ततः दिव्यलोकवासिनः कृष्णं, बकासुरारिं, नन्दनवनस्य पुष्पैः मालतीपुष्पैश्च सम्प्रक्षिप्य, तं ध्वनिभिः—मृदङ्गशङ्खनादैः स्तुतिभिश्च—सर्वे प्रशंसयामासुः। गोपबालकाः, एतद् अद्भुतं दृष्ट्वा, विस्मिताः अभवन्। यदा कृष्णः बकास्य मुखात् मुक्तः, तदा रामेन नेतृत्वे बालकाः जीवनमिव पुनः प्राप्तम् अनुभवन्। ते सान्त्वनं प्राप्त्वा कृष्णं आलिङ्ग्य, बकवधस्य घटना गीत्वा, बकानां वत्सान् संगृह्य, हर्षपूर्णाः व्रजं प्रत्यागच्छन्। एतत् श्रुत्वा गोपाः गोप्यश्च, विस्मय-प्रेमाभ्यां पूर्णाः, कृष्णं तृषितनयनैः निरन्तरं निरीक्षन्तः, मृत्युतः पुनः प्राप्तमिव तम् अवलोकयामासुः। ते चिन्तयामासुः—"हाय, कियत् आपदः एष बालः प्राप्तवान्! किम् अस्माकं किञ्चन पूर्वदुष्कृतं एतस्य भयस्य कारणम्?" तथापि, तं संहारायागताः भीषाणि प्राणी, तं न विजित्य, दीपे पतङ्गा इव नश्यन्ति। नूनं ब्रह्मविदां वचनानि मिथ्या न भवन्ति; यथा गार्गमुनिना उक्तं, तथा सञ्जातम्। एवं नन्दः गोपाः च, कृष्णरामयोः कथाभिः हर्षिताः, लोकदुःखं विस्मृत्य, सुखेन कालं यापयामासुः। एवं बाल्यक्रीडया—लूढक्रीडया, तटनिर्माणेन, कपिवत् उच्छलनैः च—ते व्रजे बाल्यं यापयामासुः। शौनकः उवाच—"अश्वत्थामनः ब्रह्मशिरः अस्त्रेण, उत्तरायाः गर्भः विनष्टः, किन्तु भगवत्कृपया जीवितः पुनः प्राप्तः। अस्य जन्म, महान् कर्म, अन्तः च, मृत्युः अनन्तरं कुत्र गतः इति श्रुतुम् इच्छामः। यदि त्वं उचितं मन्यसे, तद् वद, यतः शुकदेवेन इदं ज्ञानं अस्माकं प्रेषितम्, वयं श्रवणतृषिताः।" सूतः उवाच—"युधिष्ठिरः, पितृवत् प्रजाः सन्तोषयन्, कृष्णपादसेवया सर्वकामेषु अनासक्तः अभवत्। सः धनं, यज्ञान्, राज्यं, पत्न्यः, भ्रातृन्, जम्बूद्वीपराज्यं, दिव्यकीर्तिं च प्राप्तवान्। द्विजः, यः जनः मुकुन्दे मनः स्थिरं कृत्वा, देवानामपि अभिलषिताः कामाः तस्य किं मूल्यं? यथा अन्यद् भुक्तं राज्ञः तुष्टिं करोति, तथा तस्य हर्षं। हे भृगुवंशज, वीरः बालः, मातुः गर्भे स्थित्वा, अस्त्राग्निना दह्यमानः, किञ्चित् पुरुषं अपश्यत्। सः शुद्धं रूपं, अङ्गुष्ठमात्रं, सुवर्णमुकुटेन विभूषितं, श्यामं, अद्भुतं, पीतवस्त्रं, अच्युतं अपश्यत्। चतुर्भुजं, दीर्घभुजं, सुवर्णकुण्डलैः शोभितं, रक्तनेत्रं, गदाधरं, सर्वदिशं बालस्य चक्रं गदां घूर्णयन्, उल्कावत् दीप्तिमान् अभवत्। स्वगदया अस्त्रतेजः निवार्य, गवां स्वामी यथा कुहं निवारयति, बालः 'कः एष?' इति विचिन्त्य समीपात् अपश्यत्। ततः, तं भयम् अपास्य, अपरिमितः धर्मरक्षकः भगवान्, सर्वव्यापी, दशमासे अन्ते बालस्य साक्षात् दृष्ट्वा, तत्रैव अन्तर्धानम् अकरोत्। ततः, सर्वमङ्गलगुणानां समुत्पत्तौ, ग्रहाणां शुभस्थितौ, पाण्डुवंशः पुनः जातः, पाण्डुवीर्यसम्पन्नः। राजा, हर्षपूर्णचित्तः, ब्राह्मणैः—धौम्यकृपादिभिः—जातकर्मादिकं कर्तुम् आज्ञापयत्। धर्मज्ञः राजा, जन्मस्थले ब्राह्मणेषु सुवर्णं, गावः, भूमिः, ग्रामाः, गजाः, अश्वाः, उत्तमं भोजनं च दत्त्वा, पुण्यकर्म अकरोत्। ततः, तुष्टाः ब्राह्मणाः, नम्रं राजानं उचुः—'हे पुरुवंशश्रेष्ठ, अस्मिन् वंशे एष एव प्रमुखः। अवश्यं, कालस्य अजेयेन नियोगेन, श्वेतकेशस्य अन्ते, विष्णोः भगवतः कृपया, तव हिताय प्रेषितः। तस्मात्, विष्णुरक्षतः इति विष्णुरातः इत्यस्य ख्यातिः भविष्यति; न संशयः, सः महान् भक्तः, महात्मा भविष्यति।' युधिष्ठिरः उवाच—'किम् एष बालः धर्ममार्गं वंशस्य राजर्षीणां, पुण्यश्लाघ्यस्य, सत्पुरुषैः प्रशंसितस्य, अनुगमिष्यति?' ब्राह्मणाः ऊचुः—'पृथासुत, सः जनपदस्य रक्षकः, इक्ष्वाकुवत्, ब्राह्मणेषु भक्तः, सत्यवादी रामवत् भविष्यति। सः दाता, आश्रयः, शिबिवत्; वंशकीर्तिं दुष्यन्तपुत्रवत् यज्ञकर्तृणां मध्ये विस्तारयिष्यति। सः धनुष्मतां श्रेष्ठः, उभयार्जुनयोः तुल्यः; अग्निवत् अजेयः, समुद्रवत् दुर्गमः। सिंहवत् शूरः, हिमालयवत् धैर्यवान्, भूमिवत् सहिष्णुः, मातापितृवत् क्षमावान्। पितामहवत् समदर्शी, शिववत् दयालुः, सर्वभूतानां आश्रयः, लक्ष्म्याः प्रभुवत्। सः कृष्णभक्तः, सर्वगुणसम्पन्नः, रन्तिदेववत् दाता, ययातिवत् धर्मज्ञः। बलौ स्थिरः बलिवत्; कृष्णे भक्तिः प्रह्लादवत्; अश्वमेधयज्ञं करिष्यति, वृद्धसेवां च। सः राजर्षीणां उत्पादकः, धर्मविपथगामिनां दण्डकर्ता; धर्माय कलिं भूमौ निग्रहीष्यति। तक्षकस्य, ऋषिपुत्रेण प्रेषितस्य, मृत्युसमाचारं श्रुत्वा, सर्वासक्तिं त्यक्त्वा, हरिधामं गमिष्यति। आत्मस्वरूपज्ञानाय, व्यासपुत्रात् श्रवणं कृत्वा, गङ्गायां शरीरं त्यक्त्वा, निर्भयः, साक्षात् गतः भविष्यति। एवं राजानं उपदिश्य, सर्वे ब्राह्मणाः, सम्मानिताः, स्वगृहाणि प्रत्यगच्छन्। सः लोकप्रसिद्धः परिक्षित् इति, पूर्वदृष्टं चिन्तयन्, इह लोकं परीक्षिष्यति। सः कुमारः, पितृणः तृणैः चन्द्रमिव पुष्टः, शीघ्रं वृद्धिम् अकरोत्। राजा, बन्धुव्यसनं प्रायश्चित्ताय, अश्वमेधयज्ञं कर्तुम् इच्छन्, धनं लब्ध्वा, करदण्डाद् अन्यं उपायं चिन्तयामास।