भीष्मः, महर्षे, अन्त्यसमये भगवतः श्रीकृष्णस्य रूपमवलोक्य, यः अर्जुनस्य रथे स्थितः, हस्ते रश्मिमुष्टिं च धारयन् अस्ति, यस्य सौन्दर्यम् उपलभ्य, अत्र हतानां वीराणां स्वं स्वरूपम् अवाप्तम्, तस्मिन् प्रभौ मम भक्तिः मृत्युकाले स्थिरा भवतु, इति कामयामास। गोप्यः तु तस्य लीलाविलासान्, स्वगति-स्मित-अपाङ्गैः प्रेम-रोष-छलैः सह, उन्मत्तवत् तस्य स्वरूपे लीनाः सन्त्यनुकुर्वन्, तस्यैव भावेन मोहिताः, तस्य क्रीडानुकरणं कुर्वन्त्यः दृष्टाः। युधिष्ठिरस्य राजसूये सभायां, मुनिभिः राजभिश्च परिवृतः सन्, केवलं स एव पूजनीयः साक्षात् मम चक्षुषि प्रकटितः, यो मां आत्मतत्त्वं प्रकाशयति। अधुना अहं तं अजातं पुरुषं सर्वदेहिनां हृदये स्थितं, येन मनसा यथा यथा उपलभ्यते, तद्वत् एकः सूर्यः अनेकस्मिन् जलनिधौ प्रतिबिम्बितः इव, तं सम्यग् अवबुद्धवान्, मम भेदबुद्धिः अपोहतः। एवं मनः-वाक्-दृष्टिं श्रीकृष्णे समाहित्य, आत्मानं परात्मनि लीनं कृत्वा, भीष्मः प्राणं संहरन् स्थिरः अभवत्। तं अखिलं ब्रह्मणि लयं गच्छन्तं विदित्वा, उपस्थिताः सर्वे मौनं जग्मुः, पक्षिणः सायं यथा। तस्मिन् क्षणे, देवानां मानवानां च दुन्दुभयो नदन्ति स्म, साधवः स्तुवन्ति स्म, नृपतिं पुष्पवृष्टिः दिवः पतति स्म। भीष्मस्य परिनिष्ठिते, युधिष्ठिरः भ्रातृभिः सह पितुः कृत्यं सम्यक् अकरोत्, किन्तु किञ्चित्कालं दुःखितः एव स्थितः। ऋषयः परमानन्दिताः श्रीकृष्णं गुह्यानि नामानि स्तुत्वा, तैः सह हृदि भक्त्या तं स्मरन्तः, स्वाश्रमं प्रतिजग्मुः। ततः युधिष्ठिरः श्रीकृष्णेन सह गजाह्वयं गत्वा, पितरं तपस्विनीं गान्धारीं च सान्त्वयामास। पितुः अनुमत्याः श्रीकृष्णस्य च आज्ञया, बलवान् राजा धर्मेण पितृपैतामहम् राज्यं सम्यक् अपालयत्। वीरमातुः स्तनाभ्यां क्षीरधारा, नेत्राभ्यां शुभाश्रूणि च प्रवहन्ति स्म, सा पुनःपुनः पुत्रं स्नेहेन अभिषिञ्चति स्म। जनाः तस्य मातरं प्राहुः—"सौभाग्येन तव पुत्रः, दुःखनाशकः, दीर्घकालानन्तरं पुनः प्राप्तः, पृथिव्याः रक्षिता भविष्यति।" "नूनं त्वं भगवन्तं शरण्यं सम्यग् उपास्ता, यः धीरचित्तैः स्मृतः मृत्युं दुरत्ययं अपि जयन्ति।" इत्येवमुक्त्वा, जनाः तं भ्रातृभिः सह स्नेहेन पालयन्ति स्म, स राजा प्रमुदितः गजे समारूढः, सर्वैः स्तूयमानः पुरीं प्रविवेश। तत्र सर्वद्वारेषु शोभनानि मकरतोरणानि, कदलीस्तम्भगुच्छानि, सुप्रकल्पितानि पूगफलानि च आसन्। प्रतिगृहे जलकलशाः दीपैः, नवानाम्रदलमालाः, मुक्ताहारशृङ्खलाः च अलंकृताः। नगरी सर्वतः सुवर्णभूषणैः शोभितैः प्राकारद्वारगृहैः, प्रकाशमानैः शिखरैः च विभूषिता आसीत्। मण्डपमार्गचत्वरेषु चन्दनरजसा सम्यग् अपि निष्कृष्टानि, लाजाक्षतपुष्पफलशाल्यादीनि समर्पितानि। राजा धृतेन्द्रियः मार्गेण यावत् अगच्छत्, तावत् स्त्रियः शुभद्रव्याणि—लाजाक्षतदधोदकदर्भपुष्पफलानि—समानीय, तं सस्नेहम् उपाजह्रुः। स्निग्धाः स्त्रियः स्नेहात् तं पितुः प्रासादं प्रविशन्तं बालगीतस्वरेण आशीर्वादं ददुः। तस्मिन् दिव्ये प्रासादे, महारत्नगुच्छैः शोभिते, पितरौ तं परमं स्नेहेन पालयतुः, स च स्वर्गे देववत् निवसत्। तत्र क्षीरफेनश्वेतानि शय्यासनानि सुवर्णभूषणानि, रत्नमयासनानि च आसन्। तत्र स्फटिकभित्तिषु महारत्नेषु च, स्त्रीरत्नमुक्ताभिः भूषिताः रत्नदीपाः प्रकाशन्ते स्म। रम्येषु उद्यानेषु दिव्यतरुवरैः, विहगयुगलेषु मत्तमधुकरगणेषु च, रमणीयता आसन्। नीलमणिशिलास्तरणेषु सरःसु, पद्मोत्पलाकुमुदैः पूरितेषु, हंसबकचक्रवाकैः सेवितेषु च, शोभा आसीत्। राजर्षिः उत्तानपादः, पुत्रस्य अतिमानुषीं कीर्तिं श्रुत्वा दृष्ट्वा च, परमाश्चर्येण तृप्तः। तं जनप्रियं मन्त्रिसंमतं पुत्रं दृष्ट्वा, राजा तं पृथिव्याः अधिपतिं चकार। स्वस्य वृद्धिं ज्ञात्वा, स राजा वैराग्येण, आत्मनः मार्गं चिन्तयन्, वनं प्रस्थितवान्। शौनकः पप्रच्छ—"धर्मज्ञ, युधिष्ठिरः शत्रून् निहत्य, भ्रातृभिः सह यथोचितं भोजनं लब्ध्वा, ततः किम् अकरोत्?" सूतः उवाच—"हरिः जगत्कर्ता, स्वपक्षाग्निना नष्टं कुरुवंशं पुनः स्थाप्य, युधिष्ठिरं स्वराज्ये प्रतिष्ठाप्य, हृष्टचित्तः अभवत्।" भीष्माच्युतयोः वाक्यं श्रुत्वा, संशयः ज्ञानविज्ञानयोः नष्टः, युधिष्ठिरः अनुत्तर्यैः भ्रातृभिः सह इन्द्रवत् पृथिवीं अपालयत्। वृष्टयः कामानुगाः, पृथिवी सर्वं वाञ्छितं ददौ, गावः प्रमुदिता ग्रामान् दुग्धेन सिञ्चन्ति स्म। नद्यः, समुद्राः, गिरयः, वनानि, ओषधयः, सर्वाणि तस्य कामान् फलानि ददुः। न कदापि व्याधयः, रोगाः, क्लेशाः, दैव-भूत-आत्मसम्भवाः, तस्य शत्रुनिर्जितस्य राज्ये प्रजाः व्यथां न प्राप्नुवन्। हरिः किञ्चित्कालं हस्तिनापुरे मित्राणां प्रियं कृत्वा, भगिन्याः प्रियायै च, स्थितः। ततोऽनुज्ञाप्य, आलिङ्ग्य, प्रणम्य, केचन आलिङ्ग्य, केचन पूजयन्तः, सः रथम् आरोहत्। सुभद्रा, द्रौपदी, कुन्ती, विराटतनया, गान्धारी, धृतराष्ट्रः, युयुत्सुः, कृपः, नकुलसहदेवौ च तत्र आसन्। वृकोदरः, धौम्यः, मत्स्यराजतनयाद्याः स्त्रियः च, शार्ङ्गधन्वनः वियोगं सोढुं न शेकुः, मोहिताः शोकाकुलाश्च। साधुसङ्गेन पापसङ्गात् विमुक्तः, कः अपि बुद्धिमान्, श्रीकृष्णस्य यशः श्रुत्वा, तं त्यक्तुं न शक्नोति। एवं भागवते महापुराणे, प्रथमे स्कन्धे, नवमे दशमे च अध्याये, भागवतधर्मस्य पुण्यकथा प्रवाहे, भक्त्या श्रीकृष्णस्य महिमानं, धर्मराजस्य राज्यपालनं, नगरस्य शोभां, जनानां स्नेहं च, सुस्पष्टं प्रतिपादितम्।