प्रहर्षविकसितमुखाः प्रजाः स्वगद्गदस्वरेण स्वपितरं रक्षार्हं सखायमिव प्रियमुदिताः सन्तं भगवानं कृष्णं समुपेत्य वाक्यमूचुः। ते तं नाथं ब्रह्मशिवेन्द्रैः सदा पूज्यमानं पद्मपदं, श्रेयःकामिनां परमाश्रयं, यत्र कालः अपि न प्रवर्तते, प्रणम्य प्रणमन्ति स्म। तव कृते अस्माकं हिताय त्वं जगतः सर्गकर्ता, स्थितिकर्ता, रक्षकश्च; त्वमेव जननी, सखा, स्वामी, पिता, गुरुश्च—त्वदनुग्रहात् अस्माकं सर्वसिद्धिः जाता। धन्याः वयम्, यदस्मान् त्वया कृपया, यद्वा सुराः स्वर्गेऽपि दुर्लभं पश्यन्ति, तव स्नेहस्मितावलोकनशोभितं मुखारविन्दं, सर्वमंगललक्षणयुक्तं रूपं च पश्यामः। हे पद्मलोचन, यदा त्वं कुरून् वा माधून् वा स्वमित्रदर्शनाय ययौ, तदा प्रतिक्षणं कोटियुगायुतमिव जातम्, यथा सूर्यरहितं चक्षुः, तथा त्वदवियोगेऽस्माकं मनः। एवं प्रजाजनाः एवं वक्तुम् आरभ्य, भक्तवत्सलः भगवान् तेषां वचनानि शृण्वन्, करुणया प्रसन्नदृष्ट्या तान् पश्यन्, नगरं प्रविवेश। मधु, भोज, दशार्ह, कुकुर, अन्धक, वृष्णिनाम गणैः, येषां बलं तेन तुल्यमासीद्, सः स्वपुरं यथाभोगवतीं नागैः रक्ष्यते, तथा रक्षितवान्। सर्वकाले, सर्वसमृद्ध्या, शुभवृक्षलता, आश्रमोपवनकाननपद्माकुलं तद् नगरं शोभायामास। द्वारेषु, गृहद्वारमार्गेषु, तोरणानि सुशोभनानि, पताकाध्वजैः शोभितानि, अन्तः सूर्यरश्मयः अपि न प्रविशन्ति स्म। राजमार्गचत्वरपण्यानि सम्यक् समार्जितानि, सुरभिजलैः सिक्तानि, फलपुष्पधान्यैः भूषितानि च। गृहद्वारेषु दधिघृतफलशर्करायुक्तपूर्णकलशैः, बलिभिः, धूपदीपैः च शोभितानि। प्रियः स्वजनः आगच्छति इति श्रुत्वा, धर्मात्मा वसुदेवः, अक्रूरः, उग्रसेनः, बलरामः च महाबलः, प्रद्युम्नः, चारुदेष्णः, साम्बः जाम्बवत्याः सुतः च, हर्षविह्वलाः शय्यासनभोजनानि परित्यज्य, अग्रे गजेन्द्रं स्थापयित्वा, ब्राह्मणैः स्वस्तिवाचनैः, शङ्खदुन्दुभिनिनादैः, वेदघोषैः सत्कृताः, रथैः स्नेहगौरवयुक्ताः सन्तः, ससंगतम् अगच्छन्। शतशः प्रमुखगजाः, कृष्णदर्शनलोलुपाः, विभूषणकुण्डलशोभितगण्डमुखाः, शोभां वर्धयन्ति। नर्तकनटनर्दगान्धर्वमागधसूतिकाः, तस्य पुण्यकीर्तिं चरित्रं च गायन्ति। भगवान् कृष्णः, स्वबान्धवजनैः परिवृतः, प्रत्येकं यथार्हं सत्कारं कृत्वा, सर्वान् सन्तोषयामास। प्रणामैः, आलिङ्गनैः, हस्तसंस्पर्शैः, स्मितावलोकनैः, दूरस्थान् सान्त्वयन्, अन्येभ्यः कामान् ददौ। स्वयम् वृद्धैः, पुरोहितैः, भार्याभिः, वृद्धबान्धवैः सहितः, अन्येभ्यः आशीर्वादान् गृह्णन्, गायकैः सहितः, नगरं प्रविवेश। श्रीकृष्णः राजमार्गे गच्छन्, द्वारकायाः कुलाङ्गनाः स्वगृहशृङ्गाणि आरोह्य, तस्य दर्शनोत्सवं कर्तुम् उद्युक्ताः। द्वारकावासिनः यद्यपि नित्यं पश्यन्ति, तस्य रूपलावण्यसौभग्यनिधिं न तृप्यन्ति। तस्य वक्षः श्रीनिवासः, मुखं नेत्रपात्रम्, भुजौ लोकपालकौ, पादौ सतां शरणम्। श्वेतछत्रचामरैः, नवान्नपुष्पवृष्ट्या, पीताम्बरवनमालया, सविलासं, सौरभमिव मेघेन्द्रधनुषा विद्युत्संयुक्तं सन्दर्शयन्, शोभते स्म। स्वमातृगृहं प्रविश्य, देवकीं सप्त मातृगणांश्च, हर्षानन्देन शिरसा वन्दमानः, मातृभिः आलिङ्गितः। ताः मातरः स्नेहपयसा कण्ठं सिक्त्वा, सुतं गोद्गतम् उपवेश्य, हर्षबाष्पैः सिञ्चन्त्यः। ततः सः स्वमद्वितीयं महालक्ष्मीगृहं प्रविश्य, यत्र षोडशसहस्राणि पत्नीनां भवनानि आसन्, सर्वकामसमृद्धिं प्राप। ताः पत्न्यः, पतिसंयोगं लब्ध्वा, त्वरितं आसनशय्यान्नानि परित्यज्य, व्रतानां लज्जया, उत्सवहृष्टमना, नम्रनयनमुख्यः। ताः भृगुवर्यवध्वः, यद्यपि भावनिग्रहः कठिनः, पतिं सुतैः सह आलिङ्ग्य, अन्तःस्नेहपूर्णदृष्ट्या पश्यन्त्यः, लज्जया बाष्पैः सिञ्चन्त्यः। स्वसमीपस्थेऽपि पतौ, प्रतिक्षणं तस्य पादयुगलं नूतनमेव अनुभूयन्ते; या स्त्री तद्भ्यः पादयोः निवर्तेत, यत्र श्रीः अपि न कदापि निवर्तते। एवं सः, भूमिभाररूपे नृपगणे स्वबलसंघर्षे प्रवृत्ते, वात इव वह्निं शमयन्, स्वयम् अक्लिष्टः शस्त्रहस्तोऽपि तदनन्तरं विरराम। स्वेच्छया नरलोके अवतीर्य, उत्तमस्त्रीसंघपरिवृतः, नरवत् रममाणः, भगवान्। कन्दर्पोऽपि तासां ललितावलोकस्मितपार्श्वदृष्टिभिः विमोहितः धनुः अपि विसृज्य, ताः सर्वा गुणशालिन्यः अपि तं न चञ्चलयन्ति। अज्ञाः जनाः, तं अनासक्तं अपि आसक्तमिव मन्यन्ते, स्वसदृशं नरं मत्वा, तस्य लौकिकव्यवहारे दृष्ट्वा। एष भगवतः ऐश्वर्यम्—प्रकृतिस्थोऽपि सः गुणैः न बाध्यते, यथा तदाश्रितस्य बुद्धिः अपि न बाध्यते। अज्ञाः स्त्रियः, स्वस्य पतिं न जानन्त्यः, तं स्वजनमिव, रहसि स्वसक्तं मन्यन्ति, यथा सामान्यबुद्धयः भगवन्तं सीमितमिव मन्यन्ति। तौ, कृष्णबलरामौ, वृषभौ इव गर्जन्तौ, पशूनां स्वरं कृत्वा, बालवत् क्रीडाम् अकुरुताम्। कदाचित्, यदा कृष्णबलरामौ सखिभिः सह यमुनातटे वत्सपालनाय स्थितौ, तदा एकः दैत्यः वत्सरूपं धृत्वा, तौ हन्तुम् आगतः। तं दैत्यं, वत्सरूपेण गणे प्रविष्टम्, हरिः शनैः उपविश्य, बालरामाय सङ्केतितवान्। ततः अच्युतः तम्, पुच्छेन सह, पृष्ठपदाभ्यां गृहित्वा, परिभ्रम्य, कपित्थवृक्षस्य शिखरे क्षिप्तवान्; स महाकायः दैत्यः फलपातेन भग्नः, मृतः पतितः। तत् दृष्ट्वा, बालकाः विस्मिताः "साधु! साधु!" इति उच्चैः शशंसुः, देवाः च परमसन्तुष्टाः, पुष्पवृष्टिं चक्रुः।