अवश्यं भवति—यदा कालस्य दुर्निवार्या गतिर्भवति, श्वेतकेशस्य च समाप्तिः संप्राप्ता, तदा स बालः सर्वशक्तिमता विष्णुना भवतः पुण्यार्थं प्रेषितः। अतः स विश्वे विष्णुरात इति ख्यातिं गमिष्यति—न संशयः—स महान् भगवद्भक्तः महात्मा च भविष्यति। तदा युधिष्ठिरः पप्रच्छ—किं एष बालः अस्माकं राजर्षीणां धर्ममार्गं चरिष्यति, ये लोके प्रशंसिताः, सुजनैः पण्डितैश्च कीर्तिताः? ब्राह्मणाः ऊचुः—हे पृथासुत, अयं जनानां रक्षकः भविष्यति, पुरुषेषु इक्ष्वाकुवत्, ब्राह्मणेषु भक्तः सत्यवादी च राम इव दशरथात्मजः। स दानशीलः शरण्यश्च शिबेरिव औशीनरः, स्वजनस्य कीर्तिं दिक्षु विस्तारयिष्यति, यथा यजमानानां मध्ये दुष्यन्तपुत्रः। स धनुष्मतां मध्ये श्रेष्ठः भविष्यति, उभययोः अर्जुनयोः समः, अग्निवददृश्यः, सागरवदतिक्रमणीयः। मृगेषु सिंहवत् पराक्रमी, हिमालयवत् स्थिरः, पृथिव्यां समः क्षमया, माता-पितृवत् सहिष्णुः। पितामहमिव समदर्शी, शिववत् सौम्यः, सर्वभूतानां शरण्यः, लक्ष्म्याः पतिरिव प्रभुः। स कृष्णे भक्तिं कृत्वा सर्वगुणैः महात्म्येन च युक्तः, रन्तिदेववत् दानशीलः, ययातिवत् धर्मनिष्ठः। बलेः स्थैर्ये समः, प्रह्लादवत् कृष्णभक्तः, अश्वमेधयागान् करिष्यति, वृद्धान् च सेविष्यते। स राजर्षीणां प्रजाता भविष्यति, पथभ्रष्टानां दण्डदाता, धर्मस्य हेतोः कलिं भूमौ निग्रहीष्यति। यदा तक्षकः ऋषिपुत्रेण प्रेषितः मृत्युसमयमस्य ज्ञापयिष्यति, तदा स सर्वसङ्गं परित्यज्य हरिपदमवाप्स्यति। आत्मनः तत्त्वं ज्ञातुमिच्छन्, स व्यासपुत्रात् शृण्वन्, गङ्गायां देहमुत्सृज्य, नृप, निर्भयः साक्षात् गमिष्यति। इति ब्राह्मणैः राज्ञे उपदिष्टे, तैः पूजितैः सर्वैः स्वगृहाणि गतानि। स बालः परीक्षित् इति लोके प्रसिद्धः—पूर्वदृष्टं चिन्तयन् स लोके पुरुषान् परीक्षिष्यति। स कुमारः सोमवत् शीतांशुमिव वर्धमानः, पित्रा प्रतिदिनं समिध्भिः पोष्यमान इव अभवत्। भ्रातृघातस्य अपचित्यर्थं अश्वमेधयागं कर्तुमिच्छन्, राजा, वित्तं प्राप्य, करदण्डाद् अन्यान् उपायान् चिन्तयामास। तत्संकल्पं विदित्वा, अच्युतप्रेरिताः भ्रातरः, उत्तरदिशतः बहु वित्तं आनयन्। तेन समाहृत्य वित्तेन, धर्मपुत्रः युधिष्ठिरः त्रीन् अश्वमेधयज्ञान् अकरोत्, हरिं महाभयसंयुक्तः पूजयन्। राज्ञा आहूय भगवान्, ब्राह्मणैः राज्ञः अभिषेकं कृत्वा, स्वमित्रेषु स्नेहान्वितः कतिपयमासान् तत्रावसत्। अनुज्ञातः तु राज्ञा, कृष्णः स्वबन्धुभिः सह द्वारकां प्रति प्रस्थितः, अर्जुनेन यदुभिश्च सह। हरिणः बाल्यकाले कृतं भक्तोद्धारणं कर्म, गोपबालकैः व्रजे किशोरावस्थायाम् दृष्ट्वा विस्मितैः कीर्तितम्। न हि अत्राश्चर्यं—परमकर्तुः, यः मानववेषं स्वलीलार्थं गृह्णाति; अगः अपि तु, यस्य संस्पर्शेन पापं क्षालितम्, आत्मसमत्वं प्राप, यत् पापिनां दुर्लभम्। यः केवलं एकवारं भगवतो रूपं मनसि स्थापयति, स परमां भक्तिं प्राप्नोति; किं पुनर्, यो मोहविनिर्मुक्तः नित्यमात्मानन्दं अनुभवति? इति, सूतः उवाच—एवं, द्विजश्रेष्ठाः, युधिष्ठिरः कृष्णस्य अद्भुतकर्माणि श्रुत्वा, पुनः शुकं पप्रच्छ, तन्माहात्म्ये मनसा लीनः। राजा उवाच—हे ब्रह्मन्, यत् हरिणा बाल्यकाले कृतं कर्म, तत् किशोरावस्थायाम् गोपबालकैः गीतम्, किं तदन्यकाले जातं कथं संभवति? महायोगिन्, भगवन्, एषा परमाश्चर्या मम निवेद्यताम्; नूनं एषा हरिमायया नान्यथा संभवति। वयं लोके भाग्यवन्तः स्मः, गुरु, यद्यपि केवलं नामतः क्षत्रियाः स्म, यतो हि त्वत्तः वयं नित्यम् कृष्णकथारसं पिबामः। श्रीसूतः उवाच—एवं पृष्टः, बदरायणसुतः, यस्येन्द्रियाणि अनन्तहृदि निमग्नानि, स्मृतिं प्राप्य, बहु प्रयत्नेन बहिः दृष्टिं पुनः प्राप्य, शनैः तस्मै भक्तश्रेष्ठाय प्रत्युवाच। द्विजश्रेष्ठाः, यथैव त्वया पृष्टम्, तथा मया भगवतः लीलावताराः कर्माणि च सम्पूर्णम् उक्तानि। पतितः, विक्लितः, दुःखितः, छिन्नः, अथवा अनाथः, यः केनापि प्रकारेण 'हरये नमः' इति उच्चारयति, स सर्वपापैः विमुच्यते। यदा अनन्तस्य भगवतः कीर्तिः श्रूयते, तदा सः जनानां हृदयं विश्य, तेषां दुःखं सम्पूर्णतया शमयति, यथा सूर्यः प्रचण्डवायुः च तमः मेघांश्च नाशयतः। या वाणी भगवतः पारमार्थिकं न वदति, सा शून्या, अनृतकथा; केवलं तदेव सत्यम्, तदेव शुभम्, तदेव पुण्यम्, यद् भगवद्गुणोत्कर्षाय भवति। यद् एव रमणीयं, मनोहरं, नित्यनूतनं, मनसो महोत्सवः, दुःखसागरं शोषयति, तदेव—यदा भगवतः सुकीर्तेः गुणाः गीयन्ते। या वाणी, यद्यपि अलंकारयुक्ता, यदि हि हरीः यशः न गीयते, सा वाग्बकुलायाः स्नानस्थलवत्, न हंसैः सेविता; यत्र तु अच्युतः, तत्र हि शुद्धभक्ताः। या वाणी, यदि अपि छन्दोभिः दोषयुक्ता, यदि अनन्तस्य भगवतः नामगुणयुता, सा पापान् नाशयति; साधवः ताम् शृण्वन्ति, गायन्ति, पठन्ति च। अच्युत, निष्कामकर्मापि, शुद्धज्ञानमपि, यदि त्वयि भक्तिरहितं, न शोभते; किं पुनः कर्माणि, यदि भगवति न समर्पितानि, तानि नित्यशुभं न वहन्ति। यः यशः कीर्तिं श्रीधरपादयोः अविच्छिन्नस्मरणं जनयति, स एव कर्मणां, वर्णाश्रमधर्माणां, तपसः, स्वाध्यायस्य च परमं फलम्। भगवत्पादस्मरणं सर्वाशुभं नाशयति, कल्याणं ददाति, चित्तं विशुद्ध्यति, परां भक्तिं आत्मन्येव हरेः, तत्त्वज्ञानं च वैराग्ययुक्तं ददाति। सत्यं, यूयं द्विजश्रेष्ठाः, परमभाग्यवन्तः, यतो हि नित्यं नारायणं भगवन्तं, देवदेवं, ईश्वरं, सर्वात्मानं, हृदि स्थिरं कृत्वा, पूजयथ। इति।