ततः त्रिपुरवासिभिः विनाश्यमानाः लोकपालाः स्वैः स्वामिभिः सहिताः भगवन्तम् उपसृत्य प्रणम्य प्रार्थयन्—"रक्ष मां देव! त्रिपुरजनैः वयं विनश्यामः" इति। भगवान् तेषां कृपया "मा भैष्ट" इति शमयन् धनुषि बाणं संनद्ध्य त्रिपुरेषु अस्त्रं निषसर्ज। ततः सूर्यरश्मिवत् दीप्ताः शराः सूर्य मण्डलात् उत्पन्नाः, ये तु नगरेषु पतन्तः न दृश्यन्ते स्म। तैः शरैः हताः सर्वे त्रिपुरनिवासिनः पतिताः, तान् महायोगी मयः संहृत्य अमृतकूपे अपातयत्। अमृतस्पर्शेन ते वज्रसाराः महाशक्तिसम्पन्नाः मेघान् विदारयन्तः विद्युत्प्रभा इव पुनः उत्पेतुः। तदा भगवतः संकल्पः भग्नः दृष्ट्वा, वृषध्वजः च निराशः अभवत्; विष्णुः तत्रान्यं उपायं चिन्तयामास। तस्मिन्काले ब्रह्मा वत्सः अभवत्, विष्णुः स्वयम् धेनुरूपेण त्रिपुरं प्रविश्य समये अमृतकूपात् अमृतं पपौ। दैत्याः तद्वैक्ष्यापि मोहिता न निरोधं चक्रुः; तद्विज्ञाय महायोगी मयः अमृतपालकान् प्रति इदम् अवदत्। सः सस्मितः शोकविहीनः दुःखितान् स्मरन्, विधेः चेष्टितानि मनसि कृत्वा, उवाच—"देवः, दानवः, मानवः, अन्यः वा—कोऽपि स्वातन्त्र्येण न प्रवर्तते। स्वस्य वा परस्य वा यद् विधिना निश्चितं तद् न कर्तुं न च अकर्तुं शक्यते; विधिः एव बलवत्तरः।" एवं सः स्वबलैः शिवस्य मुख्यं कर्म अकार्षीत्। धर्मेण, ज्ञानस्य, वैराग्यस्य, ऐश्वर्यस्य, तपसा, विद्या, कर्मणा च रथं, सारथिं, ध्वजं, अश्वान्, धनुः, कवचं, शरान्, सर्वं च सृजन्, सः सम्यक् सज्जितः रथं आरोह्य धनुःशरौ गृहीत्वा, क्षणमात्रेण विजयेश्वरः सज्जः अभवत्। तेन बाणेन, हे राजन्, हरः दुर्गमाणि त्रीणि पुराणि दग्धवान्; दिवि दुन्दुभयः निनदन्ति स्म, व्योम्नि शतशः विमानानि संकुलानि अभवन्। देवाः, ऋषयः, पितरः, सिद्धगणाः प्रमुदिताः पुष्पवृष्टिं कृत्वा जयध्वनिं चक्रुः; अप्सरसां गणाः हर्षेण नृत्यन्त्यः। एवं त्रीणि पुराणि दग्ध्वा, पुरान्तकः भगवान् ब्रह्मादिभिः स्तुतः स्वालयं प्रतस्थे। एवं भगवतः हरेः कर्माणि, यः स्वबलात् मानुषविलासं लीलया आचरति, मुनिभिः कीर्त्यन्ते; किम् अधिकं वक्ष्यामि, यत् इदं जगत् पावयति। सूत उवाच—आनर्तदेशं स्वं च समृद्धप्रदेशं सम्प्राप्तः भगवान् तत्र दुःखं शमयन् शङ्खं दध्मौ। स शङ्खः शुक्लकुथारवः, महाबलिनः भगवतः रक्ताधराग्रस्पृष्टः, पद्मपाणिना पीतम्, पद्महंसरुतवत् निनादम् अकरोत्। तस्य निनादं श्रुत्वा, भीतिनाशनं तं शब्दं, सर्वे जनाः भगवन्तं द्रष्टुम् उत्सुकाः अभिजग्मुः। ते संगम्य, स्वबलं पुनः प्राप्ताः, तम् अन्धकारे दीपवत् पूजयामासुः; तस्य सन्निधौ एव सदा तृप्ताः पूर्णाः च अभवन्। हर्षविकसितवदनाः, प्रमोदगद्गदया वाचा, पितरं रक्षकं सखायम् इव, तं भगवन्तं ऊचुः—"नमः ते भगवन्! यस्य पद्मपादौ ब्रह्मशिवेन्द्रादिभिः नित्यं पूज्येते; येषां श्रेयसीच्छूनां त्वं परमाश्रयः, यत्र कालः अपि न प्रभवति। त्वं जगतः सृष्टिकर्ता, पालनकर्ता, रक्षकः; त्वं जननी, सखा, स्वामी, पिता च; त्वं अस्माकं गुरुस्त्वं च परमदैवतम्; त्वां अनुसृत्य वयं सिद्धाः। अहो, धन्याः वयम्, यत् त्वया अपि सुरैः दुर्लभं रूपं, स्नेहस्मितावलोकितं, सर्वमंगललक्षणयुक्तं तव मुखं पश्यामः। हे पद्मनयन! यदा त्वं कुरून् वा मधून् वा मित्रदर्शनाय गच्छसि, तदा प्रत्येकः क्षणः कोटियुगसमानः इव भवति, सूर्यविहीननेत्रवत्, हे अच्युत।" एवं वदतां जनानां वचनानि श्रुत्वा, भक्तवत्सलः भगवान्, करुणया सस्मितम् अवलोक्य, नगरं प्रविवेश। मधवृष्ण्यन्धकादिभिः, येषां बलं तस्य तुल्यम्, रक्षितः सः नगरं भोगवतिवत् सुरक्षितवान्। सर्वे ऋतवः, सर्वसमृद्ध्या, शुभवृक्षलताश्रमोपवनसरःसंकुलः, नगरं शोभयामास। द्वारेषु, मार्गेषु, राजपथेषु च तोरणानि निर्मितानि, पताकाध्वजैः शोभितानि, अन्तःसूर्यरश्मयः अपि निरुद्धाः। राजमार्गाः, वीथ्यः, हाटाः, चत्वराणि च सम्यक् मार्जितानि, सुगन्धजलैः सिक्तानि, फलपुष्पधान्यैः अलंकृतानि। गृहद्वारेषु दधिः, धान्यं, फलानि, इक्षुश्च स्थापितानि, पूर्णकलशैः, नैवेद्यैः, धूपदीपैः च भूषितानि। प्रियस्य आगमनं श्रुत्वा, वसुदेवः, अक्रूरः, उग्रसेनः, रामः च महाबलः, प्रद्युम्नः, चारुदेष्णः, जाम्बवत्याः पुत्रः साम्बः च, हर्षवेगात् शय्यासनभोजनानि परित्यज्य, अग्रे गजेन्द्रं स्थापयित्वा, ब्राह्मणैः स्वस्तिवाचनैः, शङ्खभेर्यादिनिनादैः, वेदघोषैः पूजिताः, रथैः स्नेहभीतिभिः उपेत्य भगवन्तम् अभ्यर्चयन्। शतशः प्रमुखगजाः, द्रष्टुकामाः, शोभमानकुण्डलाः, प्रभासम्पन्नगण्डमुखाः, शोभां वर्धयन्ति। नर्तकाः, नाटकाः, गान्धर्वाः, सूतमागधगायकाः, तस्य महात्मनः कर्मचरितानि गायन्ति। भगवान् स्वबन्धुजनैः नागरैः च सह, प्रत्येकं यथार्हं उपसंगम्य, सर्वान् सम्मानितवान्। प्रणामैः, परिष्वङ्गैः, हस्तस्पर्शैः, सस्मितावलोकनैः च सः दूरस्थान् आश्वास्य, अन्येभ्यः कामान् अददात्। सः स्वयम् अपि वृद्धैः, आचार्यैः, पत्निभिः, ज्येष्ठैः सह, आशीर्वादान् गृह्णन्, गीतैः सहितः नगरं प्रविवेश। द्वारकायाः राजमार्गेण यायमानं कृष्णं द्रष्टुम्, तस्य महोत्सवस्य आकाङ्क्षया, नगरस्त्रियः स्वगृहशृङ्गेषु समारूढाः।