यद्यपि तासां स्त्रीणां कटाक्षैः स्मितैः सव्रीडैः चापि सान्द्रभावैः कामोऽपि स्वधनुषं त्यक्त्वा मोहितः संमूढचित्तः बभूव, तथापि ताः सर्वाङ्गसुन्दरीः स्वमायया भगवन्तं न स्प्रष्टुं शक्ताः। स एव भगवान् सर्वलोकगुरुः, असङ्गः सन्, लोकव्यवहारेषु प्रवृत्तमपि तं जनाः स्वसदृशं मन्यमानाः सङ्गिनमिव विज्ञाय मोहिता बभूवुः। एष एव भगवत्-स्वाम्यं—सः प्रकृतौ स्थितोऽपि तद्गुणैर्न बाध्यते, यथा तं शरणं गतम् बुद्धिं गुणाः न स्पृशन्ति। अज्ञानिन्यः स्त्रियः स्वस्वामिनं भगवन्तं स्वकीयमिव गृहीत्वा, एकान्तप्रियं मन्यमानाः, तं न जानन्त्यः, यथा साधारणबुद्धयः भगवन्तं सीमितमिव मन्यन्ते। श्रीकृष्णबलरामौ तु, वृषभौ इव गर्जन्तौ, पशूनां शब्दाननुकरणं कृत्वा, क्रीडया सह व्रजकुमारकैः साकं विहृतवन्तौ। एकदा तु, श्रीकृष्णबलरामौ सखिभिः सह यमुनातटे वत्सपालनं कुर्वन्तौ स्थितवन्तौ। तत्र कश्चन दानवः, वत्सरूपधारी, वत्ससङ्घे प्रविष्टः, तौ हन्तुमभिप्रेत्य समायातः। तं दृष्ट्वा हरिः शनैः उपविशत्, निर्दोषवद् आचरन्, बलरामाय तम् दर्शयामास। ततः अच्युतः तं दानवं पुच्छाद्यग्रेण गृहीत्वा, घूर्णयित्वा, कपित्थवृक्षस्य शिखरे क्षिप्तवान्; स च महाकायः दानवः फलपातेन भग्नः प्राणान् त्यक्त्वा पतितः। तं दृष्ट्वा विस्मिताः व्रजबालकाः "साधु साधु!" इति प्रहृष्टाः ऊचुः; देवाश्च परमसन्तुष्टाः पुष्पवर्षं चक्रुः। तौ च सर्वलोकपालकौ अपि वत्सपालकवत् क्रीडन्तौ, प्रतिदिनं वत्सान् पालयन्तौ, स्वकं प्रातराशं कृत्वा व्रजे स्थितवन्तौ। एकस्मिन् दिने, प्रत्येकः कुमारः स्वस्ववत्सगणं जलतीरं निनाय; वत्सेषु पातिते जले, ते अपि जलं पितवन्तः। तत्रैव ते बालकाः महद्भूतं किञ्चित् अपश्यन्—इन्द्रवज्रहतं शिखरमिव स्थूलं किञ्चित्। स तु बकासुरः दानवः बकपक्षिणरूपधारी, सहसा आगत्य, तीक्ष्णचञ्चुना श्रीकृष्णं बलात् जग्रास। कृष्णं बकास्ये निगीर्णं दृष्ट्वा, रामः चान्ये च बालकाः इन्द्रियाणि प्राणविहीनानि इव मूढाः बभूवुः। किन्तु व्रजगोपालपुत्रः, जगद्गुरुः, अग्निरिव बकस्य तालुमूलं दग्धवान्; तेन तेन पीडितः बकः कृष्णं निगीर्य पुनः क्रुद्धः, मृत्युम् इच्छन्, तीक्ष्णचञ्चुना पुनः प्रहाराय समुत्पत्य अगात्। तदा धर्मपालकः कृष्णः, कंसमित्रः, तं बकासुरं बाहुभ्यां चञ्च्वा गृहीत्वा, व्रजबालकैः निरीयमानः, सहजं देववीरवत्, तं चञ्च्वं विदार्य, बालकान् प्रमुदितान् चकार। ततः दिवौकसः बकशत्रवे नन्दनपुष्पैः मालतीपुष्पैः च वृष्टिं कृत्वा, दुन्दुभिः शङ्खैः स्तुतिभिश्च तं सन्तोषयामासुः; व्रजबालकाः तद् दृष्ट्वा विस्मिताः बभूवुः। कृष्णः बकास्याद् विमुक्तः सन्, रामपुरोगमाः बालकाः इव प्राणा इन्द्रियेषु पुनः प्रविष्टाः इव, तं सस्नेहं परिष्वज्य, वत्सगणं समादाय, हृष्टाः व्रजं प्रतिनिवृत्ताः, तद्वृत्तान्तं गायन्तः जग्मुः। तद्वार्ता श्रुत्वा, गोपाः गोप्यश्च, विस्मय-प्रेमपूरितचित्ताः, तृषितदृष्टिभिः कृष्णं पश्यन्तः, मृतेभ्यः पुनरागतमिव, तं निरन्तरं निरीक्षन्तः आसन्। "हन्त! कियत् आपदः अस्य बालस्य अभूत्! कच्चित् किञ्चित् अस्माकं पूर्वकृतं पापं एष भयहेतुर्भवति," इति मन्यमानाः। तथापि, तं हन्तुम् इच्छन्तः ते भीषणा दानवाः न शक्नुवन्ति; ते दीपे पतङ्गवत् विनश्यन्ति। नूनं ब्रह्मविदां वचनानि मिथ्या न भवन्ति; यथा गार्गमुनिना उक्तं, तथैव जातम्। एवं नन्दादयः गोपाः कृष्णरामचरितानन्देन, संसारदुःखं विस्मृत्य, सुखेन कालं नयन्ति। एवं व्रजे कुमारक्रीडया—लुप्तक्रीडनं, सेतुबन्धनं, कपिक्रीडनं च—बाल्यं व्यतीतवन्तः। अथ शौनकः पप्रच्छ—"अश्वत्थामनः ब्रह्मशिरस्त्रवेगेन उत्तरा गर्भस्थं पुत्रं हतवन्तम्, तं भगवतः प्रसादेन जीवितं प्राप्तम्। तस्य जन्म, कर्म, महात्म्यं, चापि तस्य मृत्युः कथं जातः, मृत्योरनन्तरं च क्व गतः, एतत् वयं श्रोतुम् इच्छामः। यदि त्वया योग्यं मन्यसे, तद् अस्मभ्यं व्याख्यातुम् अर्हसि; वयं हि शुकवाक्येषु प्रीताः श्रोतारः।" सूत उवाच—पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः, पितेव प्रजाः तुष्टिं नयन्, श्रीकृष्णचरणार्चनात् सर्वकामविवर्जितः बभूव। तस्य सम्पदः, यज्ञाः, राज्यं, पत्न्यः, भ्रातरः, जम्बूद्वीपाधिपत्यं, दिवि प्रसिद्धिः चासीत्। किं तु, द्विजश्रेष्ठ, यस्य चेतः मुकुन्दे नित्यं स्थितम्, तस्य स्वर्गकाम्याः अपि कामाः किं प्रयोजनम्? यथा क्षुधितस्य राज्ञः अन्यानि पदार्थाः हर्षं जनयन्ति, तथैव तस्य। भृगुनन्दन, तस्य वीर्यवान् गर्भस्थः बालः, अस्त्रतेजसा दह्यमानः, कञ्चन पुरुषं दृष्टवान्। स पश्यति—अमलस्वरूपं, अङ्गुष्ठमात्रम्, दीप्तमानम्, सुवर्णमुकुटमण्डितम्, श्यामवर्णम्, अद्भुतदर्शनम्, पीतवाससम्, अच्युतम्। स चतुर्भुजं, सुवर्णकुण्डलैः शोभितम्, रक्तलोचनम्, गदाधरं, सर्वतो बालस्य चक्रे, गदां पुनःपुनः वहन् दीप्तमिव उल्काम्। स गदया तदस्त्रतेजः नाशयामास, यथा गोविन्दः तिमिरं नाशयति; बालः च "कः अयम्?" इति विस्मितः पश्यन् स्थितः। तदा, तं विपदं निहत्य, धर्मरक्षिता भगवान्, सर्वव्यापी, दशमासे समाप्ते, बालस्य नेत्रसमीपे तत्रैव अदृश्यत। अनन्तरं, सर्वे शुभलक्षणे समुपस्थिते, ग्रहेषु अनुकूल्ये, पाण्डववंशधरः पुनर्जातः, पाण्डुवीर्यसम्पन्नः। राजा हर्षपूर्णचित्तः, बालस्य जातकर्मादिकं ब्राह्मणैः—धौम्यकृपादिभिः—कारयामास, शुभकर्माणि च अकारयत्। स धर्मज्ञः राजा, जन्मस्थले सुवर्णं, गावः, भूमिः, ग्रामाः, हस्तिनः, अश्वाः, उत्तमं भोजनं च ब्राह्मणेभ्यः दत्तवान्। ततस्ते तृप्ताः ब्राह्मणाः, नम्रं राजानं प्राहुः—"हे पुरुवंशश्रेष्ठ, अस्मिन्नेव वंशे स एवायं जातः।" "दैवबलात्, श्वेतकेशस्य अन्ते, तव कल्याणाय स विष्णुना प्रेषितः—सर्वशक्तिना भगवता।" एवं श्रीमद्भागवतमहापुराणे एषा दिव्या कथा प्रवहति।