यत्र गृहस्थकर्मणां प्रभावेन स्वजनहत्यया स्त्रीणां प्रति वैरं समुत्पन्नं, तत्र तद्वैरं मया न शक्यते निवर्तयितुम्। यथा पङ्केन पङ्किलं जलं न शोध्यते, न च सुरया सुरापाङ्कः शुद्ध्यति, एवं प्राणिवधेन यज्ञैः पापं न शम्यते। अतः, हे राजन्, परमगुह्यं मन्त्रं शृणु, यं सप्तरात्रं जपन्, खगमान् प्रेक्षितुं समर्थो भवति। ॐ नमो भगवते वासुदेवाय इति मन्त्रेण, यथोचितदेशकालज्ञानपूर्वकं, विविधान् द्रव्यैः भक्त्या, बुद्धिमान् पुरुषः भगवन्तं पूजयेत्। शुद्धतोयैः, पुष्पैः, वनमूलैः, फलैः, नवपल्लवैः, नवान्नवस्त्रैः, विशेषतः तुळसीदलैः, स भक्त्या पूजनं कुर्यात्। मृत्तिकाजलाद्युपादाने प्राप्ते, यः मुनिः आत्मसंयम्य, शान्तः, वाक्संयतः, मिताहारी च, स तत्र भगवत्प्रतिमां पूजयेत्। भगवान् स्वैः अद्भुतैः कर्मभिः, स्वमायया, स्तुतिपाठैः संस्तूयमानः, स्वयमेव प्रादुरभविष्यति; तं हृदयस्थं चिन्तयेत्। यानि पूर्वं भगवतः सेवाकर्माणि कृतानि, तानि मन्त्रपुरस्कृताय भगवन्मूर्तये, मन्त्रे चित्तं निवेश्य, समर्पयेत्। एवं शरीरमनःवाक्कर्मभिः, हृदयसमुत्थया भक्त्या, यः भगवानं सेवते, स एव तत्त्वतः पूजितः भवति। ये पुरुषाः कपटहीनाः, सम्यक् पूजनं कुर्वन्ति, तेषां भगवाञ्छ्रद्धां वर्धयति, तान् च परमार्थं ददाति, यं कर्मभिः न लभ्यते। यः विषयेषु विरक्तः, अनन्यया भक्त्या, भक्तियोगेन, भगवन्तं सततमुपासीत, स पूर्णमुक्तिमवाप्नुयात्। एवं शिक्षितः स राजपुत्रः, प्रदक्षिणं कृत्वा, प्रणम्य, तं मधुवनं जगाम, यत्र भगवच्छरणरजसा पावितं स्थलम्। स तत्र तपोवनं गत्वा, मुनिः अन्तःपुरं प्रविश्य, राज्ञा यथोचितमानितः, सुखासीनः, तं प्राह। नारदः उवाच— हे राजन्, किं त्वं दीर्घं चिन्तयन् उपविशसि, शुष्कवदनः? किं वा अर्थकामः धर्मो वा, वित्तसमेतः, न सिध्यति? राजा उवाच— हे ब्रह्मन्, मम पुत्रः, पञ्चवर्षीयः बालः, दुष्टया स्त्रिया सह मातरं वनं प्रेषितः; स महर्षिः। हे ब्रह्मन्, स बालः वनमध्ये अनाथः, क्लान्तः, शयानः, क्षुधितः, कुसुमवदनः, तं भूतानि, विशेषतः वृकाः, न हिंस्युः। हा, पश्य मे दैन्यं, स्त्रीवशे कृतस्य! स निर्दोषः बालः, मम गोदं प्रेम्णा आरोढुमिच्छन्, मया न स्वीकृतः— अहो, मम नीचता! नारदः उवाच— हे प्रजापते, पुत्रस्य दुःखं मा शुचः; स देवैः रक्षितः। तस्य माहात्म्यं न जानन्, त्वं शोचसि, परं तस्य कीर्तिः लोके प्रसारितुम् अर्हति। स राजन्, येन कर्मणा लोकपालानामपि दुःसाध्यं कृतम्, स त्वदीयं नाम शीघ्रं विषालं करिष्यति। मैत्रेय उवाच— देवर्षेः वचः श्रुत्वा, स भूमिपः, राजलक्ष्मीम् अविमृश्य, केवलं पुत्रं चिन्तयामास। तत्र, यथाविधि दीक्षितः, शुद्धः, स रात्रिं व्रतमाचरन्, एकचित्तः, भगवत्प्रदिष्टया विधिना, परमपुरुषं उपतस्थे। त्र्यहान्ते, बिल्वबदरफलमात्रभक्ष्यः, मासमेकं स्वशक्त्या हरिं पूजयामास। द्वितीये मासे षष्ठमे दिवसे, पत्रपुष्पाद्यपवृत्तैः आहारं कृत्वा, भगवानं पूजयामास। तृतीयमासे, नवमे दिवसे, केवलं जलमाश्रित्य, ध्यानपरः, श्रीभगवन्तं उपससाद। चतुर्थे मासे, द्वादशमे दिवसे, वायुभोजनः, प्राणजयेन, भगवत्स्मरणं चकार। पञ्चमे मासे, प्राणान् निगृह्य, एकपदे स्थित्वा, स्तम्भवत्, परमात्मानं चिन्तयामास। सर्वतः मनः संहृत्य, हृदयस्थे, तत्त्वेन्द्रियाश्रये, भगवद्रूपे मनः निवेश्य, अन्यन्न किंचन पश्यति स्म। एवं स प्रजापतिप्रपञ्चाधिपतिं, त्रैलोक्याधारं, परमात्मानं धारणायां स्थित्वा, त्रयो लोकाः कम्पिताः। स राजपुत्रः एकपदे स्थितः, पादाङ्गुष्ठेन भूमिं निपीड्य, यत्र तिष्ठति, तत्रैव भूमिः गजपृष्ठवत् नम्राऽभवत्। स जगदात्मानं ध्यायन्, इन्द्रियद्वाराणि संनिरुद्ध्य, अचलधारणया, लोकाः, लोकपालाश्च, पीडिता, श्वासरुद्धा, हरौ शरणं जग्मुः। देवाः ऊचुः— हे भगवन्, सर्वेषां स्थावरजङ्गमानां न वयं एवं प्राणनिग्रहं जानिमः, येषां त्वमेव धाम। अस्माकं क्लेशात् मोचय; त्वां शरणं प्रपन्नाः स्मः। भगवान् उवाच— मा भैष्ट; अहं तं बालं तपसः निवर्तयिष्यामि। स्वधामानि प्रतियात; मयैव सायुज्येन, हे उत्तानपादपुत्राः, यूयं प्राणनिग्रहं लब्धवन्तः। सूतः उवाच— एवं सः, स्वजनहिंसायाः भीतः, सर्वधर्मान् ज्ञातुमिच्छन्, यत्र देवव्रतः शयाने, तत्र जगाम। तस्मिन्नेव काले, भ्रातृभिः सह, सुवर्णभूषिताश्वैः रथेषु, व्यासधौम्यादिमुनिभिः सहितः, राजा तत्र प्रायात्। भगवान् अपि, धनञ्जयेन सह, रथेन, तत्रागच्छत्; तेषु मध्ये, राजा, यक्षेषु कुबेर इव, शोभायामास। भीष्मं भूमौ पतितं दृष्ट्वा, दिवः पतितमिव देवं, पाण्डवाः, अनुचरैः सह, चक्रपाणिना सह, प्रणम्य, तं दृष्ट्वा। तत्र ब्राह्मणर्षयः, दिव्यर्षिसत्तमाः, राजर्षयश्च, भरतश्रेष्ठं द्रष्टुम् उपाजग्मुः। पर्वतः, नारदः, धौम्यः, श्रीबादरायणः, बृहदश्वः, भारद्वाजः शिष्यैः सहितः, रेणुकात्मजश्च तत्रासन्। वसिष्ठः, इन्द्रप्रमदः, त्रितः, गृत्समदः, असितः, कक्षीवान्, गौतमः, अत्रिः, कौशिकः, सुदर्शनश्च उपस्थिताः। अन्येऽपि मुनयः, हे ब्रह्मन्, शुद्धहृदयाः, ब्रह्मरातादयः, शिष्यैः सह, कश्यपाङ्गिरसादयः अपि तत्र आगताः।