पृथाया भगवतः श्रीकृष्णस्य प्रति भक्तिपूर्णं स्तवनं आरभ्यते। सा भगवतः पद्मनाभस्य, पद्ममालिनः, पद्मलोचनस्य, पद्मसदृशपादस्य नमस्कारं कृतवती। तं हृषीकेशं स्मरन्ती, यः पूर्वं देवकीं दुष्टकंसेन दीर्घकालं दुःखितां बन्धनात् विमोचितवान्, पृथास्वयं तथा पुत्रान् पुनःपुनः बहुधा आपद्भ्यः उद्धृतवान् इति कथयति। सः विषात्, महाग्नेः, राक्षसदर्शनात्, दुष्टसभायाः, वनक्लेशात्, महावीरैः युद्धेभ्यः, द्रोणास्त्रात् च सर्वत्र हरिः पाण्डवान् रक्षितवान्। सा भगवन्तं विश्वगुरुम् प्रार्थयति—आपदः पुनःपुनः आगच्छन्तु, यतः तव दर्शनं पुनःपुनः भवति, तव दर्शनात् पुनर्जन्म न दृश्यते। यः जनः जन्म, ऐश्वर्य, विद्या, रूपेण गर्वितः, सः तव सम्यक् स्तवनं कर्तुं न शक्नोति; तव प्राप्तिः केवलं अकिञ्चनानां भवति। अकिञ्चनवित्ताय, गुणातीतकर्मणे, आत्मरामाय, शान्ताय, मुक्त्यैश्वर्याय नमः। अहं त्वां कालरूपं, अनाद्यन्तं, सर्वव्यापिनं, समस्तजनानां मध्ये समं विचरन्तं, यत्र परस्परवैरं तव कारणात् उद्भवति, मन्ये। भगवन्, तव इच्छा कस्यापि न ज्ञायते; तव क्रियाः लोकेषु मानवानां मोहाय; तव पक्षापक्षः नास्ति, किन्तु जनाः मनसि पक्षपातं कुर्वन्ति। जगतः आत्मनः, अजस्य, निष्क्रियस्य जन्म कर्माणि पशुषु, मनुष्येषु, जलचरेषु—एषा परममायायाः लीलायाः मूढता। गोप्याः तव बाललीलायां, यदा सा तव दुश्चरिताय रज्जुं आनयति, तव भीतस्मिते नेत्रे अश्रुपूर्णे, अञ्जनलेपिते, तव मुखं भयात् नमितम्—एषा लीला मां विमर्शयति, यतः भीताः अपि तव भीताः। केचित् वदन्ति—अजः यदुवंशस्य पुण्यश्लोकानां कीर्त्यर्थं जातः, यथा मलयाचले चन्दनम्। केचित् वसुदेवदेवक्याः प्रार्थनया, अजः लोकस्य रक्षणाय, देवद्विषां विनाशाय प्रकटितः। अन्ये ब्रह्मणः प्रार्थनया, यदा पृथिवी भारी भारात् समुद्रे नौकायामिव मग्ना, तस्य भारहरणाय त्वं जातः इति वदन्ति। अन्ये वदन्ति—त्वं लोकदुःखितानां, अज्ञानकामकर्मसन्तप्तानां, श्रवणस्मरणीयानि कर्माणि कर्तुं आगतः। ये जनाः तव कर्माणि सततं शृण्वन्ति, गायन्ति, स्तुवन्ति, स्मरन्ति, आनन्दन्ति, शीघ्रं तव संसारनाशकं पद्मपदं पश्यन्ति। भगवन्, त्वं किं अस्मान्, तव भक्तजनान्, तव चरणशरणान्, राजसंसारपाशबद्धानपि, परित्यज्य गच्छसि? पाण्डवाः, यदवः, केवलं नामरूपमात्रं; हृषीकेशं दृष्ट्वा न, तदा सर्वं शून्यम्। गदाधर, भूमिः तव पदचिह्नैः भूषिता, यथा अधुना शोभते, ततः अन्यथा न भविष्यति। तव कटाक्षैः भूमिः, वनानि, गिरयः, नद्यः, समुद्राः, सर्वे समृद्धाः। अतः, विश्वस्येश, विश्वात्मन्, विश्वरूप, मम पाण्डववृष्णिषु स्नेहबन्धनं छिन्धि। मधुसूदन, मम मनः अन्यत्र न गच्छतु, तव प्रेम यथा गङ्गा समुद्रं प्रति अविच्छिन्नं प्रवाहति, तथा भवतु। श्रीकृष्ण, कृष्णस्य मित्र, वृष्णीनां प्रमुख, अधर्मनाशक, राजवंशेषु अग्निरूप, मुक्तिदायकशक्ति, गोब्राह्मणदेवदुःखनिवारक, योगेश्वर, सर्वशिक्षक, भगवन्, तुभ्यं नमः। इत्येवं पृथया मधुरवाक्यैः स्तुतः, सर्वमङ्गलः वैकुण्ठः भगवान् स्मितं कृतवान्, मायया ताम् मोहितवान् इव। सः स्नेहपूर्वकं पृथां विसर्ज्य, हस्तिनापुरं प्रविष्टवान्; स्वनगरं गन्तुं स्त्रियः सहितः यदा उद्युक्तः, तदा राजा स्नेहात् तं रुद्धवान्। व्यासादिभिः ऋषिभिः, श्रीकृष्णेन अद्भुतकर्मणा, इतिहासैः शिक्षितः अपि, राजा शोकात् तत्त्वं न अवगच्छत्। धर्मपुत्रः, मित्रवधं चिन्तयन्, मोहस्नेहाभिभूतः, सामान्यजनवत् मनसा, ब्राह्मणान् प्रति उदारं वचनं उवाच। अहो, मम हृदयस्थमूढतायाः अज्ञानं पश्यन्तु! परपिण्डार्थं, अनेकसेनानां वधं कृतवान्। यदि दशलक्षवर्षाणि नरकात् विमुक्तः स्याम्, तावत् अपि बालब्राह्मणमित्रसंबन्धिपितृभ्रातृगुरुवधस्य पापात् न विमुक्तः स्याम्। शत्रुवधः धर्मयुद्धे राज्ञः प्रजापालकस्य पापं न; तथापि, एषा आज्ञा बुद्धिं न यच्छति। स्त्रीणां, येषां स्वजनवधः, गृहस्थकर्मणः उत्पन्नः वैरः, तस्य शान्तिं अहं न शक्नोमि। यथा पङ्केन पङ्किलं जलं न शुद्ध्यति, सुरया सुरापापं न नश्यति, तथा जीववधं यज्ञैः न शुद्ध्यति। अधुना, राजकुमार, श्रुणु—परमगोपनीयं मन्त्रं, यः सप्तरात्रं जप्यः, आकाशगामिनः प्राणीन् द्रष्टुं समर्थः भवति। ॐ नमो भगवते वासुदेवाय। एषा मन्त्रः बुद्धिमन्तेन, विविधद्रव्यैः, देशकालविज्ञानेन, भगवतः पूजायाम् उपयोज्यः। शुद्धवारिपुष्पैः, कन्दफलैः, नवपल्लवैः, वस्त्रैः, विशेषतः तुलसीपत्रैः, भगवन् पूजनीयः। मृद्वादिभिः तत्त्वैः निर्मितं स्थूलमूर्तिं प्राप्त्वा, संयम्य, शान्तः, अल्पभाषी, अल्पाहारी, तां पूजयेत्। भगवान्, स्तुतिवाक्यैः पूजितः, स्वमायया, स्वेच्छया, प्रकटितः भवति; तं हृदयस्थं ध्यानयेत्। पूर्वं यानि भगवतः सेवाकर्माणि कृतानि, तानि मन्त्रस्थमूर्तौ, मनसा मन्त्रे, समर्पयेत्। देहवाक्चित्तैः, हृदयसम्भूतया भक्त्या, भगवतः सेवा कृत्या, सः यथार्थपूजा भवति। ये पुरुषाः कपटहीनाः, सम्यक् पूजां कुर्वन्ति, भगवान् तेषां भक्तिं वर्धयति, तेषां कामितं परमं शुभं ददाति, यद् सामान्यकर्मैः न लभ्यते। इन्द्रियसुखेषु विरक्तः, भक्तियोगेन, नित्यनिष्ठया, भगवन् पूजनीयः, पूर्णमुक्तये। इत्येतत् श्रीमद्भागवते महापुराणे प्रथमस्कन्धे अष्टमोऽध्याये पृथायाः भगवतः श्रीकृष्णस्य प्रति भक्तिपूर्णं स्तवनं, तस्य उत्तरं, धर्मपुत्रस्य आत्मनिन्दनं, भगवतः पूजाविधिः च एकसमीक्षया सम्यक् वर्णितम्।