श्रीकृष्णस्य आगमनवार्ता श्रुत्वा, धर्मात्मा वसुदेवः, अक्रूरः, उग्रसेनः, बलरामः च महाबलः, प्रद्युम्नः, चारुदेष्णः, जाम्बवत्याः पुत्रः साम्बः च, सर्वे अपि महानन्देन आकुलिताः, शय्यासनभोजनानि सर्वाणि परित्यज्य उत्थिताः। तत्र अग्रे राजगजः स्थाप्य, ब्राह्मणैः मंगलश्लोकैः गीयमानैः, शङ्खदुन्दुभिनिनादैः, वेदपाठैः च पूजिताः, रथैः सुसज्जिताः, स्नेहविस्मयसमन्विताः, उत्साहेन तं प्रति अगच्छन्। तत्र शतशः श्रेष्ठगजाः, शोभायमानकुण्डलमणिभिः विराजमानगण्डमुखाः, भगवत्सौन्दर्यं वर्धयन्ति स्म। नर्तकाः, नाटककाराः, गन्धर्वाः, सूताः, मागधाः, गीतकाराः च, श्रीकृष्णस्य अद्भुतकृत्यानि कीर्तयन्तः तत्र उपस्थिताः। भगवान् स्वबान्धवान् नगरवासिनः च, यथायोग्यं प्रतिपद्य, सर्वान् सत्कारपूर्वकं सम्मानितवान्। कोमलैः प्रणामैः, आलिङ्गनैः, हस्तस्पर्शैः, स्मितदृष्टिभिः च, दूरस्थान् सान्त्वयामास; अन्येषां च इच्छितान् वरान् दत्तवान्। सः स्वयम् अपि ज्येष्ठैः, पुरोहितैः, पत्निभिः, वृद्धबान्धवैः सहितः, अन्यैः आशीर्वादैः पूजितः, गीतकारैः परिवृतः, नगरं प्रविवेश। श्रीकृष्णस्य राजमार्गे गच्छतः, द्वारकायाः कुलस्त्रियः, तस्य दर्शनमहोत्सवस्य आकाङ्क्षया, स्वगृहशृङ्गेषु आरोहन्त्यः स्थिताः। द्वारकावासिनः तं निरन्तरं पश्यन्तः अपि, तस्य रूपमण्डलस्य, सौन्दर्यनिधेः, लक्ष्मीस्थानस्य च, तृप्तिं न प्राप्नुवन्ति स्म। भगवतस्तु वक्षः श्रीः आलयं, मुखं नेत्रपात्रं, भुजौ जगतां रक्षकौ, चरणकमलं साधूनां शरणम् इति। शुक्लछत्रचामरैः भूषितः, नवपुष्पवृष्ट्या मार्गे सिञ्चितः, पीताम्बरवनमाल्यधारी, मेघैः, इन्द्रधनुषा, विद्युत्वा च परिवृतः सूर्य इव विराजते स्म। सः स्वपितृगृहं प्रविश्य, मातृभिः आलिङ्गितः, देवकीमातृकाः सप्त च, हर्षात् शिरसा प्रणम्य, तासां स्तन्यैः सिक्ताङ्कः, मातृलाप्सुर्मातरः आलिङ्ग्य, हर्षबाष्पैः स्नातः अभवत्। अनन्तरं सः स्वं अतुल्यं महलम् प्रविवेश, यत्र सर्वकामदुघाः षोडशसहस्राणि पत्नीनां मन्दिराणि आसन्। तत्र पत्न्यः, पतिसंयोगानन्तरं, तस्य आगमनं दृष्ट्वा, स्वासनशय्याभ्यः सहसा उत्थाय, हर्षोत्सवेन पूरितमनसः, व्रतानां लज्जया अधःमुख्याक्ष्यः स्थिताः। तासां भावाः निग्रहीतुं कठिनाः सन्तः अपि, भृगुवंशजाः पत्न्यः, स्वसुतैः सहिताः, अन्तःप्रेम्णा पत्युं निरीक्ष्य, बाष्पैः सिक्तनेत्राः, लज्जया निगूढभावाः, आलिङ्गन्ति स्म। सः स्वपत्नीभिः सह रहसि स्थितः अपि, तासां प्रति पदं पादयुगलं नूतनमिव प्रतीयमानम्; यस्य पादौ लक्ष्मीः अपि न जहाति, तं स्त्री कदा वा त्यजेत्? एवं सः पृथिव्याः भाररूपाणां राज्ञां पारस्परिकद्वेषं संजन्य, तेषां सेनाभिः परस्परं नाशयित्वा, वायुवत् वह्निं शमयित्वा, शस्त्ररहितः स्थितवान्। सः भगवान् स्वेच्छया मानवेषु अवतीर्य, उत्तमस्त्रीसमूहैः परिवृतः, साधारणमनुष्यवत् क्रीडितवान्। तासां कटाक्षस्मितविभ्रमैः अपि, कामो मोहितः, धनुर्विसृज्य, तासां सर्वोपायैः अपि, तस्य इन्द्रियाणि न चञ्चलानि जातानि। अज्ञाः जनाः तं संसारीव मन्यन्ते, स्वदृष्ट्या व्यवहारदर्शिनः, सः अनासक्तः अपि। एष भगवतः ऐश्वर्यम्— प्रकृतौ स्थितः अपि, गुणैः न बध्यते, यथा तं शरणं गतस्य बुद्धिः गुणैः न स्पृश्यते। मूढाः स्त्रियः, भगवन्तं स्वकीयमिव, रहसि तदेकपतित्वेन, मन्यन्ते; यथा सामान्यबुद्धयः भगवन्तं सीमितमिव अवगच्छन्ति। तत्र कदाचित् कृष्णबलरामौ, वृषरुतवत् गर्जन्तौ, पशूनां स्वरान् अनुकुर्वन्तौ, अन्यजनवत् क्रीडामकुरुताम्। एकदा, कृष्णबलरामौ सखिभिः सह, यमुनातटं गच्छन्तौ, वत्सपालनं कुर्वन्तौ, तत्र वधायागतं दानवं दृष्टवन्तौ। सः दानवः वत्सरूपं गृहीत्वा, गवां मध्ये प्रविष्टः। हरिः तं विलोक्य, शनैः उपविवेश, निर्दोषवद् बले दर्शयामास। ततः अच्युतः तं पृष्ठतः पादाभ्यां गृहीत्वा, परिभ्रम्य, कपित्थवृक्षस्य शिखरे क्षिप्तवान्; सः महाकायः दानवः, फलपातेन आहतः, मृतः पपात। तद् दृष्ट्वा, बालाः विस्मिताः "साधु! साधु!" इति चुक्रुशुः; देवाः पुष्पवृष्ट्या तं सन्तोषयामासुः। तौ च, सर्वलोकपालकौ अपि, वत्सपालकवत्, प्रातःकाले भोजनं कृत्वा, स्वकार्ये स्थितौ। अन्यस्मिन् दिने, प्रत्येकः बालः स्वस्वगवां समूहं जलतीरे अनयत्; वत्सान् पाययित्वा, स्वयम् अपि जलं पिबन्तः। तत्र बालाः एकं महापुरुषं ददृशुः, यः इन्द्रवज्राहतः पर्वतशिखरवद् आसीत्। सः बकः, महाबलवान् दानवः, बकपक्षिणरूपेण, सहसा आगत्य, तीक्ष्णचञ्चुना कृष्णं बलवता जघान। कृष्णं बकस्य मुखे निगीर्णम् दृष्ट्वा, रामः अन्ये च बालाः, इन्द्रियविहीनाः इव, मूढा अभवन्। किन्तु गोपसुतः जगद्गुरुः, बकस्य तालुमूलं वह्निवत् दग्धवान्; तेन वेदनया बकः कृष्णं मुक्त्वा, रोषेण पुनः चञ्चुना हन्तुं यत्नवान्। तदा कृष्णः, धर्मपालकः कंसमित्रः च, बाहुभ्यां चञ्चुना गृहीत्वा, बालानां साक्षात्, सहजं देववीर इव, तं सुकरं विदारयामास। तदानीं, सुराः कृष्णद्विषः नन्दनपुष्पैः, मल्लिकाभिः च वृष्टिं चक्रुः, दुन्दुभिशङ्खनिनादैः कीर्तिं च गीयन्तः; गोपपुत्राः विस्मिताः अभवन्। कृष्णस्य बकमुखात् मोचनं दृष्ट्वा, रामप्रधानाः बालाः, जीवनमिव पुनः प्राप्तम् इति, आलिङ्ग्य, वत्ससमूहं समाहृत्य, हर्षेण वृजं प्रतिनिवृत्ताः, तद्वृत्तान्तं गायन्तः। तद्वार्तां श्रुत्वा, गोपाः गोप्यः च, विस्मयानुरागपूरिताः, तृषितदृष्ट्या कृष्णं निरीक्ष्य, मृत्योरिव प्रतिनिवृत्तम् इति, सन्तुष्टाः। "हन्त! कियत् आपदः अस्य बालस्य अभवत्! नूनं किञ्चित् पूर्वकृतं पापं अस्माकं, एषः भयहेतुर्भवति," इति मन्यन्ते स्म। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे एकादशस्कन्धे एकादशोऽध्यायः समाप्तः।