देवाः, ऋषयः, पितरः, सिद्धगणाः च हर्षपूर्णाः दिव्यपुष्पाणि वृष्टवन्तः, जयघोषं च कृतवन्तः; अप्सरसां समुदायः उल्लासेन नृत्यं कृतवन्तः। यथा त्रिपुरं दग्ध्वा, नगरान्तकः भगवान् ब्रह्मादिभिः स्तुतः स्वं धाम प्रत्यागच्छत्। एवं स्वबलप्रभावेन लोकविलासं क्रीडया अनुकुर्वन् हरिः, यस्य कर्माणि ऋषिभिः कीर्त्यन्ते, तानि लोकशुद्ध्यर्थं यद् अधिकं वक्तव्यम् अस्ति? सूतः उवाच— भगवान् आनर्तदेशं स्वं च श्रीसम्पन्नं क्षेत्रं समीपं गच्छन्, दुःखप्रशमनाय शङ्खं उच्चैः निनादयन् प्रवेशं कृतवान्। तस्य शङ्खः, श्वेतपृष्ठः, तीक्ष्णनादः, भगवतो रक्ताधरस्पर्शेन, पद्महस्तेन नादितः, पद्मवनस्थं हंसनादं इव शब्दं कृतवान्। तं नादं श्रोत्वा, सर्वे जनाः भयशमनं, स्वप्रियं द्रष्टुम् उत्सुकाः, समागताः। तत्र समागत्य, बलसम्पन्नाः, तम् दीपमिव तमसि पूजयन्तः, तस्य सन्निधाने आत्मतुष्टाः सन्तः नित्यं सन्तुष्टाः अभवन्। हर्षान्वितमुखाः, स्नेहपूर्णगद्गदवाणीभिः, पितरं रक्षकम् इव पुत्राः, तं संबोधितवन्तः। "नमः ते, स्वामिन्, यस्य पद्मपादौ ब्रह्मा, शिवः, इन्द्रः च सदा पूजयन्ति; त्वं श्रेयःकामानां परं शरणं, यत्र कालः अपि प्रभुः न प्रभवति।" "त्वं लोकस्य हिताय सृष्टा, पालकः, रक्षकः; त्वमेव अस्माकं माताऽपि, मित्रम्, स्वामी, पिता; त्वमेव सत्-गुरुः, परमदेवताऽपि; त्वां अनुसृत्य वयं सिद्धाः अभवाम।" "धन्याः वयम्, यः त्वया अनुगृहीतः; दिव्याः अपि दुर्लभं यद् वयं पश्यामः—तव प्रेमस्मितदृष्टिप्रसन्नं मुखं, शुभरूपं च।" "पद्माक्ष, यदा कुरुषु अथवा मधुषु गन्तुम् इच्छन्, मित्रदर्शनाय यः गच्छसि, तदा प्रत्येकं क्षणं युगकोटिसमः इव जातः; सूर्यरहितं नेत्रं इव, अच्युत।" एवं जनाः उक्तवन्तः, भगवान् भक्तवत्सलः, तेषां वचनानि श्रुत्वा, अनुग्रहदृष्ट्या प्रसन्नः, नगरं प्रविष्टः। भगवान् मधु, भोज, दशार्ह, कुकुर, अन्धक, वृष्णि इत्यादिभिः, येषां बलं तद्वत्, रक्षितः, नगरं सुरक्षितवान्, यथा नागाः भोगवतीं रक्षन्ति। सर्वे ऋतुषु, सर्वसमृद्ध्या, शुभवृक्षलता, आश्रम, उद्यान, विपिन, पद्मसरः च परिवृतं नगरी, शोभायाम् अद्भुतं आसीत्। द्वारद्वारि, मार्गेषु, तोरणानि, ध्वजपताकाभिः अलङ्कृतानि, अन्तः सूर्यरश्मिः अपि प्रविष्टुं न शशाक। महामार्ग, गली, विपणि, चौर्यस्थानानि, सम्यक् मार्जितानि, सुगन्धजलैः सिञ्चितानि, फलपुष्पधान्यैः अलङ्कृतानि। गृहद्वारेषु, दधि, धान्य, फल, इक्षु, पूर्णकलशैः, नैवेद्य, धूप, दीपैः च शोभितानि। प्रियः आगच्छति इति शृत्वा, वसुदेवः, आकूरः, उग्रसेनः, बलरामः च अद्भुतवीर्यः, प्रद्युम्नः, चारुदेष्णः, साम्बः जाम्बवत्याः पुत्रः, सर्वे हर्षसम्भ्रमात् शय्यासनभोजनं परित्यज्य, अग्रे गजपतिं स्थापयित्वा, ब्राह्मणैः शुभश्लोकैः, शङ्खतूर्यध्वनिभिः, वेदघोषैः पूज्यन्तः, रथैः, स्नेहभयसम्बद्धाः, सन्दृष्ट्य आगच्छन्। शतशः गजेन्द्राः, तं द्रष्टुम् उत्सुकाः, कुण्डलैः, शोभितगण्डमुखैः, तस्य शोभां वर्धयन्तः। नर्तकाः, नटाः, गन्धर्वाः, सूताः, मागधाः, गायकाः च, तस्य दिव्यकर्माणि गीतवन्तः। भगवन्, स्वबन्धुभिः, नगरवासिभिः च, प्रत्येकं यथायोग्यं सम्मानितवान्। प्रणामैः, आलिङ्गनैः, हस्तस्पर्शैः, स्मितदृष्ट्या च, दूरस्थानां सान्त्वनम्, अन्येषां कामानुग्रहं च दत्तवान्। स्वयम्, वृद्धैः, पूजकैः, पत्निभिः, वृद्धबन्धुभिः सह, अन्यैः आशीर्वादं गृह्य, नगरं गायकैः सह प्रविष्टः। कृष्णः राजमार्गे गच्छन्, द्वारकायाः सतीः, महोत्सवदृष्ट्याकाङ्क्षिणः, स्वगृहशिखरं आरोहन्। द्वारकावासिनः तं नित्यं पश्यन्तः अपि, तस्य सौन्दर्यनिधिं, श्रीस्थानं, नित्यम् तृप्तिं न प्राप्नुवन्। तस्य उरः श्रीनिवासः, मुखं नेत्रपात्रम्, भुजौ जगद्रक्षकौ, पद्मपादौ सत्पथानां शरणम्। श्वेतच्छत्रचामरैः, नूतनपुष्पवृष्ट्या, पीतवस्त्रैः, वनमालया च, स सूर्यः मेघैः, इन्द्रधनुषा, विद्युत् च आवृतः इव शोभितः। भगवान् मातृगृहं प्रविष्टः, देवकीसप्तभिः मातृभिः आलिङ्गितः, हर्षेण शिरः नमितवान्। मातरः, स्तनैः स्नेहसिक्तैः, पुत्रं गोदाम् उपवेश्य, हर्षाश्रुभिः अभिषेकं कृतवन्तः। ततः स्वं अतुलं महाप्रासादं प्रविष्टः, यत्र सर्वे कामाः पूर्णाः, षोडशसहस्रपत्नीप्रासादाः आसन्। पत्नीः, पतिसंयोगे विरहिताः, तं गृहं आगतम् दृष्ट्वा, शीघ्रं आसनशयनात् उत्थाय, हर्षमहोत्सवेन हृदयम् पूर्णं कृत्वा, व्रतानां कारणात् लज्जया मुखनेत्रं नमितवन्तः। यद्यपि भावः निग्रहितुं कठिनः, ताः भृगुवंश्या धर्मपत्नीः, पुत्रैः सह पतिं आलिङ्ग्य, अन्तः तं स्नेहदृष्ट्या पश्यन्त्यः, लज्जायाः कारणात् अश्रुभिः नयनं सिक्तवन्तः। निजीयेऽपि रहसि, प्रतिपदं तस्य पद्मयुगलं नित्यम् नूतनम् इव प्रतीतं; या स्त्री तस्य पादौ त्यक्तुं शक्नुयात्, यत्र चलापि लक्ष्मीः कदापि न त्यजति। एवं, भूमिभाररूपाणां नृपाणां, स्वबलैः परस्परं द्वेषं कृत्वा, तेषां सेनायुद्धेन विनाशं साध्य, वायुः अग्निं शमयति इव, सः स्वस्तः, निरायुधः स्थितवान्। भगवान्, स्वबलात्, मनुष्यलोके अवतीर्य, उत्तमस्त्रीभिः परिवृतः, मानववत् क्रीडितवान्। कामः अपि, तासां लज्जास्मितविलासदृष्टिभिः आक्रान्तः, धनुः त्यक्त्वा मोहितः; ताः श्रेष्ठा स्त्रियः, सर्वैः उपायैः अपि, तस्य चित्तं मोदितुं न शेकुः। जनाः, अविद्यया, तं संसारे आसक्तं मन्यन्ते, यद्यपि सः निरासक्तः; स्वसामान्येन पुरुषं निरीक्ष्य, तस्य लोकव्यवहारं दृष्ट्वा, तं संसारीमिव चिन्तयन्ति।