ततः ब्राह्मणाः नृपं युधिष्ठिरं प्रति प्रहर्षेण उक्तवन्तः—“एष बालकः विश्वे प्रसिद्धो भविष्यति विष्णुरात इति, यः विष्णुना रक्षितः। न संशयः, स महान् भक्तः महानात्मा च भविष्यति।” तदा युधिष्ठिरः पृच्छति स्म—“किम् एष बालकः अस्माकं वंशस्य राजर्षीणां धर्ममार्गं अनुवर्तिष्यति, ये महात्मानः सत्पुरुषैः प्रशंसिताः?” ब्राह्मणाः प्रत्यवदन्—“पृथापुत्र, स जनानां रक्षकः भविष्यति, पुरुषेषु इक्ष्वाकुवत्, ब्राह्मणेषु भक्तः सत्यवादी च रामो दशरथस्य पुत्रः इव। दानशीलः शरणदः शिबिवत् औशीनरवंशे, कुलस्य कीर्तिं विस्तारयिष्यति दुष्यन्तपुत्रवत् यज्ञकर्तृषु। धनुर्धराणां श्रेष्ठः, उभयोः अर्जुनयोः समः, अग्निवत् दुर्जयः, समुद्रवत् दुस्तरः। मृगेषु सिंहवत् वीर्यवान्, हिमालयवत् स्थिरः, भूमिवत् क्षमावान्, मातृपितृवत् सहिष्णुः। पितामहस्य समः पक्षपातवर्जने, शिववत् अनुग्रहे, सर्वभूतानां शरणः श्रीपतिवत् लक्ष्म्याः। कृष्णनिष्ठः, सर्वगुणमहान्, रन्तिदेववत् उदारः, ययातिवत् धर्मिष्ठः। बलेः दृढव्रतः, प्रह्लादवत् कृष्णभक्तः, अश्वमेधयज्ञं करिष्यति, वृद्धान् सेविष्यति। राजर्षीणां प्रजापतिः भविष्यति, धर्मार्थं कलिं भूमौ निग्रहीष्यति। तक्षकस्य मुखात् मृत्युसमाचारं शृण्वन्, ब्राह्मणपुत्रेण प्रेषितम्, सर्वसंगं त्यक्त्वा हरीधाम प्रवेक्ष्यति। आत्मतत्त्वं ज्ञातुम् इच्छन्, व्यासपुत्रात् शृण्वन्, गङ्गायां देहं त्यक्त्वा, राजन्, निर्भयः सीधा हरीधाम गच्छति। इति ब्राह्मणैः नृपः उपदिष्टः, ते सर्वे विद्वांसः सम्मानिताः स्वगृहाणि जग्मुः। स बालकः लोके परिक्षित् इति प्रसिद्धः, पूर्वदृष्टं चिन्तयन्, इह लोकं पुरुषान् परीक्षिष्यति। स राजकुमारः पितरं प्रति प्रतिदिनं काष्ठखण्डैः पोष्यमानः, शशिनः शुक्लपक्षवत् शीघ्रं वर्धितः। युधिष्ठिरः, बान्धवेषु अपराधं प्रायश्चित्ताय अश्वमेधयज्ञं कर्तुम् इच्छन्, धनं प्राप्य, करदण्डाद् अन्यं मार्गं चिन्तयामास। तस्य अभिप्रायं ज्ञात्वा, अच्युतप्रेरिताः भ्रातृभिः, उत्तरदिशतः बहु धनं आनयन्ति। एवं समाहितसंपदः धर्मपुत्रः युधिष्ठिरः, त्रिः अश्वमेधयज्ञं कृत्वा, हरिं भयसमान्वितः पूजयामास। तदा नृपस्य निमन्त्रणम् लब्ध्वा, भगवान् ब्राह्मणैः अभिषिक्तं नृपं कृत्वा, स्नेहात् मित्राणां कृते किञ्चित् मासान् तत्र स्थितवान्। ततः नृपस्य अनुमतिः लब्ध्वा, कृष्णः स्वबान्धवैः सह द्वारकाम् अगच्छत्, अर्जुनयदुभिः सह। एतत् हरिणः बाल्यकृत्यं, भक्तस्य उद्धारणम्, व्रजे बालकैः दृष्टम्, ते युवा अवस्था वि स्मयेन कथयन्ति स्म। एतद् न विस्मयः परमात्मनः, यः मानुषरूपं स्वलीलायै धारयति; अघः अपि, यस्य स्पर्शेन पापं क्षालितम्, आत्मसम्यम् प्राप्तवान्, यः दुष्टानाम् अतिदुर्लभः। यः एकदा भगवतः रूपं मनसि स्थापयति, स परमपथं भक्तिं प्राप्तवान्; तर्हि यः मोहवर्जितः, नित्यं आत्मानन्दं अनुभवति, तस्य का कथा? सूतः उवाच—एवं द्विजश्रेष्ठाः, युधिष्ठिरः कृष्णस्य अद्भुतकथाः शृण्वन्, पुनः शुकं पप्रच्छ, तस्य मनः तत्रैव तत्त्वकथायाम् लीनम्। नृपः उवाच—“हे ब्रह्मन्, यत् हरिणा बाल्ये कृतं, तत् युवा अवस्था बालकैः कथितम्, तदा अन्यकाले जातम् इति कथं सम्भवति?” “हे महायोगिन्, हे गुरो, एतत् परमविस्मयम् कथय; नूनम्, एतत् हरिमायया कृतम्, अन्यथा न सम्भवति।” “अस्माकं सौभाग्यं लोके परमम्, हे गुरो, यद्यपि वयं केवलं क्षत्रियाः नामतः, त्वत्तः नित्यं कृष्णस्य अमृतकथां पिबामः।” श्रीसूतः उवाच—एवं पृष्टः, बदरायणपुत्रः, यस्य इन्द्रियाणि अनन्तहृदये लीनानि, स्मृतिम् प्राप्त्वा, बाह्यदृष्टिं पुनः यत्नेन प्राप्य, शनैः भगवद्भक्तश्रेष्ठं प्रति प्रत्युवाच। “द्विजश्रेष्ठाः, यथा पृष्टं, तथा अहं भगवान् क्रीडावतारान् कर्माणि च सम्पूर्णं वर्णितवान्। पतितः, व्रणितः, व्यथितः, छिन्नः, कष्टयुक्तः, यः ‘हरये नमः’ इति उच्चैः उच्चारयति, स सर्वपापात् विमुक्तः। अनन्तस्य भगवतः श्रवणेन शक्तिः अनुभव्यम्; तस्य कीर्तनेन स जनानां हृदयं प्रविश्य, दुःखं सम्यक् शुद्धयति, सूर्यः वातः च तमः मेघं च निवारयतः इव। यत्र भगवतः गुणाः न कीर्त्यन्ते, तत्र शब्दः मिथ्या, कथा अप्यसारः; केवलं तत्त्वम्, केवलं शुभम्, केवलं पुण्यं, यत्र भगवद्गुणाः उद्भास्यन्ति। भगवतः उत्तमकीर्तिः यत्र गीयते, तत्र एव रम्यम्, मनोहरम्, नित्यनूतनम्, नित्योत्सवः, जनानां दुःखसागरं शोषयति। यत्र हरिः कीर्त्यते, तत्र एव शुद्धाः भक्ताः; अन्यथा, शोभायुक्तः वाक् अपि, यदि हरिकथां न वदति, तदा काकस्य स्नानस्थानमिव, न हंसैः सेवितम्। भगवतः नामगुणयुक्ता वाणी, छन्दसः दोषेणापि, जनानां पापं शुद्धयति; सत्पुरुषाः तां शृण्वन्ति, गायन्ति, पठन्ति च। अच्युत, कामवर्जितं कर्म, शुद्धं ज्ञानम् अपि, यदि भगवद्भक्तिहीनम्, न शोभते; तर्हि अन्यानि कर्माणि, भगवतः समर्पणं विना, न स्थिरं शुभं ददाति। यशः ऐश्वर्यस्य यत् प्रयत्नम्, वर्णाश्रमधर्मैः, तपसा, अध्ययनैः वा, तद् परमं यदा श्रीधरपादस्मरणं अविच्छिन्नं जनयति, श्रवणकीर्तनपूर्वकं। कृष्णपादस्मरणं सर्वदोषं नाशयति, शुभं ददाति, मनः शुद्धयति, परमभक्तिं अन्तर्यामी भगवति ददाति, ज्ञानं साक्षात्कारयुक्तं वैराग्यं च। द्विजश्रेष्ठाः, युष्माकं महत् सौभाग्यं, यः नित्यं नारायणं परमं देवदेवं ईश्वरं सर्वभूतात्मानं हृदि स्थिरं पूजयन्ति। अहम् अपि, आत्मतत्त्वं स्मृतवान्, यत् पूर्वं परमर्षेः मुखात् शृणोत्, यदा नृपः परिक्षित् उपवासनं आचरन्, महर्षिषु उपस्थितेषु।