ततः श्रीभगवान् नलकूबरं प्रीत्या सम्बोधितवान् — “स्वं स्थानं गच्छ, नलकूबरो, यद् युयोक्तं मयि परमं भक्तिं तयोः हृदये सञ्जातम्।” एवं भगवता उक्तौ तौ कुमारौ तं परिक्रम्य, पुनः पुनः प्रणम्य, यष्टिम् उपसंहृत्य, उत्तरदिशं प्रस्थितौ। एवं भगवतो भक्त्या प्रकाशः जातः, यत्र भक्तिः नास्ति, तत्र अपि विद्वांसः तम् न पश्यन्ति। भगवतो जन्म, कर्मादि, अन्येषां न नियमाय, किन्तु मायया तस्य कर्तृत्वाभावस्य खण्डनाय कल्पितम्। एष ब्रह्मकल्पः नाम, यत्र भेदाः वर्णिताः; तस्मिन् सामान्यः सर्गः, प्राकृतः अपि, विकृतः अपि, प्रवर्तते। कालस्य प्रमाणं, कल्परूपं, पद्मकल्पस्य वर्णनं च यथापूर्वं वक्ष्यामि; शृणु। तत्र शौनकः पप्रच्छ — “हे सूत, त्वया उक्तं यद् विदुरः, भक्तश्रेष्ठः, स्वजनान् दुष्प्रत्याह्यान् परित्यज्य, पुण्यक्षेत्रेषु विचरन् भूमौ गतः। विदुरस्य, व्यासपुत्रस्य, कौशारवमुनिना सह संवादः आत्मविद्यायाम् स्थितः; अथवा, महात्मा स तेन पृष्टः सत्यम् उक्तवान्। त्वं सौम्य, विदुरः किं कृतवान्, किमर्थं स्वजनान् त्यक्त्वा पुनः प्रत्यागतः, तद् वद।” सूतः उवाच — “यद् महर्षिः पारिक्षित् राज्ञा पृष्टः, तद् अहं वक्ष्यामि; शृणु, यथा तस्य प्रश्नान् अनुसरति। राजा पप्रच्छ — ‘कस्य भगवतः कर्मणि, यः विश्वस्य निर्माता, मम च आत्मा, तस्य कीर्ति कृष्णेन वर्धिता? तद् वर्णय।’” श्री नारदः उवाच — “यदा दैत्याः युद्धे देवैः, तेन बलितैः, पराजिताः, मायां, मायाधिपतिं, शरणं गच्छन्। स महाबलः त्रि-पुराणि निर्मितवान् — सुवर्णमयं, रजतमयं, लौहमयं — दुर्ग्राह्यं, सूक्ष्मतया संयुतं, अतिप्रतिरक्षायुक्तम्। तैः पुरैः दैत्यसेनाः, स्वामीभिः सह, पुरातनं वैरं स्मृत्वा, त्रिलोकान् विनाशयितुम् आरभन्त। तदा लोकपालाः, स्वामिभिः सह, भगवंतम् उपगम्य, प्रणम्य, ‘रक्ष, भगवन्! त्रिपुरवासिभिः वयं विनश्यमः,’ इति ऊचुः। तदा भगवान् तान् अनुगृह्य, ‘मा भैः,’ इति उक्त्वा, धनुषि शरं संधाय, पुरेषु अस्त्रं प्रक्षिप्तवान्। ततः सूर्यमण्डलात् अग्निसमानाः शराः उत्पन्नाः; प्रकाशरश्मिवत्, ते नगरेषु गच्छन्तः न दृष्टाः। तैः आहताः सर्वे नगरवासिनः प्राणान् त्यक्त्वा पतिताः; मायायोगी तान् संहृत्य, अमृतकूपे क्षिप्तवान्। अमृतस्पर्शात्, ते वज्रसमानबलाः, महाशक्तियुक्ताः, मेघान् विदार्य, विद्युत्प्रभवत् उत्तिष्ठन्। तस्य निश्चयः भग्नः दृष्ट्वा, वृषध्वजः विषण्णः, विष्णुः तत्र अन्यं उपायं चिन्तितवान्। तदा ब्रह्मा वत्सः अभवत्, विष्णुः गवः अभवत्, त्रिपुरं प्रविश्य, यथाकालं, कूपात् अमृतं पीतवान्। दैत्यैः दृष्टं, न निरुद्धम्, मोहितैः; तद् ज्ञात्वा, महायोगी माया, अमृतरक्षिभ्यः उक्तवान्। स हसन्, शोकविहीनः, दुःखितान् स्मृत्वा, दैवचक्रं चिन्तयन् — देव, दैत्य, मानव, अन्यः वा — अत्र कोऽपि स्वाधीनः नास्ति। स्वस्य, परस्य वा, यद् विधीयते, न तद् तिरस्कर्तुं शक्यं; भाग्यं हि बलिष्ठम्। ततः स्वशक्त्या, शिवस्य मुख्यं कर्म अकरोत्। धर्म, ज्ञान, वैराग्य, ऐश्वर्य, तप, विद्या, कर्मेण, रथं, सारथिं, ध्वजं, अश्वान्, धनुः, कवचं, शरान्, सर्वं च प्रकटितवान्। सम्यक् सन्नद्धः, रथं आरोह्य, धनुः शरं च गृहीत्वा, शरं संधाय, विजयोपायः क्षणेन अभवत्। तेन शरेण, हे राजन्, हरः त्रिपुरदुर्गाणि दग्धवान्; दिवि मृदङ्गनिनादः, आकाशे शतशः दिव्ययानानि। देवाः, ऋषयः, पितरः, सिद्धाः, हर्षेण, पुष्पवृष्टिं कृत्वा, जयघोषं च अकुर्वन्; अप्सरसां गणाः नृत्यं अकरोत्। एवं त्रिपुराणि दग्ध्वा, पुरान्तकः भगवान्, ब्रह्मादिभिः स्तुतः, स्वं स्थानं प्रत्यागतः। एवं हरिकृत्यं, यः स्वबलात् लीलया मानुषवृत्तिं अनुकरणं करोति, ऋषिभिः गीतं; किं वदामि, तानि जगत् विशुद्धयन्ति। सूतः पुनः उवाच — “आनर्तदेशं, स्वं समृद्धं क्षेत्रं प्राप्य, भगवान् शङ्खं प्रघोषयन्, तेषां दुःखं अपाकरोत्। स शङ्खः, श्वेतपृष्ठः, उच्चस्वरः, बलिनः भगवतः रक्ताधरस्पर्शेन, पद्महस्तेन प्रघुष्टः, पद्मह्रदहंसनिनादवत् आसीत्। तस्य घोषं श्रुत्वा, भयापहं, सर्वे जनाः, भगवद् दर्शनाकाङ्क्षिणः, आगच्छन्। तत्र समागताः, बलं पुनराप्ताः, तम् अन्धकारे दीपवत् पूजयन्; तस्य सन्निधाने सदा तृप्ताः, पूरिताः। हर्षपूर्णमुखाः, स्नेहगद्गदवाणीभिः, बालकाः पितरं रक्षकं प्रियतमं यथा, तं सम्बोधितवन्तः। ‘नमः ते, स्वामिन्, यस्य पद्मपादौ ब्रह्मा, शिवः, इन्द्रः च सदा पूजयन्ति; त्वं श्रेयःकामिनां परमाश्रयः, यत्र कालः अपि न प्रभवति। लोकहिताय, त्वं सृष्टि, स्थितिः, प्रलयः; त्वं जननी, मित्रम्, प्रभुः, पिता; त्वं सत्-गुरुः, परमदेवः; त्वां अनुसृत्य वयं सिद्धाः। अहो, वयं धन्याः, यत् त्वया, यद् दिव्याः अपि दुर्लभं, द्रष्टुं शक्यं — तव मुखं, स्नेहस्मितवल्लक्षणं, शुभरूपं। हे पद्माक्ष, यदा कुरुं वा मधून् वा मित्रदर्शनाय गच्छसि, तदा प्रत्येकः क्षणः कल्पकोटिसमानः, सूर्यरहितनेत्रवत्, अच्युत। एवं जनैः उक्ते, भगवान् भक्तवत्सलः, तेषां वचनानि श्रुत्वा, अनुग्रहम् दर्शयन्, नगरं प्रविष्टवान्।” एवं भागवतस्य दिव्यकथाः, भक्त्या, श्रद्धया, महर्षिभिः गीयमानाः, जगत् पावयन्ति।