सूतः उवाच—स भगवान् श्रीकृष्णः आनर्तदेशान् स्वस्वसमृद्धान् प्रदेशांश्च समीपं गच्छन्, दुःखं तेषां निवर्तयन् इव, स्वनदं शङ्खं प्रादमयत्। तं शङ्खं शुभनाभिं उच्चस्वरं च, बलिनः भगवतः रक्ताधरस्पर्शेन, पद्मकरहस्तेन निष्क्रान्तं, पद्मवनस्थितहंसनिनादवत् प्रतिश्रुत्य, जनाः तं महानिनादं श्रुत्वा, भयापहम्, स्वभगवन्तं द्रष्टुम् उत्सुकाः समागमन्। ते सर्वे समागत्य, स्वबलं पुनराविन्दन्, तमन्धकारे दीपमिव पूजयामासुः। तस्य सन्निधिमात्रेणैव स्वतः तृप्ताः सन्तः सदा सुखिनः अभवन्। तेषां आनन्दस्मितवदनानि, हर्षगद्गदस्वराः, पितरं रक्षन्तमात्मनः प्रियतममिव पुत्राः, तं समभाषन्त। "नमः ते भगवन्! येषां तव पद्मपादौ ब्रह्मशिवेन्द्रैः सदा पूज्येते, येषां श्रेयःकामिनां परं शरणम्, यत्र कालः अपि न प्रभवति। त्वमेव अस्माकं श्रेयसे सृष्टा, पात्ता, पालकः; त्वं माता, सखा, नाथः, पिता; त्वमेव गुरुः, देवः, त्वदनुयायिनः अस्माकं सिद्धिः। धन्याः वयं, भगवन्! येन तव मुखं स्नेहस्मितावलोकलक्ष्म्या शोभितम्, सर्वमङ्गलरूपं च, स्वर्गदेवानामपि दुर्लभं पश्यामः।" "कमलनयन! यदा त्वं कुरून् वा माधून् वा स्वमित्रदर्शनाय यायास्, तदा प्रतिक्षणं कोटियुगसमानं जातम्, सूर्यरहितनेत्रवत् अस्माकं जीवनम्, अच्युत।" एवं जनैः उक्ते, भगवान् भक्तवत्सलः, तेषां वचनानि श्रुत्वा, करुणया सस्मितदृष्ट्या तान् सान्त्वयन्, पुरीं प्रविवेश। स मधुवंशैः, भोजैः, दाशार्हैः, कुकुरैः, अन्धकैः, वृष्णिभिः च, येषां बलं तद्वत्, संरक्षितः, पुरीं भोगवतीमिव नागैः सुरक्षिताम् अकरोत्। स पुरी सर्वकाले सम्पद्भिः, शुभवृक्षलताश्रमोपवनारामपद्मवनैः परिवृतः, शोभायाम् अवभास्यते स्म। द्वारपथेषु च सन्मार्गेषु च, तोरणानि पताकाध्वजैः विभूषितानि, अन्तः सूर्यकान्तिरपि न दृश्यते स्म। राजमार्गाः, विपणयः, चत्वराणि च, सम्यक् मार्जितानि, सुगन्धजलैः सिक्तानि, फलपुष्पधान्यैश्च अलङ्कृतानि। गृहद्वारेषु दधिः, अक्षताः, फलानि, इक्षुश्च, पूर्णकुम्भैः, बलिभिः, धूपदीपैः च शोभितानि। स्वजनप्रियागमनं श्रुत्वा, वसुदेवः, अक्रूरः, उग्रसेनः, रामः च महाबलः, प्रद्युम्नः, चारुदेष्णः, जाम्बवत्याः सुतः साम्बः, च, हर्षविस्मिताः, शय्यासनभोजनानि त्यक्त्वा, शीघ्रं तत्र समागच्छन्। गजेन्द्रेण अग्रे स्थाप्य, ब्राह्मणैः स्वस्तिवाचनैः, शङ्खदुन्दुभिनिनादैः, वेदघोषैः च पूज्यमानाः, रथैः, स्नेहगौरवयुताः, हृष्टाः, तं प्रत्युद्ययुः। शतशः प्रमुखगजाः, तं द्रष्टुम् उत्सुकाः, मणिकुण्डलशोभितगण्डमुखाः, शोभां वर्धयामासुः। नर्तकाः, नाटकाः, गन्धर्वाः, सूताः, मागधाः, गायकाः च, तस्य महात्मनः अद्भुतकर्माणि गीतानि च जगुः। स भगवान् स्वबान्धवैः नगरजनैः च सहितः, प्रत्येकस्य यथार्हं सत्कारं कृत्वा, सर्वान् पूजयामास। प्रणामैः, आलिङ्गनैः, हस्तस्पर्शैः, सस्मितावलोकनैः, प्रियतमान् सान्त्वयन्, अन्येभ्यः कामान् ददौ। स्वयम् अपि वृद्धैः, पुरोहितैः, भार्याभिः, वृद्धबान्धवैः च सहितः, अन्येभ्यः आशीर्वादान् गृह्य, गीतैः सहितः पुरीम् प्रविवेश। श्रीकृष्णः राजमार्गे गच्छन्, द्वारकायाः कुलस्त्रियः स्वगृहशिखराणि आरूढाः, तस्य दर्शनमहोत्सवाय उत्सुकाः आसन्। द्वारकावासिनः तं निरन्तरं पश्यन्तः अपि, तस्य सौन्दर्यनिधेः, लक्ष्मीसदनस्य, तृप्तिं नेजग्मुः। तस्य वक्षः श्रीनिवासः, मुखं नेत्रामृतपात्रम्, भुजौ जगतां रक्षावली, पादौ साधूनां शरणम्। श्वेतच्छत्रचामरैः विभूषितः, नवपुष्पवृष्ट्या मार्गे सिञ्चितः, पीताम्बरवनमाल्यधारी, मेघैः, इन्द्रधनुषा, विद्युत्वद्, सूर्य इव बभासे। स मातृगृहं प्रविश्य, मातृभिः समालिङ्गितः, देवकीमाद्याः सप्त मातरः, हर्षानम्रशिराः प्रणम्य, तासाम् अङ्के उपवेश्य, स्नेहात् स्तननिपीतजलैः स्नेहाश्रुभिः सिक्तः। ततः स स्वगृहं, सर्वकामधुगनुत्तमं, यत्र षोडशसहस्राणि भार्यागृहाणि आसन्, प्रविवेश। पत्युः आगमनं दृष्ट्वा, ताः पतिव्रता महिष्यः, शय्यासनाद् उत्थाय, हर्षोत्सवेन हृदयानि पूरयन्त्यः, लज्जया नमितमुखनेत्राः, व्रतानुरोधात् स्थिताः। ताः भगिन्यः, प्रमदाश्च, प्रियतमे पतौ सुतैः सहिताः, अन्तःस्नेहेन पश्यन्त्यः, विलज्जमानाः अपि, अश्रूणि निगृह्णन्त्यः सस्रुः। स्वसमीपे अपि, एकस्मिन्नेव रहसि, तस्य पादयुगलं नित्यनूतनमिव, स्त्रियः कदापि तस्य पादात् विमुक्तुं न शेकुः; यत्र लक्ष्मीः अपि चञ्चलास्वभावा सदा तिष्ठति। एवं, पृथिवीभारभूता राज्ञः, स्वबलैः परस्परं द्वेषं कृताः, सेनायुद्धेन विनाशिताः, स भगवान् वात इव वह्निं शमयित्वा, शस्त्ररहितः स्थितः। स एव भगवान्, स्वेच्छया मानवेषु अवतीर्य, उत्तमाभिः स्त्रीभिः परिवृतः, मानुषवत् क्रीडाम् अकरोत्। तासां कटाक्षस्मितवीक्षणैः अपि, कामो मोहितः, धनुषं विसृज्य, ताः स्त्रियः सर्वोपायैः अपि तस्य चित्तं न चञ्चालयितुं शेकुः। अज्ञाः जनाः, तं असङ्गिनं अपि सङ्गिनम् इति मन्यन्ते, स्वभावदृष्ट्या, तं लौकिकव्यवहारे प्रवृत्तं दृष्ट्वा। एष भगवतः ऐश्वर्यम्—सः प्रकृतौ स्थितः अपि, गुणैः न बध्यते, यथा तं शरणं गतस्य बुद्धिः गुणैः न स्पृश्यते। मूढास्त्रियः, स्वस्वामिनं न विज्ञाय, तं निजं पुरुषम् इति मन्यन्ते, यथा सामान्यबुद्धयः भगवन्तम् अल्पं मन्यन्ते। तौ उभौ, वृषभौ इव गर्जन्तौ, पशूनां निनादान् अनुकरणं कृत्वा, अन्योन्यं क्रीडन्तौ, मानुषवत् व्यवहारम् अकरोताम्।