सूतः उवाच—कुन्त्याः वचः श्रुत्वा, भक्तवत्सलः भगवान् तदाशयम् अवगच्छन्, द्रोणपुत्रस्य अस्त्रं पाण्डववंशविनाशाय प्रवृत्तमिति बुबोध। ततः, हे मुनिश्रेष्ठ, पञ्च पाण्डवा दीप्तानि शराणि स्वयम् उपसृतानि दृष्ट्वा, आत्मरक्षणाय स्वानि आयुधानि गृहीत्वा तस्थुः। तेषां केवलं भगवति मनः समर्पितानां महतीं आपदं दृष्ट्वा, स्वजनरक्षकः भगवान् स्वेन सुदर्शनचक्रेण तान् रक्षितुम् उद्यतः। योगाधिपः हरिः, सर्वेषां आत्मरूपेण अन्तः स्थितः, स्वशक्त्या कुरुवंशजायाः उत्तरायाः गर्भं संवृत्य तं रक्षितवान्। अप्रत्याहतं ब्रह्मशिरोऽस्त्रं, हे भृगुवंशश्रेष्ठ, भगवतो वैश्णवीशक्त्या एव निवारितम्। अत्र किम् आश्चर्यं मन्यसे? अच्युतः, सर्वाश्चर्यसम्पन्नः, अजः, स्वमायया जगत् सृजति, पालयति, संहरति च। ब्रह्मतेजः मुक्त्वा, पुत्रैः सह उत्तरापि कृष्णेन सह स्वच्छा अभवत्। तदा धर्मनिष्ठा पृथाः, भगवन्तम् गन्तारं ज्ञात्वा, इदं वचनम् ऊचुः। कुन्ती उवाच—नमः ते पुरुषायाद्याय भगवते प्रकृतेः पराय, सर्वभूतदृश्यमानायापि, सर्वेषां बहिरन्तरस्थाय। मायया छन्नविग्रहाय, अव्यक्ताय, अच्युताय, यथा नटस्य वसनैः न दृश्यते, तथा मोहिता जनाः त्वां न जानन्ति। अतः परमसंन्यासिनां शुद्धचित्तानां भक्तिसंस्थापनाय, स्त्रियः कथं त्वां पश्येयुः? पुनः पुनः नमः कृष्णाय, वासुदेवाय, देवकीनन्दनाय, नन्दगोपकुमाराय, गोविन्दाय। पद्मनाभाय, पद्ममालिने, पद्मनेत्राय, पद्मपादाय ते नमः। यथा हृषीकेशः देवकीं कंसबन्धनात् दुःखार्तां विमोचयत्, तथा मां पुत्रैः सह बहुषु संकटेषु पुनः पुनः त्वं त्रातवान्। विषात्, महाग्नितः, राक्षसदर्शनात्, दुष्टसभायाः, वनव्यथायाः, महासेनानां युद्धेषु, द्रौणास्त्रात् च हे हरि, त्वया रक्षिताः स्मः। एवं मेऽपि भूयान् आपदः सदा सन्तु, हे जगद्गुरो, यतः त्वां पुनः पुनः पश्येम, त्वद्दर्शनात् पुनर्जन्म न स्यात्। जन्म, ऐश्वर्य, श्रुत, श्री—एतेषु गर्वितः पुरुषः त्वां न सम्प्रत्येतुं शक्नोति; त्वं हि अकिञ्चनगुच्यः। अकिञ्चनवित्ताय, गुणविहीनकर्मणे, आत्मारामाय, शान्ताय, मोक्षेश्वराय ते नमः। त्वां कालमिव मन्ये, अनाद्यन्तं, सर्वत्र व्यापिनं, सममवस्थितं, यत्र सर्वेषां वैरं त्वत्तः एव सञ्जायते। न कश्चित् तव तत्त्वं वेद—हे प्रभो, तव लीलाः मनुष्येषु विडम्बनम् इव; न तव प्रियः द्वेष्यो वा, जनाः तु पक्षपातं मन्यन्ते। जगदात्मनः, अजनस्य, अकर्तुः, पशुषु, मनुष्येषु, मीनादिषु जन्मकर्माणि परमं विडम्बनम्। यदा गोपी भयंकरकृत्याय त्वां बन्धयितुम् उद्यता, तदा भीताक्षं, अश्रुपूर्णनेत्रं, अनुलेपनलिप्तवदनं, शिरसि झुकितं दृष्ट्वा, अहं विस्मिता अस्मि; यः भीतानां भीतः स्यात्, स एव भीतः इव जातः। केचन वदन्ति—अजः, यदुवंशस्य पुण्यश्लोकानां कीर्त्यर्थम्, मलयाचले चन्दनवृक्ष इव, जातः। अन्ये वदन्ति—वसुदेवदेवक्याः प्रार्थनया, सुरद्विषां विनाशाय, लोकसंरक्षणाय त्वं अवतीर्णः। केचन वदन्ति—ब्रह्मणः प्रार्थनया, पृथिव्याः गुरुभारेण समुद्रसम्प्लुतायाः रक्षायै, त्वं अवतीर्णः। अन्ये वदन्ति—अविद्यास्मार्तकर्मभिः पीडितानां जनानां श्रवणीयस्मरणीयानि कर्माणि कर्तुं त्वं जगति अवतीर्णः। ये जनाः त्वदीयानि लीलाः निरन्तरं शृण्वन्ति, गायन्ति, स्मरन्ति, हर्षयन्ति, शीघ्रं संसारस्रोतःक्षयकरं तव पदाम्बुजं पश्यन्ति। भगवन्, किं त्वं अधुना अस्मान् त्यक्ष्यसि? ये तव एकशरणाः, त्वत्पादाम्बुजमात्राश्रयाः, राज्यपाशबद्धाः अपि। वयं पाण्डवाः, यदवश्च, के वयं? केवलं नामरूपमात्रं, त्वं हृषीकेशः अदृश्यः चेत्, वयं शून्याः एव। गदाधर! यदा तव पादैः चिह्नितेयं मही शोभते, तदा शोभा; त्वं गच्छन् इयं शोभां न लप्स्यते। एषा भूमिः, ओषधयः, वनानि, गिरयः, नद्यः, समुद्राः, सर्वं तव कटाक्षैः समृद्धमस्ति। अतः, हे विश्वेश्वर, विश्वात्मन्, विश्वमूर्ते, मम पाण्डवेषु वृष्णिषु च दृढं स्नेहबंधनं छिन्धि। मधुसूदन, मम मनः अनन्यभावेन त्वयि एव प्रेम यथास्तु, यथा गङ्गा समुद्रं प्रति अविच्छिन्ना प्रवहति। हे श्रीकृष्ण, कृष्णस्य बन्धो, वृष्ण्यां श्रेष्ठ, अधर्मविध्वंसक, राजवंशेषु वह्निः, मोक्षदायिन्, गोब्राह्मणदेवदुःखभञ्जन, योगेश्वर, सर्वशास्त्रगुरो, भगवन्, ते नमः। सूतः उवाच—एवं पृथया मधुरवचोभिः स्तुतः, सर्वमङ्गलः भगवान् वैकुण्ठः स्मितपूर्वकं मायया ताम् मोहितवान् इव अभवत्। तां स्नेहपूर्वकं विसृज्य, हस्तिनापुरं प्रविष्टः। स्वनगरीं प्रति निर्गच्छन्, स्त्रीभिः सहितः, राजा तं स्नेहानुगतः निरोद्धुम् उद्यतः। व्यासादिभिः मुनिभिः, कर्मसाक्षिणा कृष्णेन, इतिहासैः उपदिष्टः अपि, स राजा शोकविह्वलः तत्त्वं न बुबोध। धर्मपुत्रः राजा, बन्धुवधं चिन्तयन्, मोहाभिभूतचित्तः, साधारणजनवत्, ब्राह्मणान् इदं वचनमुवाच— हा, पश्यत मे मूढत्वं, पापात्मनि हृदये दृढमूलं स्थितम्! परपिण्डार्थं बहूनाम् सेनानां वधं कृतवानस्मि। यदि दशसहस्रशः कल्पान् नरके मुक्तोऽपि स्याम्, ततोऽपि बालब्राह्मणमित्रबान्धवपितृभ्रातृगुरुवधात् न विमुक्तः स्याम्। धर्मयुद्धे शत्रुवधः पालयतः नृपतेः पापं न स्यात्, तथापि एतानि आज्ञावचनानि मे हृदि न प्रवर्तन्ते।