तस्मिन्नेव काले ब्रह्मा वत्सरूपं धारयन्, विष्णुः स्वयमेव गावं भूत्वा, यथाकालं त्रिपुरं प्रविश्य, कूपे स्थितं सुधां पिबन् बभूव। तद्वै दैत्याः दृष्ट्वापि, मोहग्रस्तचित्ताः तस्य निषेधं न चक्रुः। तद्विज्ञाय महायोगी मयः तेषां सुधापालकानां प्रति वाक्यं प्राह। स सुमुखः, दुःखरहितः, स्मरन् दुःखितान् च दैवचेष्टितानि च, मन्यते—न हि कश्चन, देवो वा दानवो वा मनुष्यः वा, स्वातन्त्र्येण किञ्चित्कर्तुं शक्नोति। स्वस्य परस्य वा यत् विधिनिर्णीतं, तदपाकर्तुं न शक्यते, यतः दैवं बलवत्तरम्। ततः स्वबलैः शिवस्य मुख्यं कर्म समारभत। धर्मज्ञानवैराग्यैश्वर्यतपःश्रुतक्रियाभिः स रथं सारथिं ध्वजं तुरगान् धनुः कवचं बाणान् सर्वं च प्रादर्शयत्। स सम्पूर्णायुधः, रथमारुह्य, धनुष्काण्डे बाणं स्थापयन्, क्षणेनैव विजयेश्वरः सज्जः बभूव। तेनैव बाणेन, राजन्, हरः त्रयः दुर्गमाः पुराणि जज्वाल; दिवि दुन्दुभ्यः निनदुः, गगनं शतशः विमानैः संकुलं बभूव। देवाः, ऋषयः, पितरः, सिद्धाश्च, प्रमुदिताः, पुष्पवृष्टिं कृत्वा, जयशब्दं चेरुः; अप्सरसां गणाः प्रमोदिताः नृत्यन्ति स्म। एवं त्रिपुरं दग्ध्वा, स पुरान्तकः, ब्रह्मादिभिः स्तुतः, स्वं धाम प्रविवेश। एवं हरिः, स्वबलात् मर्त्यलीलां विहरन्, येन कर्माणि मुनयः गायन्ति, तानि लोकेषु पुण्यानि सन्ति—किं बहुना? एवं सूतः उवाच—आनर्तभूमिं स्वस्वसमृद्धप्रदेशांश्च समीपगः, दुःखं निवर्तयन्निव, स शङ्खं दध्मौ। स शङ्खः, श्वेतोदरः, तीक्ष्णनादः, बलिनः भगवतः रक्ताधरस्पृष्टः, तस्य पद्महस्तेन वेणुनाद इव हंसः सरसि शुश्रुवे। तस्य निनादं श्रुत्वा, भयापहं, सर्वे जनाः स्वपतिं द्रष्टुकामाः बहिः निर्गताः। ते संहृष्टचित्ताः, तमन्धकारे दीपमिव, सन्तुष्टाः आत्मतृप्ताः, तस्यैव सन्निध्येन पूजयामासुः। प्रमुदिताननाः, हर्षगद्गदया वाचा, पितरं रक्षन्तं सखायं च पुत्रा इव, वदन्ति स्म। ते ऊचुः—नमः ते भगवन्, यस्य पद्मपादौ ब्रह्मशिवेन्द्रैः सदा पूज्येते; त्वं श्रेयःकामानां परमं शरणं, यत्र कालोऽपि न प्रभवति। त्वं हि अस्माकं हिताय जगत्कर्ता धारयिता रक्षिता च; त्वं माता, सखा, स्वामी, पिता; त्वं साक्षात् गुरुर्देवः—त्वां अनुसृत्य वयं सिद्धिम् आप्नुमः। अहो, वयं त्वया कृतार्थाः, यद् यद् सुराः दुर्लभं पश्यन्ति, तद् वयं पश्यामः—तव स्नेहस्मितावलोकितं मुखं, सर्वमङ्गलविग्रहं च। पद्मनेत्र, यदा कुरून् वा माधून् वा स्नेहान्वितान् द्रष्टुम् अगच्छः, तदा प्रतिक्षणं युगकोटिसमं जातम्, सूर्यरहिताक्षवत्, अच्युत। एवं तेषां वचनानि शृण्वन्, भक्तवत्सलः भगवान्, करुणया सानुरागदृष्ट्या, पुरं प्रविवेश। मधुभोजदशार्हकुकुरान्धकवृष्णिभिः, स्वसमानबलैः रक्षितः, स पुरं सुरक्षितवान्, यथा फणिनः भोगवतीं रक्षन्ति। सर्वेऽपि ऋतुषु, सर्वसमृद्ध्या, पुण्यवृक्षलताश्रमोपवनारामपद्मसरसां परिवृतः, सा पुरी शोभमानाभवत्। द्वारेषु, गृहद्वारेषु, मार्गेषु, तोरणानि निर्मितानि, पताकाध्वजैः शोभितानि, अन्तः सूर्यकान्तिः निरुद्धा। राजमार्गाः, वीथ्यः, पण्यस्थानानि, चत्वराणि च, सम्यक् मार्जितानि, सुगन्धोदकेन सिक्तानि, फलेन पुष्पैः धान्येन च विभूषितानि। प्रतिगृहे दधियवफलशर्कराभिः, पूर्णकलशैः, बलिभिः, धूपदीपैः च अलङ्कृतानि। प्रियस्य आगमनं श्रुत्वा, धर्मात्मा वसुदेवः, अक्रूरः, उग्रसेनः, बलभद्रः च अद्भुतवीर्यः, प्रद्युम्नः, चारुदेष्णः, साम्बः जाम्बवत्याः सुतः, सर्वे हर्षवेगात् शय्यानासनभोजनानि त्यक्त्वा, अग्रे गजेन्द्रं स्थाप्य, ब्राह्मणैः स्वस्तिवाचनैः, शङ्खदुन्दुभिनिनादैः, वेदघोषेण पूज्यमानाः, रथैः समारुह्य, स्नेहभयसमन्विताः, हृष्टाः तं प्रति प्रस्थिताः। शतशः प्रमुखगजाः, तं द्रष्टुकामाः, मणिकुण्डलशोभितगण्डमुखाः, शोभां वर्धयन्ति स्म। नर्तकाः, नाटकाः, गन्धर्वाः, सूतमागधगायनाः, तस्य दिव्यकर्माणि कीर्तयन्तः, गायन्ति स्म। भगवान्, स्वबान्धवजनैः सह, ये तं अनुगच्छन्ति, प्रत्येकं यथायोग्यं सम्मान्य, सर्वान् पूजयामास। प्रणिपातैः, आलिङ्गनैः, हस्तस्पर्शैः, सस्मितावलोकनैः, दूरस्थान् सान्त्वयन्, अन्येभ्यः कामान् ददौ। स स्वयम्, वृद्धैः, पुरोहितैः, भार्याभिः, वृद्धबान्धवैः सह, अन्येषां आशीर्वादान् गृह्णन्, गीतसहितः पुरं प्रविवेश। द्वारकायाः राजमार्गे गच्छन्तं कृष्णं द्रष्टुम्, नगरस्य कुलस्त्रियः, महापर्वणि उत्सुकाः, स्वगृहशिखराणि समारुह्य स्थिताः। द्वारकावासिनः तं निरन्तरं पश्यन्तः अपि, तृप्तिं न प्राप्नुवन्ति, स हि श्रीनिवासः, सौन्दर्यनिधिः। तस्य वक्षः श्रीनिवासः, मुखं नेत्रपात्रं, भुजौ जगद्रक्षौ, चरणौ सतां शरणम्। शुक्लछत्रचामरैः, नूत्नपुष्पवृष्ट्या, पीताम्बरवनमालया च, स सूर्य इव मेघेन्द्रधनुष्विज्ज्योत्स्नाभिः शोभते स्म। स पितृगृहं प्रविश्य, मातृभिः परिष्वक्तः, देवकीमष्टमात्र्यः प्रणम्य, हृष्टमानसः बभूव। ताः स्त्रियः, स्निग्धस्तन्यपयोधराः, पुत्रं गोदोह्य उपवेश्य, हर्षाश्रुभिः सिञ्चन्ति स्म। ततः स स्वं परमं महापुरं प्रविश्य, सर्वाभिलषितसंपन्नं, यत्र षोडशसहस्राणि महिषीणां भवनानि आसन्।