बन्धून् द्रष्टुं तथा श्रीकृष्णस्य कर्माणि ज्ञातुं इच्छन्। सप्तमासाः अतीतानि, तव अनुजः भीमसेनः अपि न प्रत्यागच्छति; किमर्थं, अहं न जानामि। किम् तस्य दिव्यर्षेः उक्तकालः सम्प्राप्तः, यत्र भगवान् स्वस्य भूमौ क्रीडां त्यक्तुं इच्छति? भगवतः कृपया वयं धनं, राज्यं, पत्न्यः, जीवनम्, कुलं, प्रजाः, शत्रुषु जयम्, लोकानपि प्राप्तवन्तः। पश्य, पुरुषव्याघ्र, दिव्य-स्थूल-शारीराणि भीषणानि चिन्हानि समीपे प्रकटानि, यैः वयं भयात् मोहात् च पीडिताः। मम जङ्घाः, नेत्रे, बाहवः पुनः पुनः कम्पन्ते, हृदयम् च स्थिरं नास्ति; नूनं किमपि अशुभं समीपं आगच्छति। श्वा, दहन्मुखी शृगाली, उदयन्ते सूर्ये आर्तस्वरेण नदति; अयं श्वा च, प्रिये, भीतवत् मम प्रति रुदति। पशवः मम दक्षिण-वामपार्श्वयोः परिभ्रमन्ति, पुरुषश्रेष्ठ, अश्वाः अपि रुदन्ति। कपोतः मृत्युदूतः, उल्लूकः च मनः विक्षिप्यति, रात्रौ उल्लूकः च कर्करं नदति—एते निद्राहीनतां, रिक्ततां च सूचयन्ति। दिशाः धूमेन पूर्णाः, क्षितिजः पर्वतानि च कम्पन्ते, प्रिये, महान् गर्जनः विद्युत्सहितः च दृश्यते। वायुः तीक्ष्णः, धूलिं तमः च विक्षिप्य प्रवहति; मेघाः सर्वत्र रक्तं वर्षन्ति, भीषणरूपेण। सूर्यः उज्ज्वलतां हिनस्ति, ग्रहाः गगने परस्परं स्पर्शन्ति, दिवः ज्वलति, विचित्रैः जनैः पूर्णः च दृश्यते। नद्यः, सरितः च विक्षिप्ताः, सरांसि च मनांसि च अशान्तानि; अग्निः घृतदाने अपि न प्रज्वलति। किम् कालः आनयिष्यति? बच्छाः मातृस्तनाद् न पिबन्ति, धेनवः अपि दुग्धं न ददति; धेनवः अश्रुपूर्णमुख्यः रुदन्ति, वृषभाः च हर्षं न कुर्वन्ति। देवताः शोकं स्वेदं कम्पं च अनुभवन्ति; नगराणि, ग्रामाः, उद्यानानि, सरांसि, आश्रमाः च शोभां हर्षं च नष्टवन्तः। किम् एते दुःखानि सूचयन्ति? मन्ये, एतेन महान् चिन्हेन, निश्चितं पृथिवी भगवतः पादाभ्यां तथा तैः अद्वितीयैः भाग्यवन्तैः विहीनम्, ऐश्वर्यं नष्टम्। एवं चिन्तयन्, अशुभैः चिन्हैः चित्तं विक्षिप्तम्, ब्रह्मन्, कपिध्वजः द्वारकानगरीतः प्रत्यागच्छत्। स तम् पादयोः पतितम्, पूर्ववत् न, दुःखितम्, अवनतमुखम्, कमलनयनात् अश्रुबिन्दून् मुमुच्यम्, अपश्यत्। तं भ्रातरं, दुःखितहृदयम्, विकृतवर्णम्, मित्रमध्यस्थं दृष्ट्वा, राजा नारदस्य वचनं स्मृत्वा, पप्रच्छ। युधिष्ठिरः उवाच—किम् अनर्तनगर्यां बन्धवः सुखेन वसन्ति—मधवः, भोजः, दशार्हः, अहुकः, सात्वतः, अन्धकः, वृष्णयः च? किम् शूरः मातामहः तथा तस्य पत्नी कुशलं वर्तेते? किम् अनकदुन्दुभिः च तस्य अनुजैः सह सुरक्षितः? किम् सप्त भगिन्यः, तेषां पतयः, अन्ये मातुलाः पुत्रैः, स्नुषाः देवक्या नेतृत्वे, सर्वे कुशलं वर्तन्ते? किम् अहुकराजः जीवति, तस्य दुष्टपुत्रः च अनुजः? किम् ह्रिदिकः तु पुत्रेण, अक्रूरः, जयन्तः, गदः, शरणः च कुशलं वर्तन्ते? किम् शत्रुजित् अन्ये च सुरक्षिताः? किम् रामः सात्वतानां प्रभुः सुखेन वसति? किम् प्रद्युम्नः, सर्ववृष्णीनां रथी, कुशलं वर्तते? किम् अनिरुद्धः, गाढरागः, वर्धते भाग्यवान्? किम् सुषेणः, चारुदेशः, साम्बः जाम्बवत्याः पुत्रः, अन्ये च कर्ष्ण्यः अग्रगण्याः, तेषां पुत्रैः ऋषभादिभिः, कुशलं वर्तन्ते? किम् शौरिपरिषदः—श्रुतदेवः, उद्धवः, सुनन्दः, नन्दः, शिरीषण्यः, अन्ये च सात्वतश्रेष्ठाः—सर्वे कुशलं वर्तन्ते? किम् ये रामकृष्णयोः बाहुभ्यः आश्रिताः सुरक्षिताः? किम् ये मित्रबन्धनैः बद्धाः अस्माकं कल्याणं स्मरन्ति? किम् गोविन्दः, भगवन्, ब्राह्मणेषु भक्तः, भक्तेषु स्निग्धः, सुधर्मायां नगरीं मित्रैः परिवृतः सुखेन वसति? किम् लोकहिताय, सुरक्षिताय, समृद्धये, आद्यः अनन्तः मित्रः, नरः, यदुवंशसिन्धौ स्थितः? यदवः स्वनगरे सम्मानिताः, बाहुभिः रक्षिताः, परमसुखेन क्रीडन्ति, वीरवराः इव। सत्या अन्याश्च षोडशसहस्रं पत्न्यः, भगवत्पादसेवनं मुख्यं धर्मं कृत्वा, सुरस्त्रीभ्यः सौन्दर्ये विजित्य, इन्द्रप्रियाणां योग्यं वरं लभन्ते। यदवश्रेष्ठाः, बाहुवृद्ध्या निर्भयाः, सुधर्मा सभां, देवश्रेष्ठानां योग्यां, पदैः बलात् प्रवेशयन्ति, तां नगरं आनयन्ति। प्रिय, किम् त्वं रोगमुक्तः स्थासि? तव प्रभा ह्रासितवती इव दृश्यते। किम् किञ्चिद् प्राप्तुं न शक्यं, किम् तव अपमानः जातः, किम् त्वं दीर्घकालं दूरं स्थितः? किम् अशुभैः शब्दादिभिः स्पृष्टः? किम् कामात् दातव्यं वा प्रतिज्ञातं न दत्तम्? एवं धर्मराजः अर्जुनं, दुःखितं, चिन्तितं च, स्नेहपूर्वकं पप्रच्छ, भगवतोऽपि, बन्धूनां च कुशलं ज्ञातुम् इच्छन्।