एकदा भगवतो मूर्तिं केवलं मनसि कृत्वा यो महान् भक्तिमार्गं प्राप्नोति, स कथं तर्हि सदा आत्मानन्दं अनुभवन्, मोहशून्यः, परमां स्थितिं न प्राप्नुयात्? इति युधिष्ठिरः कृष्णस्य अद्भुतकर्माणि श्रुत्वा, पुनः शुकदेवं पृष्टवान्, तस्य चित्तं तद् धर्म्यकथायां लीनमासीत्। स राजा उवाच—“हे ब्रह्मन्! भगवतः हर्याः बाल्यकाले कृतानि कर्माणि, ये बालका यौवने गीतवन्तः, तानि कथं तदा नान्यदा जातानि स्युः? एतद् वद महायोगिन्! नूनं एष हि हरिमायायाः कार्यमेव, अन्यथा न सम्भवेत्। भाग्यवन्तः स्म वयं, केवलं नाम्ना क्षत्रियाः, यतो हि त्वत्तः कृष्णकथामृतं सततम् पिबामः।” एवमुक्तः सूतः—शुकदेवः, बदरायणसुतः, अनन्तहृदि आत्मानं लीनं कृत्वा, कष्टेन बहिःप्रत्यागत्य, तं भागवतश्रेष्ठं शनैः प्रत्युवाच—“द्विजश्रेष्ठ! यथात्वया पृष्टं, तथैव भगवतः लीलावतारकर्माणि विस्तार्य कथितानि। पतितः, पतन्, क्लिष्टः, छिन्नः, वा कृत्स्नः, यः केनापि प्रकारेण ‘नमो हरये’ इति उच्चारयति, स सर्वपापेभ्यः विमुच्यते। भगवतः अनन्तस्य श्रवणेन यः प्रभावः अनुभवति, तस्य हृदि भगवान् प्रविश्य, तद् दुःखं सम्पूर्णतया विशोधयति, यथा सूर्यः वा वातः तमः मेघं वा नाशयति। यस्य भगवतः न कीर्त्यते, तस्य वाक्यं मिथ्यैव; यत्र तु भगवद्गुणाः प्रकाश्यन्ते, तत् एव सत्यम्, शुभम्, पुण्यम्। केवलं भगवद्गुणगानमेव रमणीयम्, मनोहरम्, नित्यनूतनं, महोत्सवस्वरूपं, दुःखसागरं शोषयति। तत्रैव हंसाः रमन्ते, यत्र हरिकथाः प्रवहन्ति; अन्यत्र तु काकतीर्थमिव, शुद्धाः भक्ताः न रमन्ते। भगवद्गुणयुक्तं वाङ्मपि यदि छन्दोभ्यः हीनम्, तदपि पापं नाशयति; सत्पुरुषाः तद् शृण्वन्ति, गायन्ति, पठन्ति च। हे अच्युत! निष्कामकर्मापि, शुद्धज्ञानमपि, त्वद्भक्तिरहितं न शोभते; तर्हि कर्माणां श्रेष्ठत्वं कथं भवेत्? यद् यत् कर्म जात्याश्रमधर्मैः, तपसा, अध्ययनैः, कीर्त्या, श्रीलाभाय वा क्रियते, तत् भगवद्गुणश्रवणकीर्तनपूर्वकं श्रीधरपादस्मरणं यदि जनयति, तदेव परम्। कृष्णपादस्मरणेन सर्वमङ्गलं विनश्यति, चित्तं शुद्ध्यति, परमभक्तिः, ज्ञानं, वैराग्यं च लभ्यते। द्विजश्रेष्ठाः, यूयं भाग्यवन्तः, यतो नारायणं परमेश्वरं, देवादिदेवम्, सर्वात्मानं, हृदि नित्यं धृत्वा, सततमर्चयथ। अहमपि स्मरामि आत्मतत्त्वं, यत् पूर्वं मुनिवरस्य वचः श्रुत्वा, पारिक्षिदुपवासकाले, महर्षिसमवायस्य सन्निधौ। एवं भगवतः महात्मनः कर्माणि कीर्तनीयानि, यः श्रुत्वा, श्रद्धया, धृत्या वा पठति, शृणोति वा, स शुद्ध्यति। द्वादश्यां वा एकादश्यां च शृणोति, दीर्घायुः भवति; उपवासेन पठन् पापात् मुक्तो भवति। पुष्करे, मथुरायां, द्वारकायां वा उपवासी पठन्, निर्भयो भवति। भगवतः कीर्त्याश्रवणेन, येषां देवाः, ऋषयः, सिद्धाः, पितरः, मनवः, नृपाश्च, इच्छितं फलम् ददति। यः द्विजः ऋग्यजुःसामवेदान् पठति, स मधुघृतक्षीरप्रवाहफलम् प्राप्नोति। भक्त्या भागवतसंहितां पठन्, परमं पदं लभते। ब्राह्मणः अध्ययनात् विज्ञानं, क्षत्रियः समुद्रपार्यन्तराज्यम्, वैश्यः धनाधिपत्यं, शूद्रः पापात् शुद्धिं प्राप्नोति। अन्यत्र हि हरिः, कलिमलनाशकः, न सततं कीर्त्यते; अत्र तु सर्वरूपधारी भगवान्, श्लोकश्लोकेन विस्तार्य कथ्यते। अजाय, अनन्ताय, सत्यात्मने नमः, यस्य शक्त्या सृष्टिस्थितिसंहारः क्रियते, यस्य स्तुतिं ब्रह्मेन्द्रशिवादयः अपि न वेदितुम् शक्नुवन्ति। शाश्वताय, परमदैवताय, स्वशक्त्या स्थावरजङ्गमविश्वं स्वे एव धाम्नि स्थापयति, येन केवलं पुण्यजनाः प्राप्यन्ति—तस्मै नमः। व्यासपुत्राय नमः, यः आत्मानन्दे लीनः, सर्वान्यस्मात् विमुक्तः, भगवत्क्रीडया आकर्षितः, करुणया भागवतं प्रकाशयामास, पापनाशकं सत्यदीपम्। एवं सूतः आह—विदुरः, मैत्रेयात् आत्ममार्गं श्रुत्वा, तीर्थयात्रया कृतार्थः, हस्तिनापुरम् प्रत्यागच्छत्। यावत् कौषारवस्य समीपे पृच्छन् स्थितवान्, तावत् गोविन्दे अनन्यभक्तिं प्राप्तवान्, ततः पृच्छां त्यक्तवान्। तं स्वबान्धवं दृष्ट्वा धर्मपुत्रः भ्रातृभिः सह, धृतराष्ट्रः, युयुत्सुः, सूतः, कृपः, पृथा, गान्धारी, द्रौपदी, सुभद्रा, उत्तरा, कृपी, पाण्डुपत्नीश्च, पुत्रैः स्त्रीभिः च सह, प्रमुदिताः, जीवनमिव लब्ध्वा, सम्यक् उपगम्य, आलिङ्गनप्रणामादिभिः सत्कृतवन्तः। विरहक्लेशेन प्रेमबाष्पधारया सिक्ताः, राज्ञा सत्कारपूर्वकं आसनं दत्तम्, सम्मानितः। यदा स उपविष्टः, भुक्त्वा विश्रान्तः, सुखासीनः, तदा राजा सविनयं प्रणम्य, सर्वैः शृण्वद्भिः, इदं वचनम् उवाच—“भवान् नो स्मरति वा? ये तव आश्रयात् पुष्टाः, मातया सह विषाग्न्यादिभ्यः संकटेभ्यः रक्षिताः। किमुपायेन भूमौ विचरन् जीवितवान्? तीर्थानि क्षेत्राणि च दृष्टवान् किल? भगवन्न्! त्वादृशाः भक्तजनाः एव तीर्थानि, यतो हृदि गदाधरं वहन्ति, तेन तीर्थानि अपि पावयन्ति।