अथ कथाम् आरभामहे— अस्मिन्कालौ जनाः अघासुरवद् दुष्टकर्मणि च छलकर्मणि च प्रवृत्ताः सन्ति, धर्मिष्ठाः दुःखिताः, अधर्मिणः तु प्रमुदिताः। परन्तु यो बुधः धैर्येण स्थितः, स एव सत्यं स्थिरः विद्वान् च इति निगद्यते। एतेन पापकर्मभिः पृथिवी चाण्डालैः समन्तात् आवृत्ता, सा भारवाहिनी जाता; वर्षे वर्षे शुभलक्षणानि न दृश्यन्ते। अद्य तु, मोहबन्धनैः विमूढैः परित्यक्ताः, त्वं स्वसुतैः सह नापि दृश्यसे, जरया च कृशा जाता। यदा वृन्दावनेन सह संगमः जातः, तदा त्वं पुनरपि यौवनसंपन्ना, तदीयं वृन्दावनं धन्यं, यत्र भक्तिरपि नृत्यति। अधुना, पात्राभावात्, जरापि एतयोः न त्यजति; स्वल्पसन्तोषेण आत्मानं विश्रान्तमिव मन्येते। अथ भक्तिः उवाच—कथं पापिष्ठः कलिः महाराजेन परीक्षित्सा स्थापिता? कलिकाले समुपस्थिते, सर्वधर्मसारः कुत्र गतः? दयालुना हरिणापि कथं अधर्मः दृश्यते? एषा मे संशया, त्वद्वचनैः निवारय; तदा सुखिता भविष्यामि। नारदः उवाच—यत् त्वया पृष्टं, तत् शृणु, वत्से, स्नेहेन; सर्वं कथयिष्यामि, सौभाग्यवती, तव मोहः अपनीयते। यदा मुकुन्दः भगवान् स्वधाम्नि प्रतिनिवृत्तः, तस्मिन्नहनि कलिः समुपस्थितः, सर्वधर्मोपायान् विघ्नयन्। दिशाविजये नृपतेः दृष्टः सः कलिः दुःखितः शरणमगात्; अहं तं न हन्यां, मधुच्युतेन भ्रमरमिव। यत् फलं न तपसा, न योगेन, न ध्यानेन लभ्यते, तत् कलौ केशवकीर्तनात् सम्पूर्णं लभ्यते। कलिं समं निर्गुणं निरर्थकं दृष्ट्वा, विष्णुरातः कलिसन्तानानां सुखाय तम् अधिष्ठितवान्। पापकर्मणः कारणात्, सर्वतः सारः गतो, वस्तूनि पृथिव्यां तुषलवदवशिष्टानि। ब्राह्मणैः भागवतशास्त्रं गृहे गृहे, जनस्य च प्रचारितम्; किन्तु दक्षिणालोभेन, कथासारः नष्टः। ये भयंकराणि बहूनि च कर्माणि कुर्वन्ति, नास्तिकाः नरकवासिनः, तेऽपि तीर्थस्थलेषु तिष्ठन्ति; परं तीर्थस्य सारः गतः। येषां चित्तं महत्कामक्रोधलोभतृष्णया क्षुब्धम्, तेऽपि तपस्यां प्रवृत्ताः, किन्तु तपःसारः नष्टः। मनसोऽपि पराजयात्, लोभात्, दम्भात्, पाखण्डाश्रयात्, शास्त्राध्ययनमात्रेणापि ध्यानयोगफलं विनष्टम्। पण्डिताः स्त्रीभिः सह महिषवत् रमन्ते, पुत्रोत्पादने निपुणाः, मोक्षे तु अकुशलाः। वैष्णवधर्मः न कुतः अपि दृश्यते, परम्परायामपि न नेतृषु; तेन तत्वसारः सर्वत्र नष्टः। एषा तु युगधर्मता; को दोष्यः? अतः पद्मनाभः भगवाञ्श्रियम् अधिष्ठाय, समीप एव तिष्ठति। सूतः उवाच—एतानि वचनानि श्रुत्वा, ते महदाश्चर्येण पूरिताः; भक्तिः punar uvāca— "एतदपि शृणु, शौनक!" इति। भक्तिरुवाच—"देवर्षे, त्वं धन्यः, यतो मम सौभग्येन अत्रागतः। साधुसंगः सर्वसिद्धिदः।" जय जय तस्मै, यस्य मायामयं शरीरं, यस्यैकवाक्येन सर्वा वाणी सृज्यते! तस्य प्रसादेन ध्रुवः नित्यपदं प्राप्तः। ब्रह्मणः पुत्रं तं मङ्गलनिधिं नमामि। अथ द्वितीयाध्यायस्य आरम्भः—नारदः उवाच—"वत्से, किं व्यर्थं शोचसि, चिन्तया पीडिता? श्रीकृष्णस्य पादपद्मं स्मर—तव दुःखं नश्यति।" स एव पाण्डवक्लेशे द्रौपदीं त्रातवान्, गोपांगनाः च रक्षितवान्; सः कृष्णः अधुना कुत्र गतः? किन्तु त्वं, भक्ते, तस्मै जीवितादपि प्रिया; यदा त्वं आह्वयसि, तदा सः भगवाञ्श्चाण्डालगृहेऽपि आगच्छति। त्रिषु युगेषु सत्यं ज्ञानं वैराग्यं च मोक्षोपायाः; कलौ तु केवलं भक्तिः ब्रह्मसायुज्यं ददाति। एवं निश्चित्य, स चैतन्यः त्वां स्वस्वरूपसमां, श्रीरूपां, कृष्णस्य प्रियतमां, आनन्दमयीं सृष्टवान्। कृताञ्जलिः त्वं एकदा पृष्टवती—"किं करणीयं?" तदा कृष्णः आज्ञापयत्—"मद्भक्तान् पोषय।" त्वं तामाज्ञां स्वीकृत्य, हरिः तुष्टः अभवत्; तेन मुक्तिं दासीं कृतवती, एते च द्वौ—ज्ञानं वैराग्यं च। वैकुण्ठे त्वं स्वस्वरूपेण पोषयसि; पृथिव्यां तु, भक्तजनान् पोषयितुं, छायारूपेण प्रकटसि। मुक्त्या, ज्ञानवैराग्याभ्यां सह, त्वं पृथिव्यां समागतवती, कृतयुगादौ द्वापरान्तं यावत्, महोत्सवेन स्थितवती। कलौ तु, पाखण्डेन पीडिता मुक्ति नष्टा, तवाज्ञया शीघ्रं वैकुण्ठं प्रतिनिवृत्ता। मोक्षः अत्र आगच्छति गच्छति च, यथा त्वं स्मर्यसे; एते द्वौ, तव पुत्रौ, तव पार्श्वे रक्ष्येते। उपेक्षया, कलियुगे, तव द्वौ पुत्रौ दुर्बलौ जरयाऽपि पीडितौ; तथापि, मा शोचि—अहं उपायं चिन्तयिष्यामि। सुन्दरी, कलियुगसमः कालः नास्ति; तस्मिन् युगे, त्वां प्रतिगृहे, सर्वेषां मध्ये स्थापयिष्यामि। अन्यानि कर्माणि परित्यज्य, महोत्सवान् पूर्वं कृत्वा, तस्मिन्न काले न हरिं सेविष्ये, न त्वां लोके प्रचारयिष्यामि। ये जीवाः कलियुगे त्वया सह सन्ति, ते पापिनोऽपि कृष्णमन्दिरं निर्भयतया यास्यन्ति। येषां हृदयं सदा भक्तिरूपेण प्रेम्णा पूरितम्, तान् अशुद्धाः जनाः स्वप्नेऽपि न बाधन्ते। न भूता, न प्रेताः, न पिशाचाः, नापि असुराः, येषां मनः भक्तिसंपन्नम्, तान् स्पर्शमात्रेणापि न जयन्ति। एवं श्रीभागवते महापुराणे भक्तेः दुःखनिवारणाय नारदप्रयत्नः, कलियुगस्य धर्मावस्थाश्च, भक्तेः महात्म्यं च, सुसम्पूर्णरूपेण संप्रकाशितम्।