महायोगिन्, भगवन्, एतत् परमाश्चर्यं मे निवेदय—नूनं हि एषा हरिमायैव, अन्यथा न स्यात्। वयं नामतः क्षत्रियाः सन्तः, भुवि सर्वेभ्यः श्रेयांसः स्मः, यत् त्वत्तः कृष्णकथामृतं सततम् पिबामः। एवं पृष्टे सुतः बदरायणस्य, यस्येन्द्रियाणि अनन्तहृदि संस्तितानि, स्मृतिं प्राप्य, बहु प्रयत्नेन बहिर्दृष्टिं पुनरावाप, शनैः स भक्तश्रेष्ठं प्रत्युवाच। द्विजश्रेष्ठ, यथा त्वया पृष्टम्, तथा अहं भगवत: लीलावतारकृत्यानि सम्यक् आख्यातवान्। यो हि पतितः, स्पृष्टः, क्लिष्टः, छिन्नः, अपि वा अकृतस्वः, स यः 'हरये नमः' इति उच्चैः शृणुयात्, स सर्वपापात् विमुच्यते। यस्य श्रवणेन महिम्ना भगवतः कीर्त्यते, स भगवान् हृदि प्रविश्य, जनानां दुःखं सम्यक् शमयति, यथा सूर्यः प्रबलवायुः च तमः मेघांश्च नाशयतः। यत्र परमात्मनः न कीर्त्यते, तानि वाक्यानि मिथ्याकथाश्च वक्तव्यानि न; केवलं तु तदेव सत्यम्, तदेव शिवं, तदेव पुण्यं, यद्भगवद्गुणोत्कर्षं जनयति। तदेव रमणीयं, मनोहरं, नित्यनूतनं, नित्यशोभनं; तदेव मनसः महोत्सवः; तदेव जनानां दुःखसागरं शोषयति—यदा भगवत्कथाः कीर्त्यन्ते। या वागपि सुवर्णिता, यदि हरिकीर्तिं न वदति, या लोकेषु पुण्यां दिशति, सा काककूपवत्, न हंसैः सेविता; यत्राच्युतः कीर्त्यते, तत्र हि शुद्धभक्ताः सन्ति। या वाणी, यद्यपि छन्दःदोषयुक्ता, यदि अनन्तस्य भगवतः नामगुणान् धारयति, सा जनानां पापानि क्षालयति; साधवः तां शृण्वन्ति, गायन्ति, पठन्ति च। निष्कामकर्मापि, अच्युत, त्वयि भक्ति-वर्जिता न शोभते; तर्हि यानि कर्माणि भगवति समर्पितानि न, तानि कुतः स्थिरं श्रेयः ददाति? यः कर्म यशसः श्रेयसः चार्थे, वर्णाश्रमधर्मेण, तपसा, अध्ययनवाऽपि, तदेव परं, यदा भगवद्गुणश्रवणकीर्तनाभ्याम् श्रद्धया श्रीधरपदस्मृतिं जनयति। कृष्णपादस्मरणं सर्वमङ्गलनाशनं, कल्याणदं, चित्तशुद्धिकरं, परमात्मनि भक्तिं, ज्ञानं च सवैराग्यं प्रयच्छति। द्विजश्रेष्ठाः, यूयं हि धन्यतमाः, यः नारायणं, देवदेवं, ईश्वरं, आत्मानं सर्वभूतानां, स्थिरचित्तेन हृदि सम्यक् उपास्य, नित्यं पूजयथ। अहं च, पूर्वं परमर्षेः मुखात् आत्मतत्त्वं श्रुत्वा, पारिक्षित् राज्ञः उपवासकाले, महर्षीणां सन्निधौ, पुनः स्मृतिं प्राप्नोमि। ब्राह्मणाः, एवं अहं भगवतः महात्मनः कर्माणि कीर्तनीयानि आख्यातवान्, यस्य महिमा सर्वदुःखनाशनः। यो दृढया श्रद्धया, नित्यं वा क्षणमात्रं, पठति वा शृणोति वा, स शुद्धिं प्राप्नोति। द्वादश्यां वा एकादश्यां च शृणोति यः, चिरं जीवति; यः संयम्य, उपोष्य, पठति, स पापात् विमुच्यते। यः संयम्य, उपोष्य, पुष्करे, मथुरायां, द्वारकायां वा पठति, स भयात् विमुच्यते। यस्यानुकीर्तनश्रवणेन, ये देवाः, ऋषयः, सिद्धाः, पितरः, मनवः, राजानः च, गायन्तः शृण्वन्तो वा, वरान् ददाति। द्विजः यः ऋग्यजुःसामवेदान् पठति, स मधु, घृत, क्षीरधाराफलं लभते। श्रद्धया द्विजः, यः इदं पुराणसमूहं पठति, स भगवता उक्तं परमं पदं प्राप्नोति। पठनेन ब्राह्मणः ज्ञानं प्राप्नोति, क्षत्रियः समुद्रपतित्वं, वैश्यः वित्तेशत्वं, शूद्रः पापान् शुद्धिं प्राप्नोति। अन्यत्र हि हरिः, सर्वेश्वरः, यः कलिकल्मषपुञ्जं दग्धुम् अर्हति, न नित्यं कीर्त्यते; अत्र तु स भगवान्, विश्वरूपधारी, श्लोकश्लोके सम्पूर्णतया कीर्त्यते। अजोऽच्युत, अनन्त, सत्यमात्मन्, यस्य शक्त्या सृष्टिस्थितिलयाः भवन्ति, यस्य स्तुतिं ब्रह्मेन्द्रशिवादयः अपि न लभन्ते, तुभ्यं नमः। शाश्वताय देवश्रेष्ठाय, यस्य स्वशक्तिः नवीना, स्थावरजङ्गमानि स्वयमेव सृजति, यस्य धाम केवलं भाग्यवन्तः जानन्ति, तस्मै नमः। नमो व्यासपुत्राय, स्वानन्दनिष्ठाय, सर्वदृश्यवर्जिताय, अनिर्जितस्य भगवतः लीलया आकृष्टाय, यः करुणया इदं पुराणं, सत्यदीपं, सर्वपापनाशकं प्रकाशितवान्। सूत उवाच—विदुरः, यदा तीर्थयात्रायां मैत्रेयात् आत्ममार्गं शुश्राव, तदा ज्ञानकामनया तृप्तः, हस्तिनापुरं पुनरागतः। यावत् सः कौषारवस्य ऋषेः समीपे पृच्छति स्म, तावत् गोविन्दे अनन्यभक्तिं प्राप, ततः तानि प्रश्नान् उपराम। यदा सः स्वजनं प्रत्यागतम् अद्राक्षीत्, धर्मपुत्रः भ्रातृभिः सह, धृतराष्ट्रः, युयुत्सुः, सूतः, कृपः, पृथा च, गान्धारी, द्रौपदी, ब्राह्मण, सुभद्रा, उत्तरा, कृपी, पाण्डुपत्न्यः च, पुत्रैः स्वजनैः च सह, सर्वे प्रमुदिताः, प्राणैव देहे प्रविष्टे इव, समुत्थाय, यथोचितं अभिवाद्य, आलिङ्गनं च कृत्वा, तम् उपगच्छन्। वियोगविषादात् स्नेहबाष्पधाराभिः सन्तप्ताः, राजा तम् आदरात् आसनं दत्त्वा, सत्कारं च कृतवान्। यदा सः भुक्त्वा, विश्रान्तः, सुखासीनः अभवत्, राजा विनयेन प्रणम्य, सर्वैः शृण्वद्भिः, तं प्रत्युवाच। युधिष्ठिरः उवाच—भवतः आश्रये वयं समृद्धाः स्म, मातरं च सहेतुम् विषाग्न्यादिभ्यः बहुधा रक्षिताः स्म; किं त्वं नः स्मरसि? कथं भूमौ विचरन् जीवितं प्राप्यसि? किं तीर्थानि क्षेत्राणि च प्रमुखानि दृष्टानि वा? भगवन्, भक्ताः त्वद्वत् एव तीर्थानि; ते हि हृदि गदाधरं वहन्ति, तेन तीर्थान्यपि पुण्यन्ति। प्रिय, कच्चित् अस्माकं बान्धवाः कृष्णाराधकाः दृष्टाः श्रुताः वा? कच्चित् यादवाः स्वपुरी सुखेन वसन्ति? एवं धर्मराजेण पृष्टः, सः यथानुभूतं सर्वं क्रमशः आख्यात्, यादवविनाशं तु न निवेदयामास। यद्यपि दुःखकरं, असह्यं च घटितम्, तथापि सः करुणया, परदुःखम् असहिष्यन्, तन्न वारयामास।