राज्ञः अजातशत्रोः राज्ये, यस्य शत्रुः कदापि न जातः, तस्य शासनकाले सर्वे प्राणी न कदाचित् व्याधिभिः, रोगैः, वा क्लेशैः—दैवात्, परैः, स्वात्—पीडिताः अभवन्। तदा हरिः, हस्तिनापुरे स्वजनानां प्रियायै, स्वस्नेहिनीं भगिन्यै च तुष्ट्यै, कतिचिद् मासान् अवातिष्ठत्। ततः सः, अनुमत्याः प्राप्त्याः, स्वजनान् आलिङ्ग्य, प्रणम्य, रथमारुह्य, केचित् आलिङ्गनं कृत्वा, सत्कारं च कृत्वा, तं सम्मानितवन्तः। तत्र सुभद्रा, द्रौपदी, कुन्ती, विराटतनया, गान्धारी, धृतराष्ट्रः, युयुत्सुः, कृपः, नकुलः सहदेवः च उपस्थिताः आसन्। वृकोदरः, धौम्यः, मत्स्यराजकन्याद्याः महिलाः, शार्ङ्गधारिणः वियोगं न सहन्ति, मोहिता विषण्णाः चासन्। सत्सङ्गेन दुष्टसङ्गात् विमुक्तः, बुद्धिमान्, एकवारं श्रीकृष्णस्य कीर्तिं श्रुत्वा, तं त्यक्तुं न शक्नोति। पृथा-पुत्राणां मनः यस्मिन् स्थिरं, तैः दर्शनं, स्पर्शं, संवादं, शयनं, उपवेशनं, भोजनं च कृत्वा, तस्य वियोगं कथं सह्यं स्यात्? सर्वे, हृदयैः कृष्णं अनुगच्छन्तः, अनिमिषदृष्ट्या तं पश्यन्तः, स्नेहबद्धाः, इतरत्र विचरन्तः। महिलाः, देवकीपुत्रस्य गृहनिर्गमणसमये, अश्रूणि धारणं कृत्वा, 'किञ्चिद् अशुभं मा भूत्वा' इति चिन्तयन्त्यः, तं स्नेहात् अन्वयन्। मृदङ्गाः, शङ्खाः, भेरीः, वीणाः, पणवाः, गोमुखाः, धुन्धुरयः, आनकाः, घण्टाः, दुन्दुभ्यः च शब्दितवन्तः। कुरुवंशस्य सतीनां, कृष्णदर्शनलालसाः, राजप्रासादाग्रेषु स्थित्वा, पुष्पवर्षं कृत्वा, प्रेम-लज्जायुक्तस्मिताक्ष्यः तं पश्यन्त्यः। गुडाकेशः, प्रियसख्यः, श्वेतच्छत्रं मुक्तासूत्रमणिहस्तेन भूषितं गृहीत्वा तस्थौ। उद्धवः, सात्यकिः च, अद्भुतवाताः गृहीत्वा, मधुपतिं पुष्पवर्षेण शोभितं मार्गे सेवितवन्तः। यत्र तत्र द्विजैः, गुणातीतस्य गुणमूर्तेः, शुभाशुभाः आशीः श्रूयन्ते। नगरस्य स्त्रीणां मध्ये, श्रीकृष्णे मनः स्थिरं कृत्वा, परस्परं संवादः अभवत्, यः सर्वान् आकर्षयति। ताः उक्तवत्यः—'एष एव पुरातनः पुरुषः, गुणपूर्वे एकः, विश्वात्मा, ईश्वरः, स्वशक्त्या प्रलयकाले शान्तः। पुनः, स्वशक्त्या प्रेरितः, स्वजीवशक्तिं अनुगम्य, सृष्ट्यर्थं, नामरूपप्रदानेच्छया, शास्त्रकर्ता, तं प्रवर्तयति। यत् स्थानं योगिनः, इन्द्रियविजिताः, वायुविजिताः, भक्तिप्लावितचित्ताः, पश्यन्ति, सः एव सत्त्वस्य शुद्ध्यर्थं योग्यः। तस्य मित्रत्वं, वेदेषु, गुह्येषु च, गायकैः गीयते; सः एकः ईश्वरः, विश्वात्मा, लीलया सृष्टिं, स्थितिं, संहारं करोति, तत्र न बद्धः। यदा, काले काले, अज्ञानयुक्ताः राजानः अधर्मेण जीवन्ति, तदा सः सात्वतवंशे, सौभग्य, सत्य, दया, कीर्तिं धारयन्, लोकहिताय अवतारं करोति। यदुवंशः कति प्रशंसनीयः! मधुवनं कति पावनं, यत्र श्रीपतिः जन्म, विचरणं च कृत्वा, लोकान् आनन्दयति। कुशस्थली, स्वर्गस्य कीर्तिं लङ्घयन्ती, पृथिव्याः पुण्यं वर्धयन्ती, भाग्यशालिनी, यत्र जनाः तं स्मितदृष्टिप्रभां प्रभुं नित्यं पश्यन्ति। एताः महिलाः, तं व्रतैः, स्नानैः, होमैः, अन्यैः अनुष्ठानैः पूजितवन्त्यः, यः तासां हस्तं विवाहे गृहीत्वा; व्रजस्त्रियः तस्य प्रेममधुरवचनं पिबन्त्यः, तं पूर्णं भावं प्राप्तवन्त्यः। याः स्वयंवरे वीर्येण जिताः, शिशुपालादीन् नृपतीन् पराजित्य, अन्याः च राजकन्याः, प्रद्युम्न, साम्बादीनां कन्याः, याः भौमवधेन उद्धृताः, ताः सहस्रशः तस्य समीपं नीताः। एताः महिलाः, सर्वं शीलं, शुद्धिं त्यक्त्वा अपि, उत्तमस्त्रीत्वं प्राप्ताः, यतः तस्य पद्मलोचनस्य पतिः कदापि तासां गृहं न त्यजति, तासां हृदयानि स्पृशति। इत्येवं नगरस्त्रीभिः उक्तं, हरिः स्मितदृष्ट्या ताः अनुमोद्य, मार्गे अग्रे गतः। अजातशत्रुः, मधुशत्रोः रक्षार्थं, स्नेहात्, चतुर्विधं सैन्यं व्यवस्थितवान्, अन्यैः सम्भाव्येभ्यः आपद्भ्यः रक्षायै। ततः शौरिः, दूरात् आगतान् कुरून्, वियोगदुःखितान् दृष्ट्वा, स्नेहपूर्वकं प्रत्यावर्तयन्, स्वप्रियैः सह स्वपुरीं प्रस्थितवान्। सः कुरु, जाङ्गल, पाञ्चाल, शूरसेन, यमुनातट, ब्रह्मावर्त, कुरुक्षेत्र, मत्स्य, सारस्वतदेशान् पार्श्वतः अगच्छत्। मरुधन्वा मरुस्थलं पारं कृत्वा, सौवीर, आभीर, अनर्तदेशान् भृगुवर्येण सह अगच्छत्, अश्वाः किञ्चित् क्लान्ताः अभवन्। सर्वत्र, हरिः देशवासिभिः यथायोग्यं पूजितः; सायं पश्चिमदिशं प्रति, गोभूमिं गच्छन्, गोपास्त्राणाय प्रयत्नं कृतवान्। तत्र सेवकाः, 'हे परमेश्वर! वयं तव अनुमतिं याचामः; ऋषेः कृपया भगवत्साक्षात्कारं प्राप्तवन्तः,' इति प्रार्थयन्ति। 'नः वाणी तव गुणकथायां, श्रोत्रं तव चरित्रश्रवणे, हस्तः तव सेवायां, मनः तव पादयोः, शिरः तव स्मरणे, नेत्रं तव भक्तजनदर्शनाय योज्यते,' इति प्रार्थयन्ति। शुकः उवाच—एवं तयोः स्तुत्वा, गोकुलनाथः, यः उख्यं बन्धनं धारयति, स्मितं कृत्वा, दिव्यजनान् प्रति अवदत्। भगवान् उवाच—'एतत् मया पूर्वमेव ज्ञातम्, कृपारसस्य ऋषेः वचनात्, धनाढ्यजनवाक्यैः, यूयं स्थानात् वञ्चिताः, मम अनुग्रहं प्राप्तवन्तः।' 'ये साधवः, समचित्ताः, मयि पूर्णभक्ताः, तैः मम दर्शनात् बन्धः नास्ति, यथा सूर्यः नेत्राणि न बध्नाति।' 'अधुना, नलकूबर! स्वस्थानं गच्छ; यः परमभक्तिः मम प्रति वां अभिलषिता, सा हृदये उत्पन्ना।' शुकः उवाच—एवं उक्त्वा, तौ तं परिक्रम्य, पुनः पुनः प्रणम्य, उख्यं त्यक्त्वा, उत्तरदिशं प्रस्थितवन्तौ। एवं भगवतः दर्शनं भक्त्या एव प्रकटितम्; भक्तिहीनः अपि विद्वान् तं न पश्यति। तस्य कर्म, जन्मादि, अन्येषां नियमैः न बाध्यते; तानि मायया आरोपितानि, कर्तृत्वाभिमाननिवारणाय। एवं श्रीकृष्णस्य महिमानुभवः, तस्य गमनं, तस्य प्रियजनैः वियोगः, स्त्रीणां संवादः, तस्य लीलायाः वर्णनं, भक्तानां स्तुति, भगवतोऽनुग्रहः च, एकस्मिन् कान्ते, भक्तिपूर्णे, श्रद्धायुक्ते, कथा-रूपेण प्रकटितम्।