शुक्लपक्षे तु, तत्र एकदा तत्र कपोतकः स्वपत्नीं च पुत्रान् च अनुवर्त्य स्वगृहे निवसन् आसीत्। तदा तस्य पुत्रकाः जाले पतिताः बन्धनं प्राप्तवन्तः। तान् स्वपुत्रान् जाले बद्धान् दृष्ट्वा सा कपोतक्यपि, अत्यन्तं शोकार्ता, करुणस्वरेण विलपन्ती, मोहवशात् तत्रैव जाले पतिता, स्वबुद्धिं नष्टवती। तस्याः पतिः कपोतकः, स्वपुत्रान् प्रियतमान् जीवनादपि अधिकान्, स्वपत्नीं च स्वात्मवत्समानां बद्धान् दृष्ट्वा, महतीं व्यथां प्राप्य, शोकेन विललाप। सः विलपन् एवं चिन्तयामास—“हा, पश्य मे दारिद्र्यं, मूढबुद्धित्वं च! न तृप्तः, न पूरितः, गृहस्थधर्मस्य त्रिवर्गस्य अपि नाशः जातः। या मे पतिव्रता, प्रियवादिनी, देवतासमा पत्नी आसीत्, सा अपि पुत्रैः सह स्वर्गं गता, अहं तु रिक्तगृहे एकाकी स्थितः। पत्न्या पुत्रैः च विहीनः दुःखितः, दुःखयुतजीवनं किमर्थं इच्छेयम्?” एवं सः कपोतकः, स्वसुतैः परिवृतः, मृत्युग्रस्तः, विवशः, बाणान् अपि पश्यन्, अज्ञानवशात् पतितः। तं तु सर्वान् गृहस्थकपोतान् क्रूरः व्याधः तुष्टचित्तः गृहं नीतवान्। एवं गृहस्थः, यो मनः न शान्तं, द्वन्द्वेषु रमते, बन्धनयुक्तः, सः पतितः भवति। मानवयोनि प्राप्तः, मोक्षद्वारस्य सन्निधौ अपि, यो गृहस्नेहे बद्धः, स एवोत्तमं स्थानं प्राप्त्वा पतितः इति विज्ञायते। एवं कथायां समाप्तायां, सूतः उवाच—ततः कृष्णया अग्रे स्त्रियः स्वबन्धूनां तर्पणार्थं गङ्गां जग्मुः। ताः जलं दत्त्वा, पुनः पुनः विलप्य, हरिपादपवित्रायां नदीं स्नात्वा, ब्रह्मणा च पावितां, शुद्धां गङ्गां प्राप्ताः। तत्र माधवः कौरवाधिपतिं धृतराष्ट्रं भ्रातृसहितं, गान्धारीं शोकसन्तप्तां, पृथां कृष्णां च उपविष्टान् ददर्श। सः मुनिभिः सह तान् स्वजनवियोगदुःखार्तान्, सर्वेषां अपरिहार्यं कालधर्मं दर्शयन्, सांत्वयामास। अजातशत्रोः राज्यं चौरैः हृतं पुनः प्रतिपाद्य, अधर्मिष्ठान् राज्ञः कचस्पृष्टजीवितान् हत्वा, स्वकार्यं सिद्धं कृतवान्। सः तं त्रिभिः अश्वमेधैः उत्तमविधिना यजापयित्वा, स्वकीर्तिं दिशः सर्वाः व्याप्य, इन्द्रवत् प्रसिद्धिं प्रापयत्। पाण्डुपुत्रेभ्यः सपरिजनेभ्यः साय्यक्युद्धवसहितः, व्यासादिमुनिभिः सत्कृतः, तान् प्रतिनमस्कृत्य, द्वारकाम् यान्तुं रथमारूढः। तत्रैव, उत्तरा भयभीता, कृष्णं अभिमुखं धावन्ती, “रक्ष मां, रक्ष मां, योगेश्वर! देवदेव! जगन्नाथ! मृत्युः सर्वतः अभिमुखः, त्वां विना अन्यः मे शरणं नास्ति!” इति आर्तस्वरेण प्रार्थयत्। सा च पुनः उवाच—“भगवन्, दीप्तः लोहबाणः मयि पतति! स मां दहेत्, किं तु, न गर्भस्थं मम शिशुं नाशयतु!” तस्याः वचनं श्रुत्वा, भक्तवत्सलः भगवान्, द्रोणपुत्रास्त्रं पाण्डववंशनाशाय प्रहितं ज्ञात्वा, पाण्डवाः अपि दीप्तान् बाणान् दृष्ट्वा, स्वास्त्राणि गृह्णन्तः, रक्षायै सज्जाः अभवन्। तदा भगवान् स्वजनान् रक्षितुं, सुदर्शनचक्रेण, आत्मास्त्रेण, तान् रक्षां चकार। योगेश्वरः, सर्वात्मना स्थितः, स्वशक्त्या उत्तरायाः गर्भं आवृत्य, तं कौरववंशं पालयामास। ब्रह्मशिरोऽस्त्रं निरवद्यं, अप्रतिहतं च, भगवतो वैष्णवतेजसा निवारितम्। एवं न विस्मयः कर्तव्यः, अच्युतः सर्वाश्चर्यपूर्णः, स्वमायया सृष्टिस्थितिलयान् करोति। ब्रह्मशक्त्याः विमुक्ता, पुत्रैः कृष्णेन च सह, पुण्या पृथाः कृष्णं प्रत्युवाच। कुन्ती उवाच—“नमः पुरुषं आद्यं, ईश्वरं प्रकृतेः परम्, सर्वभूतान्तरबहिरवस्थितं, अप्राकृतं, मायया छन्नं, अव्ययं, अविज्ञेयम्, यथा नटः वस्त्रैः गूढः दृश्यते। एवं तपस्विषु, शुद्धचित्तेषु, भक्तिसिद्धये, स्त्रीणां कथं त्वां ज्ञातुं शक्यम्? नमः कृष्णाय, वासुदेवाय, देवकीनन्दनाय, नन्दगोपकुमाराय, गोविन्दाय पुनः पुनः नमः। नमः कम्बुकर्णिकाय, नमः कम्बमालिने, नमः कम्बाक्षाय, नमः कम्बपदाय ते। यथा हृषीकेशः देवकीं कंसकर्मणा बन्धनयुक्तां दुःखितां विमोचितवान्, तथा मामपि पुत्रैः सह अनेकक्लेशेभ्यः पुनः पुनः मोचितवान्। विषात्, महाग्नेः, राक्षसदर्शनात्, दुष्सभायाः, वनवासदुःखात्, युद्धेषु, द्रौणास्त्रात्, हे हरे, त्वया रक्षिताः स्मः। भवतु नः सदा ताः क्लेशाः, हे जगद्गुरो, यतोऽन्यथा त्वां पुनः पुनः पश्येम, त्वां पश्यतः पुनर्जन्म नास्ति। जन्म, ऐश्वर्य, श्रुत, श्रीभीः मदः न तव साक्षात्करणे, केवलं अकिञ्चनानां तु त्वं सुलभः। नमः अकिञ्चनवित्ताय, गुणवृत्तेः निरञ्जनाय, आत्मारामाय, शान्ताय, मोक्षपतये नमः। त्वां कालं, नियन्तारं, अनाद्यन्तं, सर्वगतं, समं सर्वेषु, यत्र भेदः उद्भवति, मन्ये। तव इच्छां, तव कर्म वा, को वेत्ति? तव लीलाः मनुष्येषु हास्यरूपाः, न तव प्रियद्वेषः, जनाः तु मनसि पक्षपातं कुर्वन्ति। जन्म कर्म च तव, यस्य विश्वात्मनः, अजातस्य, निष्क्रियस्य, पशुषु, मनुष्येषु, मीनादिषु, परिहास एव।