सुरमणेरपि यः संसारे सुखदः, कल्पद्रुमोऽपि स्वर्गसंपदं ददाति, परं प्रसन्नगुरुः साक्षाद्वैकुण्ठदायकः, यं योगिनामप्यलभ्यं मन्यन्ते। एवं सतां महिमा कथितः। अथ शौनक उवाच—सूत, त्वयि हृदि स्नेहः संजातः, तस्मात्सर्वशास्त्रसारं संसारभयविनाशनं चिरविचार्य वदिष्यसि। सूतः प्राह—यत्कृष्णतुष्टिकरं भक्तिवृद्धिकरं च, तत्सावधानमनुश्रुणु। कालभुजगत्रासविनाशनाय, श्रीमद्भागवतं कीरः कलौ प्रवदत्। मनःशुद्धये नान्यदस्ति; पुण्यपूर्वकः पुरुषः भागवतमवाप्नोति। यदा सभायां परिक्षित् कथाश्रवणायोपविश्य शुकः उपस्थितः, तदा देवाः सुधाकलशं गृहीत्वा तत्र समागच्छन्। ते सर्वे शुकं प्रणम्य, ‘इमाममृतकथां देहि’ इत्युक्त्वा सुधां न्यवेदयन्। विनिमयकाले राजा सुधां पातुं यतमानः, वयं तु भागवतमृतं पास्यामः। ‘क्वासौ सुधा, क्व कथा, क्व काचः, क्व महारत्नम्?’ इति ब्रह्मरातः देवांश्चिन्तयन् सस्मितं तानवदत्। अविद्याभक्तान् सञ्ज्ञाय, तान् सुधाकथां न दत्तवान्; भागवतकथा देवतानामप्यदुर्लभा। राज्ञो मोक्षं दृष्ट्वा स्वयं सृष्टिकर्ता विस्मितः, सत्यलोके तुले बद्ध्वा अजन्मा मोक्षोपायं तौलयामास। अन्यानि ग्रन्थानि लघूनि, एष तु गुरुतरः; अत एव सर्वे मुनयः परमाश्चर्येण पूरिताः। भागवतशास्त्रं तु भगवान्नैव रूपमिति मेनिरे; कलौ केवलं शृण्वतः पठतः वा वैकुण्ठफलमवाप्यते। एष भागवतः सप्ताहेन श्रुतः, सर्वथा मोक्षदः; पूर्वं दयालुः सनकादयः नारदाय प्रवदन्। यद्यपि नारदः ब्रह्मणि संलग्नः सन् देवर्षेः श्रवणं प्राप्तवान्, तथापि सप्ताहश्रवणविधिं कुमाराः न्यवेदयन्। शौनकः पप्रच्छ—कथं नारदः संसारबन्धनविहीनः, सततमचलः, यज्ञस्थलेषु जनैः सह स्नेहं सम्बन्धं वा कर्तुं शशाक? सूतः प्राह—यां भक्तिपूरितां कथां शुकः मम शिष्यत्वेन रहसि न्यवेदयत्, तां प्रवक्ष्यामि। कदाचित् विशालायां चत्वारः शुद्धाः कुमाराः सत्सङ्गाय समागच्छन्, तत्र नारदं ददृशुः। कुमाराः ऊचुः—हे ब्राह्मण, किं त्वद्वदनं शोकग्रस्तं, किमन्यथाऽपि त्वं क्लिष्टचित्तो दृश्यसे? कुत्र गच्छसि, कुतश्च आगतः? त्वं खलु विरक्तः, तव हृदयं रिक्तवत्, धननाशित इव साधारणः; एतन्न तव शोभते—कारणं ब्रूहि। नारदः प्राह—भूतले चरन् अहं परमं मन्ये स्म, पुष्करं प्रयागं काशीं च, गदावर्याः तीर्थानि च विचरन्। हरिक्षेत्रं कुरुक्षेत्रं श्रीरङ्गं सेतुबन्धं चान्यांश्च पवित्रस्थानानि भ्रमन्। क्वापि न मनःसंतोषदं सुखं प्राप्नोमि; अद्य खलु कली पापमित्रः पृथ्वीं व्याप्य स्थितः। सत्यं तपः शौचं दया दानं न विद्यते; दुर्भगाः जनाः केवलं उदरपूर्त्यर्थं मिथ्यावदन्ति। जनाः मन्दमतयः, दीनाः, दुःखिताः; सत्पुरुषाः अल्पाः, कपटपरायणाः, संन्यासिनोऽपि गृहमेव पालयन्ति। युवत्यः गृहे स्वामिन्यः, श्वशुराः मन्त्रदातारः, कन्याः लोभेन विक्रीयन्ते, दम्पत्योः कलहो जायते। आश्रमाः म्लेच्छैः बाधिताः, नद्यः तद्वद्, देवालयाः दुष्टैः विध्वंसिताः। न योगी, न सिद्धः, न पण्डितः, न सुशीलः; कलिकालदावानले सर्वे योगाः भस्मीकृताः। ग्रामे ग्रामे चौराः, द्विजाः शूलपीडिताः, स्त्रियः विकीर्णकेशाः, कामपरायणाः कलौ। एवं कलिदोषं दृष्ट्वा, अहं पृथ्वीं भ्रमन्, यमुनातटे श्रीभगवत्क्रीडास्थले आगमम्। तत्राश्चर्यं ददर्श—शृणुत मुनयः! कन्या काचित् उपविष्टा, क्लान्तचित्ता, दुःखिता। तस्या: पार्श्वे द्वौ वृद्धौ पतितौ, श्वासशून्यौ, चेतनाहीनौ; सा तौ सेवमाना, बोधयितुमिच्छन्ती, तयोः पुरतः रुदती। सा सर्वदिशो रक्षकमवलोकयन्ती, स्वं स्वरूपं शतशः स्त्रीभिः पाव्यमाना, पुनः पुनः बोधयितुं यतमानाभिः। दूरात् तद्वैचित्र्यमवलोक्य, जिज्ञासया उपसृत्य, तां युवतीं दृष्ट्वा सा समुत्थाय, कम्पिता, इदं वचोऽब्रवीत्—‘भगवन्, क्षणमिह स्थातुमर्हसि, मे शोकं निवारय; तव दर्शनमेव पापं नाशयति। तव वचोभिः दुःखं निवर्तते; महद्भाग्येन तव साक्षात्कारः लभ्यते।’ नारदः पप्रच्छ—काऽसि त्वं? के एते द्वौ? काः एता: कमललोचनाः स्त्रियः? भगवति, किमर्थं दुःखिता? विस्तार्य ब्रूहि। कन्या प्राह—अहं भक्तिरिति ख्याता; एते ज्यानवैराग्याख्यौ मम सुतौ, कालप्रभावात् वृद्धौ। एता गङ्गाद्याः स्मृत्वा मां सेवायै समागताः; देवैः अपि सेवितायाः मम न किञ्चित् कल्याणं जातम्। अतः तपोनिधे! शृणु मे चरितं, श्रवणेन सुखं लभ्यते।