शङ्खस्तु स श्वेतो नाभिरुचिरो दीर्घस्वनो बलिनः श्रीभगवतः पङ्कजकरार्पितः रक्ताधरकोणस्पृष्टः, कमलसरसि हंसनिनादमिव कृतवान्। तस्य महाशङ्खस्य घोषं श्रुत्वा, यः सर्वजनभीतिं व्यपोहति, सर्वे जनाः स्वस्वामिनं द्रष्टुकामाः समागताः। ते तत्र समवेत्य, स्वबलं पुनरावाप्य, तमन्धकारे दीपमिव सन्ततं सन्तुष्टाः पूर्णकामाश्च सन्नत्वा पूजयामासुः। हर्षविकसितवदना, आनन्दगद्गदया वाचा, पितरमिव रक्षन्तं प्रियतममित्रं च तमुपगुह्य प्राहुः— "नमः ते भगवन्! येषां पादपद्मं ब्रह्मरुद्रेन्द्रादिभिरपि सदा पूज्यते, येषां शरणं श्रेयसां श्रेयस्कामानां, यत्र कालोऽपि न प्रवर्तते। त्वं हि अस्माकं हिताय जगतः सृष्टिकर्ता, पालकः, संरक्षकः; त्वं जननी, बन्धुर्मित्रं, प्रभुः, पितैव च; त्वं सतां गुरुः परदेवतैव, त्वत्तोऽनुगत्यैः सर्वार्थसिद्धिः प्राप्ता। धन्याः वयं, यत् त्वया दुरलभं देवानामपि साक्षात् स्नेहस्मितावलोकनवदनं सौम्यरूपं पश्यामः। यदा त्वं कुरून् वा मधून् वा सखीन् द्रष्टुम् यायासि, तदा प्रतिक्षणं कोटियुगसमानं भवति, सूर्यविरहितनेत्रवत्, अच्युत! त्वद्वियोगे।" एवं वदतां जनानां वचांसि श्रुत्वा, भक्तवत्सलः भगवान् कृपया सानुग्रहं विलोक्य नगरं प्रविवेश। यदुप्रवरैः—मधुभिः, भोजैः, दशार्हैः, कुकुरैः, अन्धकैः, वृष्णिभिश्च—स्वबलसमैः संरक्षितं तद् नगरं, भोगवत्यां नागैः रक्षितमिव, सुरक्षितमकरोत्। सर्वकाले, सर्वसमृद्ध्या, पुण्यवृक्षलताश्रमोपवनारामपद्मसरसां परिवेष्टितं तद् नगरं दीप्तमिव बभूव। द्वाराणां, गृहद्वाराणां, मार्गाणां च मध्ये तोरणानि शोभनानि, पताकाध्वजैः विभूषितानि, निर्मितानि; अन्तःसूर्यरश्मयः अपि प्रतिहताः। राजमार्गाः, वीथ्यः, हाटाः, चत्वराणि च सम्यक् मार्जितानि, सुरभिजलैः सिक्तानि, फलपुष्पधन्यैश्च अलङ्कृतानि। गृहेषु सर्वत्र दध्यक्षतफलइक्षुकुम्भैः, बलिभिः, धूपदीपैश्च शोभितानि द्वाराणि। प्रियस्यागमनं श्रुत्वा वसुदेवः, महात्मा, अक्रूरः, उग्रसेनः, बलरामश्च अद्भुतवीर्यः, प्रद्युम्नः, चारुदेष्णः, जाम्बवत्याः पुत्रः साम्बश्च, सर्वे प्रमोदात् शय्यासनभोजनानि त्यक्त्वा, अग्रे गजेन्द्रं स्थापयित्वा, ब्राह्मणैः स्वस्तिवाचनैः, शङ्खदुन्दुभिनिनादैः, सामवेदघोषैश्च, रथैः, स्नेहगौरववशात् प्रीत्या सन्दद्रुः। शतशः प्रमुखगजानां, श्रीमद्भूषणकुण्डलमण्डितगण्डमुखानां, दर्शनोत्सुकानां, शोभा वर्धिता। नर्तकनाटकगन्धर्वसूतमागधगीतैः, गायनैश्च, श्रीकृष्णचरितानि कीर्त्यमानानि। स भगवान् स्वबान्धवजनानुगतः, प्रत्येकं यथार्हं सन्मान्य, सर्वान् पूजयामास। प्रणामैः, आलिङ्गनैः, हस्तस्पर्शैः, स्मितावलोकनैश्च, दूरस्थान् प्रीत्या सान्त्वयामास, अन्येषां कामानपि ददौ। स्वयम् वृद्धैः, पुरोहितैः, भार्याभिः, वृद्धबान्धवैः सहितः, अन्यैः आशीर्वादान् प्राप्य, गायकैः सहितः, नगरं प्रविवेश। श्रीकृष्णस्य नगरमार्गे गच्छतः, द्वारकायाः कुलस्त्रियो महोत्सुकाः साक्षात् दर्शनाय स्वगृहशिखराणि आरूढाः। तं सततं पश्यन्त्यः अपि, द्वारकावासिनः, नेत्रैः तृप्तिं न प्रापुर्यः, स हि श्रीनिवासः, सौन्दर्यनिधिः। तस्य वक्षः श्रीनिवासः, मुखं नेत्रपात्रम्, भुजौ लोकपालकौ, पादौ सतां शरणम्। श्वेतच्छत्रचामरैः, नूत्नपुष्पवृष्ट्या, पीताम्बरवनमालया, स मेघैः इन्द्रधनुषा विद्युत्प्रभया च सूर्य इव बभूव। पितृगृहं प्रविश्य, मातृभिः आलिङ्गितः, देवकीमातृश्च सप्तान्याः प्रमुदितः प्रणनाम। तानि मातरः स्नेहसिक्तस्तन्याः, आत्मजं गोदग्रहणेनाङ्के निधाय, हर्षवाष्पैः सिञ्चन्त्यः, स्नेहात्यये प्रमोदिता अभवन्। ततः स स्वमुत्कृष्टं महापुरीं प्रविवेश, या सर्वकामफलदा, यत्र षोडशसहस्रं पत्न्यः निवसन्ति। पतिसंयुक्त्युत्कण्ठिताः पत्न्यः, सन्निधौ तमुपेत्य, आसनशय्याद्युत्तिष्ठन्त्यः, हर्षोत्सवसमाकुलहृदया, लज्जया नमितमुखलोचना, व्रतानुरोधात्। आन्तरं प्रेम निगृह्यापि, भृगुवर्याङ्गना बालकैः सह पतिं आलिङ्ग्य, दृष्टिं निगूढां कृत्वा, अश्रूणि लज्जया निग्रहणाय यत्नमपि, स्नेहवशात् स्रवयामासुः। सन्निधौ अपि, प्रतिपदं तस्य चरणयुगलं नूतनमिव अनुभूय, या स्त्री तस्मात् पादयुगलात् प्रमुच्येत, या लक्ष्मीः अपि तदन्यत्र न गच्छति। एवं स भगवान्, पृथिव्याः भारभूतानां नृपाणां द्वेषं सञ्जनयन्, सेनाभिः परस्परं विप्रतिपन्नान्, वात इव वह्निं शमयित्वा, स्वयम् निरस्तशस्त्रः स्थितवान्। स एव भगवान्, स्वेच्छया मानुषेषु अवतीर्य, उत्तमस्त्रीसंघेन परिवृतः, नरवत् रममाणः। कन्दर्पोऽपि तासां कटाक्षस्मितावलोकैः मोहितः धनुषं विसृज्य, तासां सर्वोपायैः अपि तं विक्रियं कर्तुं न शशाक। अज्ञा जनाः, तं असङ्गिनं अपि सङ्गिनमिव मन्यन्ते, स्ववद् व्यवहारदर्शिनः। एष भगवतः ऐश्वर्यलक्षणम्—सत्त्वे स्थितोऽपि, गुणैः न बध्यते, यथा तं शरणं प्रपन्नस्य बुद्धिः गुणैः न स्पृश्यते। अज्ञाः स्त्रियः, स्वस्य स्वामिनं न जञात्वा, तं निजं मानुषं पतिमिव, रहस्ये तदनुरक्तमिव, मन्यन्ते—यथा साधारणमनसो भगवानं लघुं मन्यन्ते। तत्र द्वावपि, कृष्णबलरामौ, वृषभवृषणनिनादं कृत्वा, पशूनां क्रन्दनं अनुकरोत्स्विव, क्रीडाम् अकुरुताम्। कदाचित्, यमुनातटवने, कृष्णबलरामौ सखिभिः सह वत्सान् चरयन्तौ, तत्र एको दैत्यः तौ हन्तुं समुपाजगाम।