नगरीणां सर्वे जनाः तैः आघातैः विह्वलाः जीवनं त्यक्त्वा पतिताः। तान् महायोगी मायः संगृह्य अमृतकूपे क्षिप्तवान्। तस्मादमृतस्पर्शात् ते वज्रसमानबलाः महाशक्तियुक्ताः मेघान् विदार्य विद्युत्पातवत् उत्थिताः। तस्य निश्चयः भग्नः दृष्ट्वा, वृषध्वजः च शोकाकुलः, तत्र श्रीविष्णुः अन्यं उपायं चिन्तितवान्। तस्मिन्नेव काले ब्रह्मा वत्सः अभवत्, विष्णुः स्वयम् गौः अभवत्, तदनु त्रिपुरं प्रविश्य, यथाकालं अमृतकूपात् अमृतं पीतवान्। तद्वै असुराः दृष्ट्वा अपि न निवारयामासुः, मोहिताः तेन; तद्विज्ञाय महायोगी मायः अमृतरक्षिणः सम्बोधितवान्। सः स्मितमुकः दुःखरहितः, दुःखग्रस्तान् स्मृत्वा, विधेः कार्याणि च चिन्तयन्, उवाच—देवः, असुरः, मनुष्यः, अन्यः वा—कोऽपि अत्र स्वातन्त्र्यं न प्राप्नोति। स्वस्य वा परस्य वा यत् विधीयते, तद् न कस्यापि निवार्यं; भाग्यस्यैव प्रबलता। ततः स्वशक्त्या शिवस्य मुख्यं कर्म अकुरुत्। धर्मेन, ज्ञानेन, वैराग्येन, ऐश्वर्येण, तपसा, विद्यया, कर्मणा च रथं, सारथिं, ध्वजं, अश्वान्, धनुः, कवचं, शरान्, अन्यानि च समस्तानि प्रादर्शयत्। सः सम्यक् सज्जितः, रथारूढः, धनुः शरं च गृहीत्वा, शरं धनुषि स्थापयित्वा, क्षणेन विजयपतिः सज्जः अभवत्। तेन शरेण, हे राजन्, हरः त्रयः दुर्गनगराः दग्धवान्; दिवि मृदङ्गानि निर्घोषितानि, व्योम्नि शतशः दिव्ययानानि संकीर्णानि। देवाः, ऋषयः, पितरः, सिद्धाः च, हर्षपूर्णाः, पुष्पवृष्टिं कृतवन्तः, जयघोषं च अकुर्वन्; अप्सरसां गणाः नृत्यं कृतवन्तः। एवं त्रिपुरं दग्ध्वा, श्रीपुररक्षः, ब्रह्मादिभिः स्तुतः, स्वं धाम प्रविष्टवान्। एवं श्रीहरेः कर्माणि, यः स्वशक्त्या लीलया मानुषगतिं अनुकरणं करोति, ऋषिभिः गीतानि; किं वदामि, तानि जगत् विशुद्ध्यर्थम्। सूतः उवाच— श्रीकृष्णः आनर्तभूमिं स्वधन्यप्रदेशं च समीप्य, दुःखं अपोहयन्, शङ्खं निर्घोषितवान्। सः शङ्खः, श्वेतनाभः, तीक्ष्णः, महाबलिनः भगवतः रक्ताधरस्पर्शात्, पद्महस्ते ध्वनितः, पद्मवनस्थ हंसस्य घोषवत् श्रुतः। तस्य घोषं श्रुत्वा, भयापनोदनं, सर्वे जनाः, स्वस्य प्रभुं द्रष्टुम् उत्सुकाः, समागतवन्तः। तत्र संगृह्य, बलं पुनः प्राप्तवन्तः, तम् दीपवत् अन्धकारे पूजितवन्तः; तस्य सन्निधाने सदा आत्मतुष्टाः, आत्मसन्तुष्टाः च अभवन्। हर्षपूर्णमुखाः, हर्षगद्गदस्वरेण, पितरं रक्षकं प्रियतमं मित्रं च बालवत् सम्बोधितवन्तः। "नमः ते, भगवन्, यस्य पद्मपादौ ब्रह्मा, शिवः, इन्द्रः च सदा पूजयन्ति; तव आश्रयः शरणार्थिनां सर्वोत्तमः, यत्र कालः अपि न प्रभवति।" "सर्वहितार्थं त्वं सृष्टा, पालिता, रक्षिता च जगतः; त्वं जननी, मित्रं, प्रभुः, पिता च; त्वं गुरुः, देवः, सर्वोत्तमः; त्वां अनुगम्य, वयं सिद्धिम् प्राप्तवन्तः।" "धन्याः वयं, भगवन्, यः त्वं अस्मान् दर्शनं दत्तवान्; देवाः अपि दुर्लभं यत् वयं पश्यामः—स्मितान्, कटाक्षान्, शुभरूपं च।" "पद्मनयन, यदा कुरुं वा मधून् मित्रदर्शनार्थं गच्छसि, तदा प्रतिक्षणं युगकोटिसमं भवति, सूर्यहीनं नेत्रवत्, अच्युत।" एवं जनाः वचनं वदन्तः, भगवन् भक्तवत्सलः, श्रवणं कृत्वा, करुणया दृष्टिं दत्वा, नगरं प्रविष्टवान्। मधवः, भोजः, दशार्हः, कुकुरः, अन्धकः, वृष्णयः च, येन समबलाः, तेन रक्षितः, सर्पाणां भोगवतीवत् नगरं सुरक्षितवान्। सर्वकाले, सर्वसमृद्ध्या, शुभवृक्षलताश्रमपार्कपद्मवनैः परिवृतं, नगरं दीप्तिमान् आसीत्। द्वारेषु, गृहद्वारेषु, मार्गेषु च, उत्सवतोरणानि निर्मितानि, पताकाध्वजैः सुसज्जितानि, अन्तः सूर्यकिरणानि अपि निरस्तानि। राजमार्गाः, गलीः, विपणयः, चौर्यस्थानानि, सम्यक् परिशुद्धानि, सुगन्धजलैः सिक्तानि, फलपुष्पधान्यैः अलङ्कृतानि। प्रत्येकगृहद्वारे, दधि, धान्य, फल, इक्षु, पूर्णकलशैः, उपहारैः, धूपैः, दीपैः च अलङ्कृतानि। प्रियस्य आगमनं श्रुत्वा, वसुदेवः, अक्रूरः, उग्रसेनः, बलरामः च, प्रद्युम्नः, चारुदेष्णः, साम्बः, जाम्बवतीपुत्रः, सर्वे हर्षात् शय्यासनभोजनं त्यक्तवन्तः। गजश्रेष्ठं पुरतः स्थाप्य, ब्राह्मणैः शुभमन्त्रैः, शङ्खध्वनिना, तुर्यघोषेण, वेदमन्त्रैः पूजितः, रथैः, स्नेहभक्त्या, उत्साहेन, नगरं अभिमुखम् आगतवन्तः। शतशः गजश्रेष्ठाः, दर्शनोत्सुकाः, मणिकुण्डलैः, दीप्तगण्डमुखैः, शोभां वर्धयन्ति। नर्तकाः, नाटकाः, गन्धर्वाः, सूताः, मागधाः, गायकाः च, भगवत्कर्मकथाः गीतवन्तः। भगवन्, स्वबन्धुभिः नागरिकैः च, प्रत्येकं यथाचारं सम्प्राप्य, सर्वान् सम्मानितवान्। प्रणामैः, आलिङ्गनैः, हस्तसंस्पर्शैः, स्मितदृष्ट्या च, दूरस्थान् सान्त्वितवान्, अन्येषां कामान् दत्तवान्। स्वयम् वृद्धैः, पुरोहितैः, पत्निभिः, वृद्धबन्धुभिः सह, अन्यैः आशीर्वादं प्राप्त्वा, गायकैः सहितः नगरं प्रविष्टवान्। श्रीकृष्णः राजमार्गे गच्छन्, नगरीयाः स्त्रियः, महोत्सवदर्शनार्थं, स्वगृहशिखराणि आरोहन्त्यः। द्वारकावासिनः निरन्तरं पश्यन्तः अपि, तस्य दर्शनात् तृप्तिं न प्राप्नुवन्, सः श्रीनिवासः, सौन्दर्यनिधिः। तस्य वक्षः श्रीनिवासः, मुखं नेत्रपात्रम्, भुजौ लोकपालौ, पद्मपादौ सत्पथानां शरणम्। श्वेतछत्रचामरैः, नूतनपुष्पवृष्ट्या, पीतवस्त्रैः, वनमालया च अलङ्कृतः, मेघैः, इन्द्रधनुषा, विद्युत्पातेन च परिवृतः सूर्यवत् दीप्तिमान् अभवत्।