वृन्दावनस्य संसर्गे पुनः त्वं यौवनं नवत्वं च प्राप्तवती, धन्यं तत् वृन्दावनं यत्र भक्तिरपि नृत्यति। अत्र, स्वीकर्तारः न सन्ति इति कारणेन, जरा अपि एतयोः न त्यजति; किंचित् आत्मतुष्ट्या ताः विश्रान्तिम् अनुभवन्ति। तदा भक्तिः उवाच—कथं पापीयसी कली पारिक्षितेन स्थापिताऽभूत्? कलौ प्रवृत्ते धर्मसारः क्व गतः? दयालुना हरिणापि कथं अधर्मः दृश्यते? मम अस्य संशयस्य समाधानं वद, तव वचनेन अहं सुखिता भविष्यामि। नारदः उवाच—वत्से, यत् त्वया पृष्टं, स्नेहेन शृणु, सर्वं वक्ष्यामि, सौभाग्यवति, तव मोहः अपनेष्यते। यदा भगवान् मुकुन्दः पृथिवीं त्यक्त्वा स्वधाम गच्छन्, तदा कलिः आगतः, सर्वधर्ममार्गान् बाधमानः। दिशाविजये राज्ञा दृष्टः सन्, दुःखितः कलिः शरणं ययौ; अहं तं न हत्वा, मधुकरीव मधुलुब्धेन क्षमितः। यत् फलम् तपसा योगेन ध्यानेन वा न लभ्यते, तत् कलौ केशवस्तुत्या पूर्णतया लभ्यते। कलिं समं साररहितं च दृष्ट्वा, विष्णुरातः कलौ जातानां सुखाय तं स्थापितवान्। पापकर्मणां कारणेन सर्वतः सारः गतः; वस्तूनि पृथिव्यां तुषरूपेण अवशिष्टानि। ब्राह्मणैः भागवतशिक्षा गृहगृहे सर्वेभ्यः प्रचारिता, किन्तु दक्षिणालोभेन कथा-सारः गतः। ये अतीव घोरकर्माणः नास्तिकाः नरकवासिनः, तीर्थेषु अपि तिष्ठन्ति, किन्तु तीर्थस्य सारः नास्ति। महाकामक्रोधलोभपिपासया व्याकुलचित्ताः अपि तपस्यां तिष्ठन्ति, किन्तु तपः सारः नष्टः। मनोभेदात् लोभात् कपटात् पाखण्डगमनेन, केवलं शास्त्राध्ययनेन च, ध्यानयोगस्य फलनाशः सञ्जातः। पण्डिताः भार्याभिः सह महिषवत् रमन्ते, पुत्रोत्पादने कुशलाः, मोक्षे अकुशलाः। वैष्णवधर्मः न कुतोऽपि दृश्यते, परम्पराध्यक्षेषु अपि; तेन तत्त्वसारः सर्वत्र नष्टः। एषा कालस्य प्रवृत्तिः; कः दोष्यः? अतः पद्मनाभः समीपे स्थित्वा सहनशीलः अस्ति। सूतः उवाच—एवं श्रुत्वा, ते आश्चर्येण पूरिताः। भक्तिः punar उवाच—‘एतदपि शृणु, हे शौनक।’ भक्तिः उवाच—‘सुरर्षे, धन्यः त्वम्, यः मम सौभाग्येन अत्र आगतः। साधूनां दर्शनं लोके सर्वसिद्धिदायकम्। जय जय तस्मै, यस्य देहः मायामूलम्, यस्यैकवाक्येन सर्वा वाणी निर्मिता; यस्य कृपया ध्रुवः शाश्वतं पदं प्राप्तवान्। ब्रह्मपुत्रं मंगलमयपात्रं प्रणमामि।’ श्रीमद्भागवतस्य माहात्म्यं द्वितीयोऽध्यायः। भक्त्याः क्लेशहरणाय नारदस्य प्रयासः। नारदः उवाच—वत्से, किमर्थं व्यर्थं शोचसि, चिन्तया पीडिता? श्रीकृष्णपादपद्मस्मरणेन तव दुःखं नश्यति। स एव कृष्णः द्रौपदीं कौरवविपत्तौ रक्षितवान्, गोपिकाः अपि संरक्षणं कृतवान्; सः कृष्णः कुत्र गतः? किन्तु त्वं भक्तिः, सदा तस्य प्राणाधिकाऽसि। त्वया आहूता, सः भगवतः नीचगृहेऽपि आगच्छति। त्रिषु युगेषु सत्ये ज्ञानवैराग्ये मुक्ति-साधनानि, कलौ तु केवलं भक्त्या ब्रह्मसायुज्यं लभ्यते। तस्मात्, चिन्तयित्वा, चैतन्यात्मा त्वां स्वस्वरूपां परमसुखमयीं कृष्णस्य प्रियतमां सृष्टवान्। सपाणिपुटा त्वं कदाचित् पृष्टवती—‘किं करणीयं?’ तदा कृष्णः आज्ञापयत्—‘मद्भक्तान् पोषय।’ तव आज्ञां स्वीकृत्य, हरिः तुष्टः, मुक्तिं दासीं कृतवान्, ज्ञानवैराग्यौ अपि त्वया सह दत्तवान्। वैकुण्ठे त्वं स्वस्वरूपेण पोषयसि, पृथिव्यां छायारूपेण भक्तान् पोषयितुम् अवतरसि। मुक्त्या, ज्ञानवैराग्याभ्यां सह त्वं पृथिव्यां आगता, कृतयुगादौ द्वापरान्तं यावत् हर्षेण स्थितवती। कलौ, पाखण्डदोषेण मुक्ति नष्टा, तव आज्ञया शीघ्रं पुनः वैकुण्ठं गतवती। मुक्ति स्मरणेन अत्र आगच्छति गच्छति च, एते द्वौ तव पुत्रौ तव समीपे रक्षितौ। उपेक्षया एते द्वौ पुत्रौ कलौ दुर्बलौ जरावन्तौ जातौ; चिन्ता नास्ति, उपायं चिन्तयामि। कलियुगात् अन्यः कश्चन कालः नास्ति; तत्र त्वां गृहे गृहे सर्वत्र स्थापयिष्यामि। अन्यकर्माणि परित्यज्य, महोत्सवेषु प्राधान्यं दत्त्वा, तदा न हरिं सेविष्ये, न च त्वां लोके प्रचारयिष्यामि। ये जनाः कलौ त्वया सह वर्तन्ते, ते पापिनः अपि कृष्णमन्दिरं निर्भयम् यास्यन्ति। येषां हृदये सदा भक्तिरूपा प्रीतिर्भवति, तान् अपवित्राः अपि स्वप्ने न बाधन्ते। न भूताः, न पिशाचाः, न राक्षसाः, नासुराः अपि, येषां चित्तं भक्त्यायुक्तं, तान् स्पर्शेन अपि न बाधन्ति। न तपसा, न वेदैः, न ज्ञानकर्मभ्याम्, केवलं भक्त्या एव हरिः प्राप्यते; गोप्यः तस्य प्रमाणम्। सहस्रजन्मान्तरेषु भक्त्याः प्रीतिर्जायते; कलौ भक्त्या भक्त्या भक्त्या कृष्णः साक्षात् दृश्यते। ये भक्तिद्वेषिणः, ते त्रैलोक्ये पतन्ति; एकदा दुर्वासाः भक्तनिन्दया दुःखमवाप्तवान्। एवं श्रीमद्भागवतस्य महिम्नि, भक्तेः दुःखनिवारणाय नारदस्य प्रयासे, भक्तेः महत्त्वं, कलियुगे भक्तेः विशेषः, च भक्तजनानां रक्षणं नारदेन कथितम्।