एवं वयं धन्यतमाः स्मो वयं, यत् भवद्भिः साक्षात् सम्प्राप्ताः स्मः। यद् वयं पश्यामः तद् स्वर्गदेवैरपि दुर्लभं—स्नेहस्मितावलोकसमुज्ज्वलितं तव मुखारविन्दं, सर्वमङ्गलैः भूषितं तव रूपं च। हे कमलनयन, यदा यदा त्वं कुरून् वा माधून् वा सखीन् द्रष्टुम् निष्क्रान्तवान्, तदा तदा प्रतिक्षणं कोटियुगसमानं जातम्, यथा सूर्यविहीनं नेत्रं, तथा वयं त्वददर्शनविह्वलाः, अच्युत। एवं जनाः स्वजनाः प्रेमपूर्वकं वचांसि वदन्तः, भगवतः भक्तवत्सलस्य श्रीकृष्णस्य वचांसि श्रुत्वा, तस्य कृपाकटाक्षं लब्ध्वा, सः नगरं प्रविवेश। तं नगरं मधु-बोज-दार्ह-कुकुर-अन्धक-वृष्णीनां समुच्चयेन, येषां बलं तदनुरूपं, सदा रक्षितम्, यथा नागैः भोगवती रक्ष्यते। सर्वे कालाः समृद्ध्या युक्ताः, पुण्यवृक्षलताश्रमोपवनैः, काननैः पद्मसरोवरैश्च, नगरं श्रीमद्भिः विभूषितम्। नगरद्वारेषु, प्राकारमार्गेषु, सुमनोहरध्वजपताकाभिः सुसज्जिताः तोरणानि निर्मितानि, अन्तः सूर्यकान्तिर्निवारिता। राजमार्गाः, वीथ्यः, विपणयः, चत्वराणि च, सम्यक् मृष्टानि, सुरभिसलिलेन सिक्तानि, फलपुष्पधान्यैश्च विभूषितानि। गृहेषु द्वारदेशेषु दधिघृतधान्यफलैः, इक्षुसम्पूर्णकलशैः, उपहारधूपदीपैः च अलङ्कृतानि। प्रियस्यागमनश्रवणेन, धर्मात्मा वसुदेवः, अक्रूरः, उग्रसेनः, बलरामः च महाबलः, प्रद्युम्नः, चारुदेष्णः, साम्बः जाम्बवत्याः सुतः, सर्वे हर्षविस्मिताः, शय्यासनभोजनानि परित्यज्य, त्वरया समुत्थाय। गजेन्द्रं पुरतः स्थापयित्वा, ब्राह्मणैः मङ्गलश्लोकैः, शङ्खदुन्दुभिनिनादैः, वेदघोषैः सत्कृत्य, रथैः, स्नेहभक्तिप्रेरिताः, सन्तोषवशात् आगच्छन्। शतशः श्रेष्ठगजानां, श्रीमद्भरणैः, मुकुटकुण्डलदीप्तमुखैः, तस्य शोभा वर्धिता। नर्तकाः, नाटकाः, गान्धर्वाः, सूतामागधाः, गायकाश्च, तस्य कीर्त्याः अद्भुतानि चरितानि गायन्तः। भगवान् स्वबन्धुषु, नगरवासिषु च, प्रत्येकं स्वाभिप्रायेन, आदरपूर्वकं सत्कृत्य, सर्वान् सन्तोषयामास। नम्रप्रणामैः, आलिङ्गनैः, हस्तस्पर्शैः, स्मितावलोकैः, दूरस्थान् सान्त्वयन्, अन्येषां कामान् दत्त्वा, सः स्वजनान् प्रहृष्टान् अकरोत्। सः स्वयम्, वृद्धैः, ऋत्विग्भिः, पत्निभिः, वृद्धबन्धुभिः सहितः, अन्येभ्यः आशीः प्राप्य, गायकैः सहितः, नगरं प्रविवेश। श्रीकृष्णः द्वारकायाः राजमार्गे गच्छन्, तत्र नगरस्य कुलाङ्गनाः, तस्य दर्शनमहोत्सवकाङ्क्षिण्यः, स्वगृहशिखराणि समारुह्य, तं द्रष्टुम् उत्सुकाः। द्वारकावासिनः तं निरन्तरं पश्यन्तः अपि, तस्य दर्शनात् न तृप्ताः, सः हि श्रीनिवासः, सौन्दर्यस्य आधारः। तस्य वक्षः श्रीनिवासः, मुखं नेत्रपात्रम्, भुजौ जगद्रक्षकौ, पद्मपादौ साधूनां शरणम्। श्वेतच्छत्रचामरैः, नवान्नपुष्पवृष्ट्या, पीताम्बरवनमालया, सः मेघैः, इन्द्रधनुषा, विद्युत्सा च परिवृतः सूर्य इव, दीप्तमान् बभूव। स्वपितृगृहं प्रविश्य, मातृभिः आलिङ्गितः, देवकीमातृकाः सप्त मातरः, सस्नेहम् शिरसा वन्द्य, हृष्टः। ताः मातरः, स्नेहवाष्पपूरितस्तन्याः, पुत्रं गोदग्धं कृत्वा, हर्षविह्वलाः, नेत्रवर्षेण तं स्नापयामासुः। अथ सः स्वं महापुरुषगृहम् प्रविवेश, यत्र सर्वकामसमृद्धिः, षोडशसहस्राणि पत्नीनां प्रासादाः आसन्। पत्न्यः, स्वामिनः दीर्घविरहात् पुनरागमनेन, हर्षमहोत्सवेन हृदि पूर्णाः, शय्यासनात् शीघ्रं उत्थाय, व्रतानां कारणात् लज्जया नतलोचनाः। यद्यपि हृदयस्थितं प्रेम निग्रहीतुं कठिनम्, ताः भृगुवर्यस्त्रियां पतिं सुतैः सह आलिङ्ग्य, अन्तःप्रेम्णा विलोक्य, बाष्पपूरितलोचनाः, लज्जया निगूढभावाः सन्। सः स्वपत्नीभिः सह एकान्ते स्थितः अपि, तासाम् अपि पादयुगलं नित्यम् नवम् इव, यः स्त्रीणां मनः कदापि तस्य पादयोः न निवर्तते, यत्र लक्ष्मीः अपि कदापि न निवर्तते। एवं सः राज्ञां पृथिवीभारभूतानां, परस्परं सैन्यैः वैरं कृत्वा, वायुवत् वह्निं शमयन्, स्वशस्त्रं परित्यज्य, तेषां विनाशं कृतवान्। भगवान् स्वेच्छया मानुषलोके अवतीर्य, सर्वश्रेण्यस्त्रीभिः परिवृतः, मानुषवत् रममाणः। तासां कामदृष्टिस्मितावलोकैः अपि, मदनः स्वधनुः विसृज्य, मोहितः अभवत्; किन्तु ताः सर्वाङ्गसुन्दरीः अपि, तं स्प्रष्टुं न शेकुः। अज्ञाः जनाः, तं अनासक्तं अपि, संसक्तमिव मन्यन्ते, स्वधर्मे स्थितं दृष्ट्वा, आत्मन्येव मानुषं मन्यन्ते। एष भगवतः ऐश्वर्यलक्षणम्—सः प्रकृतौ स्थितः अपि, गुणैः न बध्यते, यथा तं शरणं गतस्य बुद्धिः गुणैः न स्पृश्यते। मूढाः स्त्रियः, स्वस्वामिनं न जानन्त्यः, तं निजं पतिमिव, स्वकीयमिव, गृहीत्वा, सामान्यमन्यवः, तं सीमितमिव मन्यन्ते। कदाचित् तौ, रुतवत् वृषवत् गर्जन्तौ, पशूनां स्वरेण क्रीडन्तौ, सामान्यौ इव। एकदा, कृष्णबलरामौ, सखिभिः सह यमुनातटे वत्सपालनाय स्थितौ, तत्र एकः दैत्यः वत्सरूपेण आगतः, तौ हन्तुम् इच्छन्। हरिः, तं दैत्यम् वत्सरूपिणं, गोसङ्घे समाविष्टम्, शनैः उपविश्य, निर्दोषवत्, बलरामाय दर्शयामास। अच्युतः तं दैत्यम् पृष्ठपादयोः आकृष्य, चञ्चलं तु लाङ्गुलेन, घूर्णयित्वा, कपित्थवृक्षस्य शिखरे क्षिप्तवान्; तत्र तस्य महाकायस्य फलकपटैः आहतस्य, प्राणाः निष्क्रान्ताः। बालाः विस्मिताः, "शोभनम्! शोभनम्!" इति उच्चैः शशंसुः; देवाः प्रसन्नाः, दिव्यपुष्पवृष्ट्या तं पूजयामासुः। तौ द्वौ, सर्वलोकपालकौ अपि, वत्सपालकवत्, सखिभिः सह, प्रतिदिनं, प्रातःकालिकं भोजनं कृत्वा, सामान्यवत् व्यवहत्स्येताम्। अन्यस्मिन् दिने, प्रत्येकः बालः स्वं वत्सगणं सलिलतीरे नीत्वा, वत्सान् पाययित्वा, स्वयम् अपि जलं पिबन्। तत्र, ते बालाः, एकं महापुरुषं दृष्टवन्तः, यः इन्द्रवज्रनिपातेन शिखरभूतमिव, तिष्ठन्, तत्र स्थितः।