एवं निश्चित्य चेतनः परमात्मा भवतीं स्वसदृशीं, कृष्णस्य प्रियाम्, आनन्दमूर्तिं, सुष्ठु निर्माय। ततः भवतीं करान् संकुच्य पप्रच्छः—‘किं करवाणि?’ तदा कृष्णः आज्ञापयत्—‘मद्भक्तान् पोषय।’ भवती ताम् आज्ञां स्वीकृत्य हरिः प्रसन्नः अभवत्। सः मुक्तिं दासीं च, ज्ञानं वैराग्यं च, भवत्यै दत्तवान्। वैकुण्ठे स्वस्वरूपेण भक्तान् पोषयति; भूमौ तु छायारूपेण भक्तान् पोषणाय प्रकट्यते। मुक्त्या ज्ञानवैराग्याभ्यां सह भूमौ आगत्य, कृतादि द्वापरपर्यन्तं परमानन्दे स्थितवती। कलौ मुक्तिः कुत्सितधर्मेण विनष्टा; भवत्याः आज्ञया सा शीघ्रं वैकुण्ठं प्रत्यगच्छत्। मुक्तिः यत्र स्मर्यते तत्र आगच्छति गच्छति; ज्ञानवैराग्यौ भवत्याः पुत्रौ भवत्याः पार्श्वे संरक्षितौ। कलियुगे तु तयोः पुत्रयोः उपेक्षया दुर्बलौ वृद्धौ च जातौ; तत्र च चिन्ता नास्ति—उपायं चिन्तयिष्यामि। हे सुषमा! कलिसमः कालः नास्ति; तस्मिन् काले सर्वेषु गृहेषु, सर्वेषां जनानां मध्ये, भवती स्थापयिष्यामि। अन्यकार्याणि परित्यज्य, महोत्सवान् अग्रे कृत्वा, तस्मिन् काले न हरिं सेविष्ये, न च भवतीं जगति प्रसारयिष्यामि। ये जनाः कलियुगे भवत्या सह वसन्ति, ते पापिनोऽपि कृष्णमन्दिरं निर्भयम् आगच्छन्ति। येषां हृदयं प्रेमरूपभक्त्या नित्यं पूरितम्, तान् मलिनाः न बाधन्ति, स्वप्नेऽपि न। न भूताः, न प्रेताः, न राक्षसाः, नासुराः अपि, येषां मनः भक्तिसंपन्नम्, तान् स्पर्शेन अपि न जयन्ति। न तपसा, न वेदैः, न ज्ञानकर्मभ्याम्, हरिः प्राप्तः—केवलं भक्त्या; गोपीः तस्य प्रमाणम्। सहस्रशः जन्मान्तराणां अनन्तरं भक्तिप्रेम उत्पद्यते; कलौ भक्त्या भक्त्या—भक्त्या कृष्णः साक्षात् भवत्यै प्रकटते। ये भक्तिद्वेषिणः, ते त्रिलोक्यां पतन्ति; एकदा दुर्वासाः भक्तनिन्दायां दुःखम् अनुभूतवान्। सर्वेषु व्रतेषु, तीर्थेषु, योगेषु, यज्ञेषु, ज्ञानचर्चायाम्—सर्वं पर्याप्तम्; भक्तिः एव मुक्तिदायिनी। सुतः उवाच—एवं नारदेन निश्चितं स्वस्वरूपम् शृत्वा, सर्वमंगलसम्पन्ना, साऽपि नारदं उवाच। भक्तिः उवाच—हे नारद! धन्यः असि; मम प्रेम तव स्थिरम्। त्वां कदापि न त्यजामि; सदा तव हृदये स्थास्यामि। हे दयासिन्धो! तव कृपया मम दुःखं क्षणेन नष्टम्; मम पुत्रौ चेतनहीनौ—तौ जाग्रय, जाग्रय। सुतः उवाच—तस्या वचः श्रुत्वा, नारदः करुणया पूर्णः, तौ पुत्रौ जाग्रयितुं तेषां अंगुलीभिः स्पृशन् आरब्धवान्। कर्णयोः समीपे मुखम् स्थाप्य, सः उच्चैः उवाच—‘हे ज्ञान! शीघ्रं जाग्रय। हे वैराग्य! जाग्रय।’ वेदवेदान्तगीताभिः पुनः पुनः पाठयन्, जाग्रयितुं यत्नं कृत्वा, तौ किञ्चित् उदतिष्ठताम्। उभौ नेत्रे उद्घाटयितुं न शेकतुः, हंसवत् शुष्ककाष्ठसदृशं, धूम्रवर्णं, कृशं शरीरम् आसीत्। तौ भूत्वा पुनः निद्रायाम् मग्नौ, क्षुधया कृशौ दृष्ट्वा, नारदः चिन्तायाम् मग्नः—‘किम् कर्तव्यं?’ कथं निद्रा आगच्छति, कथं वृद्धत्वम्? इति चिन्तयन्, भार्गवः गोविन्दं स्मर्तुम् आरब्धवान्। तस्मिन् क्षणे आकाशवाणी—‘हे मुनि! मा शुचः; तव प्रयासः सफलः भविष्यति, न संशयः।’ तस्मै हेतुं धर्मकार्यं कर्तव्यम्; पुण्यैः भूषिताः साधवः तव कृत्यं घोषयिष्यन्ति। यदा तद् पुण्यकर्म कृतं, तयोः निद्रा वृद्धत्वं च त्वरितं नश्येत्, भक्तिः सर्वत्र प्रसारितव्या। सा आकाशवाणी सर्वैः श्रुता; नारदः विस्मितः—‘एतत् मया न ज्ञातम्।’ नारदः उवाच—‘एतया दिव्यवाणीया विषयः गोपितः; किं तदुपायः, किम् कर्तव्यं, येन तयोः कार्यं सिद्ध्येत?’ ‘क्व साधवः, कथं तदुपायं दास्यन्ति? किं मया कर्तव्यम्, यथा आकाशवाणी उक्तम्?’ सुतः उवाच—तौ तत्र स्थाप्य, नारदः तीर्थान् तीर्थान् गच्छन्, मार्गे महर्षीन् पृच्छन्, यायात्। कथा सर्वैः श्रुता, परं विचार्य, कोऽपि न उवाच; कश्चित् असाध्यम्, कश्चित् दुर्ज्ञेयम्, कश्चित् मौनम्, कश्चित् पलायितः। त्रिलोक्ये महान् कोलाहलः, विस्मयं जनयन्; वेदवेदान्तगीतघोषैः जागृतः। भक्तिज्ञानवैराग्यत्रयं नोत्पन्नम्, जनाः कर्णात् कर्णं चूषन्ति—‘नास्ति अन्यः उपायः।’ नारदेन योगिना अपि न ज्ञातम्; कथं अन्यैः इह मनुष्यमध्ये वाच्यम्? एवं ऋषिगणैः पृष्टः, असाध्यं निश्चितम्। तदा चिन्तया व्याकुलः, नारदः बदरीवनं गतः, तत्र तपः कर्तुं निश्चितवान्। तस्मिन् काले, सः पुरतः सनकादीन् महर्षीन्, सूर्यकोटिसमप्रभान्, अपश्यत्; तेषु श्रेष्ठः ऋषिः उवाच।