ब्राह्मण, भगवान् श्रीकृष्णः द्वारकां प्रति गन्तुम् उद्युक्तः स्वरत्नरथमारुह्य प्रस्थितवान्। तस्य गमनकाले, उत्तरानाम्नी वीर्यशालिनी स्त्री, भयविह्वला सञ्जगाम, शीघ्रं धावन्ती तं प्रति समुपेत्य प्राञ्जलिं प्रपेदे। सा भीतया वाचा व्याहरत् — "मामव, मामव, महायोगिन्, देवदेव, जगन्नाथ! सर्वतः मृत्युभयेन पीडितायाः मम त्वत्तः अन्यः कोऽपि शरणं न दृश्यते।" सा पुनरुवाच — "भगवन्, दीप्तं लोहबाणमेकं मयि पतन्तं पश्यामि। यदि मम दहनमवश्यं भवेत्, तर्हि स्यात्; किन्तु भगवन्, मम गर्भस्थस्य सन्तानस्य नाशो न भूयात्।" एवं तस्या वचनं श्रुत्वा भक्तवत्सलः भगवान् तद्बाणं द्रोणपुत्रस्य पाण्डववंशनाशायैवाभिमुखं विज्ञाय, तं रक्षितुम् उद्यतवान्। तस्मिन्क्षणे, पाण्डवाः अपि, दीप्तान् बाणान् स्वेषु प्रति पतन्तान् दृष्ट्वा, स्वस्वास्त्राणि गृह्णन्तः रक्षणाय सज्जीभूताः। तदा, तेषां भगवन्मयचित्तानां महाप्रलयसमये सन्निपातमिव दृष्ट्वा, स्वजनरक्षार्थम् श्रीकृष्णः स्वसुदर्शनचक्रेण तान् रक्षितवान्। योगेश्वरः भगवान्, सर्वभूतान्तरात्मा, स्वशक्त्या कुरुवंशजा उत्तरायाः गर्भमावरणं कृतवान्। यद्यपि ब्रह्मास्त्रं न कदापि व्यर्थं भवति, न च तस्य प्रत्यवरोधः कश्चन, तथापि भगवत्संमुखे तदपि वैश्णवतेजसा निवारितम्। अत्र किमाश्चर्यं, अच्युतः सर्वाश्चर्यमयो, अजः स्वमायया जगत् सृजति, पालयति, संहरति च। एवं ब्रह्मास्त्रशक्त्याः विमुक्तायां उत्तरायां, स्वपुत्रैः सह भगवता सह स्थितायां, धर्मनिष्ठा पृथा श्रीकृष्णं प्रति वाक्यमिदमुवाच — "नमस्ते पुरुषं त्वाद्यम् ईश्वरं प्रकृतेः परम्। सर्वेषां दृष्ट्यगोचरं, अन्तर्यामी च त्वमेव।" "मायया मोहितदृष्टिभिः त्वं न ज्ञायसे, अव्ययः सन्, यथा नटः स्ववेषेण गूढः दृश्यते। अतः परमहंसैः शुद्धचित्तैः भक्तिसिद्ध्यर्थं त्वया लीलया अवतीर्णेन, स्त्रीभिः कथं त्वं विज्ञेयः?" "नमः कृष्णाय, वासुदेवाय, देवकीनन्दनाय च, नन्दगोपकुमाराय, गोविन्दाय पुनः पुनः नमः। नमः कमलनाभाय, नमः कमलमालिने, नमः कमलनेत्राय, पद्मपादाय ते नमः।" "यथा हृषीकेशः देवकीं दीर्घकालदुःखितां कंसबन्धनात् विमोचितवान्, तथैव त्वया मम पुत्राणां च पुनः पुनः महाभयात् रक्षणं कृतम्।" "कालकूटविषात्, महाग्नेश्च, राक्षसदर्शनात्, दुष्टसभायाः, वनक्लेशात्, महायुद्धेषु, द्रोणपुत्रास्त्रात् च त्वया रक्षिताः स्मः।" "एवं दुःखानि पुनः पुनः सन्तु, जगद्गुरो, यतः त्वां पुनः पुनः पश्येम, त्वद्दर्शनात् पुनर्जन्म न स्यात्।" "यो जन्म, ऐश्वर्य, श्रुत, श्री, एतेषु गर्वः करोति, स त्वां न सम्प्रत्येत; त्वं केवलं अकिञ्चनानां गम्यः। नमः अकिञ्चनवित्ताय, गुणवृत्त्यात्मनिष्ठिताय, आत्मारामाय, शान्ताय, मोक्षपतये नमः।" "त्वां कालं प्रभुं, अनाद्यन्तं, सर्वव्यापिनं, समं सर्वेषु, येषां परस्परवैरं त्वत्तः एव, अहं मन्ये।" "कस्यापि न तव अभिप्रायः ज्ञायते, तव कर्माणि लोकेषु पुरुषानुकरणं यथा; न ते कश्चन प्रियः वा द्वेष्यः, जनाः तु मन्यन्ते पक्षपातम्।" "जगन्नाथस्य अजस्य, निःकर्मणः, पशुषु, मनुष्येषु, जलचरादिषु जन्मकर्माणि परमम् उपहासरूपम्।" "यदा गोपी तव शरार्त्यर्थं दाम्ना बद्धुम् इच्छन्ती, तदा तव नेत्रयोः अश्रुजलम्, अञ्जनं च, भीतिभावात् मुखं नमितम्; एषा लीला मां विमोहयति, यतः भीताः अपि त्वां भीषयन्ति।" "केचित् वदन्ति — अजः पुण्यश्लोकानां यशसः वृद्ध्यर्थं यदुवंशे प्रादुर्भूतः, यथा मलयाचले चन्दनतरुः।" "अपरे वदन्ति — वसुदेवदेवक्योः प्रार्थनया, अजः जगद्रक्षार्थं, सुरद्विषां विनाशाय च, आविर्भूतः।" "केचित् ब्रह्मणः प्रार्थनया, पृथिव्याः भारनिवृत्त्यर्थं, समुद्रनिमग्ननावमिव, त्वं प्रकटितः इति।" "अपरे वदन्ति — त्वं जगद्बन्धनैः क्लिश्यमानानां, श्रवणीयस्मरणीयानि कर्माणि कर्तुम् आगतः।" "ये जनाः तव चरितं सततम् शृण्वन्ति, गायन्ति, स्मरन्ति, हर्षयन्ति, शीघ्रमेव संसारस्रोतोनिवृत्त्यर्थं तव पदकमलं पश्यन्ति।" "भगवन्, किं त्वं अद्य अस्मान् त्यक्ष्यसि? ये तव एकमात्रशरणं, त्वत्पादपद्मव्यतिरिक्तं न अन्यत् आश्रयन्ते, अपि च राजसंसर्गे बद्धाः।" "पाण्डवाः, यादवाश्च, केवलं नामरूपमात्रम्; त्वयि हृषीकेशे अदृश्यमाने, वयं कः अपि न।" "गदाधर, त्वत्पदचिह्नैः भूषिता पृथिवी यथा प्रभा वर्तते, तथा त्वदवसाने न शोभिष्यति।" "त्वदीयदृष्ट्या, एते देशाः समृद्धाः, ओषधयोः फलिन्यः, वनानि, पर्वताः, नद्यः, समुद्राः च सन्ति।" "तस्मात्, जगन्नाथ, विश्वात्मन्, विश्वमूर्ते, मम पाण्डववृष्णिषु दृढं स्नेहबन्धनं छिन्धि।" "मधुसूदन, मम मनः, गङ्गानद्याः इव, त्वय्यनन्यभावेन सततं प्रवहतु।" "श्रीकृष्ण, कृष्णसखा, वृष्णिसत्तम, दुष्टक्षय, राजवंशानां वह्निः, मोक्षदायकशक्तिमान्, गोब्राह्मणदेवदुःखनाशन, योगेश्वर, जगद्गुरो, ते नमः।" एवं पृथा मधुरया स्तुत्या श्रीकृष्णं स्तुत्वा, सर्वमङ्गलः वैकुण्ठनाथः स्मितपूर्वकं तां मायया मोहितां इव दृष्ट्वा, सस्नेहमनुज्ञाप्य हस्तिनापुरं प्रविष्टः। स्वनगरं प्रति स्त्रीभिः सह गन्तुम् उद्युक्ते, राजा स्नेहानुबद्धः तं रोद्धुम् इच्छन् अवारयत्। यद्यपि व्यासनारदादिभिः, स्वयं श्रीकृष्णेन च, इतिवृत्तैः उपदिष्टः, तथापि राजा धर्मपुत्रः सखीनां वधं चिन्तयन्, स्नेहविमूढचित्तः, सामान्यजनवत् दुःखेन विवशः, ब्राह्मण, इदं वचनं वदन् स्थितः।