सञ्जयः कथयति— युधिष्ठिरः, धर्मराजः, श्रीकृष्णस्य अनुग्रहात्, उत्तमव्यवस्थायुक्तानि अश्वमेधयज्ञानि त्रयाणि कृतवान्। तेन तस्य निर्मलकीर्ति सर्वदिशः इन्द्रवत् प्रसारितम्। ततः श्रीकृष्णः, पाण्डुपुत्रैः अनुमत्य प्राप्त्वा, सात्यक्युद्धवाभ्यां सह, व्यासादिभिः ऋषिभिः सत्कृतः, तान् अपि प्रत्युत्तमं सम्मानं दत्तवान्। अथ स भगवान् द्वारकां गन्तुम् चित्तं कृत्वा रथम् आरोहितवान्। तस्मिन् समये उत्तराः, भयात् आकुला, त्वरितम् धावन्ती, तं समुपेत्य स्थितवती। सा व्याकुला वदति— “मां रक्ष, मां रक्ष, महायोगिन्, देवदेव, विश्वनाथ! मृत्युः सर्वतः उपस्थाति; त्वदन्यः शरणं न पश्यामि।” “हे प्रभो! ज्वलज्जलायसशरः मम समीपं धावति। यदि स मां दहेत्, तदस्तु; किन्तु, हे नाथ, मम गर्भस्थं शिशुं नाशयितुं मा अनुमन्यस्व।” सूतः पुनर् आह— भगवाञ् भक्तवत्सलः उत्तरायाः वचनं श्रुत्वा, द्रौणिपुत्रस्य अस्त्रं पाण्डववंशविनाशाय प्रवृत्तम् इति अवगच्छत्। ततः पञ्च पाण्डवाः, ज्वलन्ति शराणि स्वयम् प्रतियन्ति इति दृष्ट्वा, स्वास्त्राणि समादाय रक्षणाय उद्युक्ताः। भगवान्, तेषां केवलं स्वस्मिन् मनः निवेशितं द्रष्ट्वा, स्वजनान् रक्षाय sudarśanचक्रेण, स्वास्त्रेण, रक्षितवान्। योगेश्वरः, सर्वभूतानां आत्मरूपः, स्वबलात् कुरुवंशजा उत्तरायाः गर्भं आवृत्य रक्षितवान्। यद्यपि ब्रह्मशिरस्त्रं अनिवार्यं, अप्रतिहतं च, भगवतो वैष्णवबलं समागत्य तदस्त्रं शमितम्। अच्युतस्य सर्वाश्चर्यपूर्णस्य, अजस्य, मायया जगत् सृज्यते, पालनं क्रियते, विनाश्यते च— एषा विस्मयः नास्ति। ब्रह्मशक्त्याः विमुक्ता उत्तराः पुत्रैः सह श्रीकृष्णेन सह, पृथा धर्मात्मा कृष्णं गन्तुं उद्युक्तं प्रति वाक्यम् उक्तवती। कुन्ती आह— “त्वां आदिपुरुषं, भगवन्तं, प्रकृत्याः परं, सर्वभूतानाम् अदृश्यं, अन्तर्यन्तरं च नमामि। मायापरिवृतं, अव्यक्तं, अक्षरं च, मोहितदृष्टिभिः न दृश्यसे, यथा नाट्यवेषेण नटः गूढः भवति। अनासक्तमहात्मनां भक्तिस्थापनाय त्वया लीला क्रियते; तत्र स्त्रियः कथं त्वां पश्येयुः? कृष्णाय, वासुदेवाय, देवकीनन्दनाय, नन्दगोपकुमाराय, गोविन्दाय पुनः पुनः नमः। पद्मनाभाय, पद्ममालिने, पद्माक्षाय, पद्मपादाय नमः। यथा हृषीकेशः देवकीं दुःखार्तां कंसबन्धनात् विमोचितवान्, तथा मां पुत्रैः सह बहुधा संकटात् उद्धृतवान्। विषात्, महाग्नेः, राक्षसदर्शनात्, दुष्टसभा-समागमात्, वनक्लेशात्, युध्ये युध्ये महाबलैः, द्रौणास्त्रात् च हरिः स्म रक्षितवान्। सर्वदा तानि विपत्तयः सन्तु, विश्वगुरो, यतः त्वां पुनः पुनः पश्येम; त्वां दृष्ट्वा पुनर्जन्म न पश्येम। जन्म, धन, विद्या, रूपेण गर्वितः जनः त्वां न संबोधितुं शक्नोति; त्वं केवलं अकिञ्चनानां प्राप्यः। अकिञ्चनवित्ताय, गुणविभागविहीनकर्मणे, आत्मारामाय, शान्ताय, मोक्षनाथाय नमः। त्वां कालं, अनाद्यन्तं, सर्वगतं, समस्तसत्त्वेषु समं, तेषां वैरस्यं कारणं इति मन्ये। कोऽपि तव उद्देश्यं न जानाति; तव कर्माणि मानवेषु व्याजमायानि; त्वं न कस्यापि पक्षपातं करोति, न द्वेषं, किन्तु जनाः स्वचित्ते पक्षपातं पश्यन्ति। अजस्य, अकर्तुः, विश्वात्मनः, पशुषु, मनुष्येषु, जलचरेषु जन्मकर्माणि परमं व्याजमायानि। यदा गोपी बाललीलायां तव क्रीडायाः बद्धुम् उद्युक्ता, तव नेत्रे भयकृते अश्रुपूरिते, अञ्जनलेपिते, तव मुखं भयात् नमितम्— एषा लीला अपि भयभीतेषु भयमूलं त्वं इति विस्मयजनकः। केचित् वदन्ति— अजः सत्पुरुषकीर्त्यर्थं यदुवंशे प्रियायां जातः, यथा मलयाचले चन्दनम्। अन्ये वदन्ति— वसुदेवदेवकीयाः प्रार्थनया, अजः लोकपालनाय, देवद्विषां विनाशाय जातः। केचित् वदन्ति— ब्रह्मणः प्रार्थनया, पृथिव्याः भारात् दीनायाः उद्धरणाय, अजः समुद्रे नाववत् पतितायाः भारहरणाय जातः। अन्ये वदन्ति— अजः लोकदुःखानां, अविद्याकामकर्मक्लेशानां शमनाय, श्रवणीयकर्माणि कर्तुम् आगतः। ये जनाः त्वदीयकर्माणि सततम् शृण्वन्ति, गायन्ति, स्तुवन्ति, स्मरन्ति, आनन्दन्ति, शीघ्रं संसारवहनि पद्मपादं पश्यन्ति। प्रभो, त्वं किं अद्य अस्मान्, तव भक्तान्, शरणागतान्, राजसंसर्गदोषयुक्तान्, परित्यज्य गच्छसि? पाण्डवाः यदवः च केवलं नामरूपमात्रम्; त्वं इन्द्रियेशः दृष्ट्वा न दृश्यसे चेत्, वयं शून्यः। गदाधर, भूमिः तव पदचिह्नैः शोभिता न भविष्यति। तव दृष्टिपातेन एषा भूमिः, वनानि, पर्वताः, नद्यः, समुद्रः, समृद्धाः, ओषधयः फलिन्यः च। तस्मात्, विश्वनाथ, विश्वात्मन्, विश्वरूप, मम पाण्डववृष्णिषु दृढं स्नेहबंधनं छिन्धि। मधुसूदन, मम मनः अनन्यवस्तुनि तव प्रेम्णि सदा प्रवाहितुं यथा गङ्गा समुद्रं प्रति। श्रीकृष्ण, कृष्णमित्र, वृष्णिश्रेष्ठ, दुष्टनाशक, राजवंशेषु अग्निरूप, मोक्षप्रद, गोविन्द, गोब्राह्मणदेवदुःखनिवारक, योगेश्वर, सर्वशिक्षक, भगवन्, नमामि। सूतः पुनः आह— पृथा मधुरवचोभिः भगवन्तं स्तुतवती; सर्वमङ्गलः वैकुण्ठः स्मितं कृत्वा मायया ताम् मोहितवान् इव। स्नेहपूर्वकं तां विसृज्य, हास्तिनापुरम् प्रविष्टवान्; स्वनगरं गन्तुं स्त्रीभिः सह उद्युक्तः, नृपतिः तं प्रेम्णा निवारितवान्।