कथं तर्हि, सर्वतः सुवर्णभूषणैः भूषितैः प्राकारद्वारगृहैः च रम्यैः, विमलैः गृहशिखरैः च शोभितं पुरं विराजते स्म। तत्र च मण्डपमार्गचत्वरादयः सुशोधिताः चन्दनरजसा सिक्ताः आसन्, सर्वत्र च लाजाक्षतपुष्पफलशाल्यान्नादीनां निवेदनोऽभवत्। यदा धैर्यसम्पन्नः राजा मार्गेण यायात्, तदा नगर्याः स्त्रियः स्थले स्थले शुभद्रव्याणि—लाजाक्षतदधोदकदर्भपुष्पफलानि—समानीय, स्नेहेन तं राजानं प्रत्यर्चयन्। ताः पुण्यशिला स्त्रियः, तस्य पितुः प्रासादं प्रविशन्तं राजानं बालगीतसुमधुरश्रवणेन, प्रेम्णा स्वस्तिवचनानि ददुः। तस्मिन् शोभनप्रासादे, महा-मणिगुच्छैः विभूषिते, सः पित्रा परमप्रियः स्नेहेन संरक्षितः स्वर्गे देववत् तस्थौ। तत्र क्षीरफेनशुभ्रशय्याः सुवर्णभूषणविभूषिताः आसन्, आसनानि च परममूल्यानि, यत्र सर्वं सुवर्णमयं विभाति स्म। तत्रैव स्फटिकभित्तिषु महारत्नेषु च स्त्रीभूषणरत्नानां दीपाः शोभन्ते स्म। तत्र रम्यवनानि दिव्यतरुविशेषैः शोभितानि, यत्र विहगयुग्मानि कूजन्ति, मदोन्मत्तमधुपगणाः गीतानि गायन्ति स्म। तत्रापि वैडूर्यसोपानयुक्ताः सरः, पद्मोत्पलकुमुदयुताः, हंसबकचक्रवाकैः सेव्यमानाः आसन्। इत्येवं, राजा उत्तानपादः राजर्षिः, पुत्रस्य अतिमानुषीं कीर्तिं श्रुत्वा दृष्ट्वा च, परमाश्चर्येण तुष्टः अभवत्। तं पुत्रं वृद्धं जनप्रियं मन्त्रिसम्मतं च दृष्ट्वा, पृथिव्याः अधिपतिं ध्रुवं चकार। आत्मनः जरां विज्ञाय, स राजा वैराग्ययुक्तः, आत्मनः मार्गं चिन्तयन्, वनं प्रविवेश। एवं कृत्वा, शौनकः पप्रच्छ—“धर्मज्ञोऽसि त्वम्, युधिष्ठिरः स्वशत्रून्हत्वा, राज्यलाभधनलाभं च कृत्वा, भ्रातृभिः सह भोजनसंपादनं कृतवान्, ततः किमकरोत्? कथं प्रवृत्तः?” इति। सूतः प्रत्यवदत्—“हरिः, जगत्कर्ता, कुरुवंशं स्वजनवह्निना नष्टं पुनः स्थापयामास, युधिष्ठिरं स्वराज्ये स्थाप्य, हृदयेन तुष्टः अभवत्। भीष्माच्युतयोः वचः श्रुत्वा, संशयान् ज्ञानद्वारा निहत्य, युधिष्ठिरः अजेयैः भ्रातृभिः सह इन्द्रवत् पृथिवीं शशास।” तस्य राज्ये वृष्टयः कामानुसारं पेतुः, पृथिवी सर्वान् कामान् अदात्, गावः प्रमुदिता ग्रामान् पयसा प्लावयन्ति स्म। नद्यः, समुद्राः, पर्वताः, वनानि, ओषधयः च—सर्वे स्वेच्छया फलानि अददुः। तस्य राज्ञः राज्ये, न किञ्चित् व्याधिः, न रोगः, न क्लेशः, न दैवात्, न परतः, न आत्मतः—कस्यचित् जीवस्य अभवत्। हरिः, किञ्चित्कालं हस्तिनपुर्यां सखीनां प्रियार्थं, भगिन्याः च तुष्ट्यर्थं, स्थित्वा, अनुज्ञां लब्ध्वा, सर्वान् आलिङ्ग्य, प्रणम्य, रथमारुह्य, केचित् आलिङ्गनमाननादिभिः पूजितः, निर्गच्छन्। तत्र सुभद्रा, द्रौपदी, कुन्ती, विराटतनया, गान्धारी, धृतराष्ट्रः, युयुत्सुः, कृपः, नकुलसहदेवौ च आसन्। वृकोदरः, धौम्यः, मत्स्यराजतनयाद्याः स्त्रियः च शार्ङ्गधन्वनः वियोगं न शेकुः सोढुम्। सत्सङ्गेन दूषितसङ्गात् विमुक्तः, बुद्धिमान् पुरुषः, कदा अपि तं पुण्यकीर्तिं श्रुत्वा, तस्मात् विरक्तुं न शक्नोति। पाण्डुपुत्राः, यस्यां यस्यां स्थितौ, स्पर्शने, संवादे, शयने, उपवेशने, भोजने च तं दृष्ट्वा, मनसि तं सम्स्मृत्य, वियोगं न शेकुः सोढुम्। सर्वे, हृदयानुगता, अनिमिषेणैव तं पृष्ठतः अन्वयुः, स्नेहेन बद्धाः, विचित्रेषु स्थलेषु विचरन्तः। स्त्रियः, देवकीसुतस्य गृहे निर्गमने, अश्रूणि निगृह्य, “किञ्चिदपि अमङ्गलं मा भूयात्” इति चिन्तयन्, तं सस्नेहम् अन्वैषुः। तत्र मृदङ्गशङ्खभेरीवीणापणवगोमुखधुन्धुरीनकघण्टादुन्दुभीनां निनादः सञ्जज्ञे। कुरुवधूनां, कृष्णदर्शनलालसया, प्रासादशिखराणि आरुह्य, प्रेममन्दस्मितलोचनाभिः पुष्पवृष्टिं चक्रुः। गुडाकेशः, परमप्रियसख्याः प्रियतमः, मुक्ताहारलताभिः भूषितं रत्नदण्डयुक्तं शुक्लछत्रं जग्राह। उद्धवः, सात्यकिश्च, दिव्यतमाभ्यां चामराभ्यां माधुपतिं मार्गे पुष्पवृष्टिं कुर्वन्तं व्यजन्ति स्म। यत्र तत्र द्विजैः, गुणातीतस्य गुणात्मनः, शुद्धाशुभानि आशीर्वचनानि शुश्रुवे। नगर्याः स्त्रीणां मध्ये, यः कश्चन संवादः, सर्वश्रोतॄणां मनांसि हरन्, श्रीकृष्णे मनो निबध्नाति स्म। “एष एव हि पुराणः पुरुषः, गुणानां पूर्वे, आत्मनि अव्यक्ते, जगदात्मा जगदीश्वरः स्वशक्त्या रात्रौ लीनः स्थितः। पुनः स्वशक्त्या प्रेरितः, स्वां जीवशक्तिं अनुवर्त्य, सृष्टिकामः, नामरूपविभागाय, शास्त्रकर्ता च सन्, तदाकरोत्। यं योगिनः इन्द्रियविजिताः, प्राणजयिनः, भक्तिप्रवाहविशुद्धचित्ताः, पश्यन्ति, स एव संसारशुद्धये योग्यः। यस्य मैत्री गीताः, यस्य चरितानि वेदेषु गुह्येषु च गायन्ति, स एव एक एवेश्वरः, जगदात्मा, लीलया सृजति, तिष्ठति, हन्ति च, न तु तेषु सक्तः। यदा यदा, राजानः तमसाच्छन्नचित्ताः, अधर्मेण वर्तन्ते, तदा स सात्वतानां मध्ये, श्रीसत्यमार्दवकीर्तिधरं स्वरूपं धारयन्, लोकहिताय युगे युगे अवतारं करोति।” “कथं नु यदुवंशः स्तुत्यः, मधुवनं पवित्रतमं, यत्रायं पुरुषोत्तमः, श्रीपतिः, जन्मना विचरणेन च, लोकान् आनन्दयति। कुशस्थली स्वर्गस्य कीर्तिं लङ्घयन्ती, धर्मं पृथिव्यां प्रापयन्ती, धन्या, यत्र जनाः सदा स्वपतेः हास्यावलोकनं पश्यन्ति। नूनं एता योषितः व्रतस्नाननिवेदनादिभिः तं समर्चयन्, तेनैव पाणिं गृह्य, तस्य प्रेमसुधया पुनः पुनः तृप्ताः, व्रजयोषितः तस्मिन् एव मग्नाः।” एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे, एषा कथा प्रवहति, यत्र धर्मः, भक्तिरेव च, राज्यं च, श्रीभगवत्सम्बन्धः च, एकत्र विराजन्ते।