सूत उवाच—ततः कृष्णया प्रमुखया स्त्रीभिः सह स्वबन्धूनां जलदानाय गङ्गां प्रति ययुः। ते तत्र गङ्गायाम्, या श्रीहरिपदपद्मैः ब्रह्मणा च पाविता, जलं दत्त्वा पुनः पुनः तीव्रशोकवशा रुरुदुः, स्नानं च कृत्वा शुद्धां नदीं प्रविश्य शोकं व्यसर्जयन्। तत्र माधवः कुरुपतिं धृतराष्ट्रं तं चानुजं गान्धारीं च सुतशोकातुराम्, पृथां कृष्णां च उपविष्टान् ददर्श। भगवान् मुनिभिः सह स्वबन्धुहता दुःखितान् तान् प्रबोधयामास, अवश्यभाविनं सर्वभूतेषु कालस्य गतिं दर्शयन्, या न केनचित् प्रतिहन्यते। ततः अजातशत्रवे द्यूतैः हृतं स्वराज्यं पुनरदत्तवान्, अधर्मिष्ठान् च राज्ञः, येषां जीवनं कचस्पर्शदुषितं, हत्वा स्वकार्यं सम्पादितवान्। उत्तमविधिनिष्पन्नैः त्रिभिः अश्वमेधैः तम् यजापयत्, येन तस्य शुद्धकीर्तिः सर्वदिशः इवेन्द्रस्य व्यनश्वत्। ततः पाण्डुपुत्रैः सह सत्सखी स्यात्यक्युद्धवसमन्वितः, व्यासादिभिः पूजितः सन्, तान् च पुनः सम्मान्य, गन्तुं निश्चित्य स्वद्वारकाम्, रथमारुह्य ययौ। तस्मिन्काले, उत्तरा भयविह्वला भगवन्तं अभिमुखं धावन्ती दृष्टा। सा साश्रुका भयविह्वला कृष्णं प्रपन्ना ववन्दे—"मामव, मामव, योगेश्वर, देवदेव, जगन्नाथ! सर्वतः मृत्युभयावस्थितेऽहं त्वत्तः अन्यं शरणं न पश्यामि।" पुनः प्रार्थयामास—"भगवन्, तेजस्वी लौहबाणो मां प्रति धावति; स मां दहत्विति यद्यस्ति नियति:। किं तु, भगवन्, मम गर्भस्थं पुत्रकं मा नाशय।" सूतः पुनरुवाच—भगवान् भक्तवत्सलः तस्याः वचनं शृत्वा, द्रोणपुत्रास्त्रं पाण्डववंशनाशनाय अभिमुखं ज्ञातवान्। ततः पञ्च पाण्डवा ज्वलन्तं तदस्त्रं स्वयम् प्रतिपद्य, स्वशस्त्राणि गृहीत्वा रक्षार्थं स्थिताः। तेषां मनः केवलं भगवति स्थितम्, तेषां महाप्रलयसमये स्वजनान् भगवान् स्वदर्शनेन, स्वेनायुधेन सुदर्शनचक्रेण रक्षितवान्। योगेश्वरः हरिः, सर्वभूतान्तरात्मा, स्वशक्त्या कुरुवंश्यां उत्तरायां गर्भं संवव्रे। ब्रह्मशिरोऽस्त्रं अवध्यं, अप्रतिहतं, तथापि भगवन् विष्णुप्रभावं प्राप्त्वा, तदस्त्रं निःशेषीकृतम्। अत्र किंचिदाश्चर्यं नास्ति, यतोऽच्युतः सर्वाश्चर्यपूर्णः, स एव अजः मायया विश्वं सृजति, पालयति, संहरति। ब्रह्मास्त्रस्य प्रभावात् विमुक्ता सा उत्तरा, स्वपुत्रैः सह, कृष्णेन च सहिता, पुण्यशीला पृथाः भगवन्तं गन्तारं प्रति वाक्यमब्रवीत्। कुन्ती उवाच—"नमः पुरुषं आद्यं ईश्वरं प्रकृतिपरं, सर्वभूतदृशाम् अगोचरं, अन्तर्बहिश्च स्थितं। मायाजालच्छन्नं, अव्यक्तं, अचिन्त्यं त्वां मोहिता जनाः न पश्यन्ति, यथा नटवेषधारी नटः न दृश्यते। अत एव, परमवैराग्ययुक्तानां शुद्धचित्तमुनीनां भक्तिसंस्थापनाय त्वं अवतीर्णः; नः स्त्रीणां कथं ते दर्शनम्? पुनः पुनः नमः कृष्णाय, वासुदेवाय, देवकीसुताय, नन्दगोपकुमाराय, गोविन्दाय। पद्मनाभाय, पद्ममालिने, पद्मनेत्राय, पद्मपादाय ते नमः। यथा हृषीकेशः देवकीं कंसकर्मणा बन्धनशोकसंपीडितां विमोचयामास, तथा मामपि पुत्रैः सह पुनः पुनः अन्ववस्थितदुःखात् त्वं रक्षितवान्। विषविपत्तेः, महाग्निप्रसङ्गात्, राक्षसदर्शनात्, दुष्टसभायाः, वनक्लेशात्, बहुवीरयुद्धात्, द्रौणास्त्रसंकटात्, हे हरि, त्वया अस्माकं रक्षणं कृतम्। भवतु नः सदा सदा ताः विपदः, हे जगद्गुरो, यतस्त्वां पुनः पुनः पश्येम, त्वद्दर्शनं हि पुनर्भवदर्शनं न भवति। जन्म, ऐश्वर्य, श्रुत, श्रीविभवात् मदोद्धतः जनः त्वां न सम्यग्वदेत्; त्वं तु केवलं अकिञ्चनानां गम्यः। नमः अकिञ्चनवित्ताय, गुणवृत्त्यतिक्रमाय, आत्मारामाय, शान्ताय, मोक्षपतये। त्वां कालं प्रभुं, अनाद्यन्तं, सर्वव्यापिनं, समं सर्वेषु, येषां विरोधः स्वयं तेभ्यः उत्पद्यते, अहं मन्ये। न त्वदिच्छां वेद कश्चन, त्वदीयाः कर्मभिः नरान् मोहयन्, त्वं न पक्षपातं करोति, जनाः तु मन्यन्ते। जगन्निवासस्य, अजस्य, अकर्तुः, मृगमर्त्यजलचरादिषु जन्मकर्माणि परमं हास्यम्। गोप्याः यदा दामबन्धनाय त्वं प्रयुक्तः, भयाकुलनेत्रयोः अश्रुनयनाञ्जनसंयुक्तयोः, कुपितस्य मातुः समीपे नम्रः स्थितः—एषा ते लीला मम मनः विमोहयति, यतो भीरवः अपि त्वां भीताः। केचन वदन्ति, यदुवंश्यां पुण्यश्लोक्यां कीर्त्यर्थं त्वं अजः जातः, यथा मलयाचले चन्दनः। अपरे वदन्ति—वासुदेवदेवक्याः प्रार्थनया, असुरद्विषां नाशाय, लोकसंरक्षणाय त्वं अवतीर्णः। केचित् वदन्ति—ब्रह्मणः प्रार्थनया, पृथिवी भारार्ता समुद्रनिमग्ना, तस्याः भारहरणाय त्वं अवतीर्णः। अन्ये वदन्ति—अविद्यामनःकर्मभिः क्लिष्टानां श्रवणीयस्मरणीयकर्मणां त्वया इदं कर्म कृतम्। ये जनाः तव चरितं सततम् शृण्वन्ति, गायन्ति, स्मरन्ति, आनन्दन्ति, शीघ्रं संसारसन्ततिविनाशकं तव पदाब्जं पश्यन्ति। भगवन्, किं त्वं अद्य अस्मान् स्वजनान् त्यक्ष्यसि? वयं त्वत्पादपद्मशरणा, अन्यं शरणं न पश्यामः, राजधर्मेण बaddhाः अपि। वयं पाण्डवाः, यदवः च, केवलं नामरूपमात्रम्; त्वं हृषीकेश न दृश्यसे चेत्, वयं शून्याः। गदाधर, यदा त्वदङ्घ्रिपद्मैः भूः शोभते, तदा एषा शोभते, अन्यथा न। त्वद्दृष्ट्या एते जनपदाः समृद्धाः, ओषधयः पुष्टाः, वनानि, पर्वताः, नद्यः, समुद्राः च सम्पुष्टाः।