कदाचित् तौ द्वौ कपोतपती, स्वसुतानां पोषणाय तद्वने दीर्घकालं खाद्यं अन्विष्य विचरतः। तत्र कश्चन व्याधः, तद्वनं सञ्चरन्, तान् दृष्ट्वा, जालं प्रसार्य, तेषां शावकान् तेषां नीडसंनिधौ सञ्चरन्तः जाले बद्धवान्। तावपि कपोतौ, सदा स्वसुतान् पोषयितुं प्रवृत्तौ, खाद्यं प्राप्य स्वनीडं प्रत्यागच्छतुः। अथ तत्र कपोती स्वसुतान् जाले बद्धान् दृष्ट्वा, तेषां क्रन्दनं श्रुत्वा, स्वयमपि विलपन्ती, दुःखातुरहृदया, मोहाविष्टा, तद्बद्धान् सुतान् निरीक्ष्य, स्वयमपि जाले पतिता, चेतनां न प्राप। कपोतः तु, स्वसुतान्, आत्मनः प्राणेभ्योऽपि प्रियतमान्, भार्यां च स्वसमां, जाले बद्धां दृष्ट्वा, महता शोकसन्तप्तः विललाप— "हा, पश्य मे दारिद्र्यं, अल्पपुण्यस्य मूढधीः! अप्राप्तकामः, गृहस्थधर्मस्य त्रिवर्गस्य च नाशमुपगतः। या मम धर्मपत्नी, सदा प्रियवदना, सा मम इमं रिक्तगृहं त्यक्त्वा, सुतैः सह स्वर्गं गता। अहं तु, पत्नीसुतविहीनः, रिक्तगृहे स्थितः, दुःखेन पीडितः, किमर्थं जीवितुमिच्छेयम्? दुःखमयजीवनं किमपि न शोभनम्।" एवं स कपोतः, स्वसुतैः परिवृतः, मृत्युग्रस्तः, विवशः, बाणान् अपश्यन् अपि, मोहात् पतितः। तं च, तस्य भार्यां, तेषां च शावकान्, स व्याधः क्रूरः, तुष्टः, गृहं नीतवान्। एवं गृहस्थः, यस्य मनः शान्तिं न प्राप्नोति, द्वन्द्वेषु रममाणः, बन्धनैः स्वकुटुम्बं यः पालयति, स कपोतवत् पतति। मानवलोकमुपेत्य, मुक्तिद्वारमुपलभ्य, यः गृहस्थाश्रमे बध्नाति, तं प्राप्तोऽपि पतितः इति विद्वांसः वदन्ति। एतेनैव समयेन, सूतः उवाच—ततः कृष्णया पुरस्कृत्य स्त्रियः, स्वबन्धूनां जलदानाय, गङ्गां प्रति जग्मुः। जलं दत्वा, पुनः पुनः तीव्रशोकवशाद् विलप्य, हरिपादोदकपवित्रे तस्मिन् सरित्स्नाते, ब्रह्मणा च पाविते, स्नानं कृतवन्त्यः। तत्र माधवः, कुरुपतिं धृतराष्ट्रं, तस्य अनुजेन सह, गान्धारीं शोकातुरां, पृथां, कृष्णां चोपविष्टान् अपश्यत्। स भगवान्, मुनिभिः सहितः, स्वजनवियोगशोकविह्वलान् तान्, सर्वेषां अपरिहार्यं कालधर्मं दर्शयन्, सान्त्वयामास। अजातशत्रवे, द्यूतैः हृतं राज्यं पुनः दत्त्वा, काचस्पृष्टजीवितान् अधर्मिकान् नृपतीन् हत्वा, स्वकार्यं संपादितवान्। तं त्रिणश्वमेधयज्ञान् उत्तमविधिना कारयित्वा, इन्द्रवत् सर्वदिशः शुद्धकीर्तिं प्रसरितवान्। पाण्डुपुत्रैः सह, सात्यक्युद्धवाभ्यां च सह, व्यासादिभिः मुनिभिः पूजितः, तानप्यनुगृह्य, तेषां सान्निध्यं संपूज्य, द्वारकां प्रति गन्तुं रथे समारूढः। तदा, उत्तरा भयविह्वला, त्वरमाणा, तं प्रति धावन्ती दृष्टा। उत्तरा प्राञ्जलिरुवाच—"मामव, मामव, महायोगिन्, देवदेव, जगन्नाथ! त्वदन्यं शरणं न पश्यामि, सर्वतो मृत्युभयेन पीडिता। भगवन्, दीप्तमायसं बाणं मयि पतन्तं पश्यामि; यदि मम दहेत्, तथापि मम गर्भो नाशं न यातु, प्रभो!" सूतः पुनरुवाच—तस्याः वचः श्रुत्वा, भक्तवत्सलः भगवान्, द्रोणपुत्रास्त्रं पाण्डववंशनाशाय प्रवृत्तमिति विज्ञाय। पाण्डवाः अपि, दीप्तबाणान् स्वयम् उपेत्य, स्वास्त्राणि गृह्णन्तः, रक्षां कर्तुं यत्नं चक्रुः। तेषां केवलं भगवति स्थितचित्तानां विपत्तिं दृष्ट्वा, स्वसुदर्शनचक्रेण स्वजनान् रक्षितवान्। योगेश्वरः हरिः, सर्वभूतात्मा, स्वशक्त्या, कुरुकुलोत्पन्नायाः उत्तरायाः गर्भं आच्छाद्य रक्षितवान्। ब्रह्मशिरोऽस्त्रं निःशेषं, अप्रतिहतं सन्, भगवतो वैश्णवशक्त्युपेत्य, तदपि निवारितम्। अत्राश्चर्यं न मन्ये, अच्युतः सर्वाश्चर्यपूर्णः, स एव अजः मायया जगत् सृजति, पालयति, लयमपि करोति। ब्रह्मशक्त्याः विमुक्तायै, पुत्रैः सह, कृष्णेन च सह, धर्मपत्न्यः पृथाः, श्रीकृष्णं प्रति वाक्यमब्रवीत्। कुन्ती उवाच—"नमः पुरुषं आद्यं, ईश्वरं प्रकृतेः परम्, सर्वभूतदृशां दृष्ट्यगोचरं, अन्तर्यन्तरं च। मायया गूढदृश्यं, अज्ञानदृष्टिभिः अव्यक्तमक्षरं, नाट्यधारीव गूढं न पश्यन्ति। तव भक्तियोगस्य प्रचाराय, परमहंसानां हृदि स्थितस्य, कथं स्त्रियः त्वां ज्ञातुं शक्नुवन्ति? पुनः पुनः नमः कृष्णाय, वासुदेवाय, देवकीनन्दनाय, नन्दगोपकुमाराय, गोविन्दाय। पद्मनाभाय, पद्ममालिने, पद्माक्षाय, पद्मपादाय च नमः। यथा हृषीकेशः, कंसबन्धनात् दुःखार्तां देवकीं मोचितवान्, तथा मामपि पुत्रैः सह नानाविपत्तिषु रक्षितवान्। विषविपत्तेः, महाग्नेः, राक्षसदर्शनात्, दुष्टसभायाः, वनदुःखात्, महायुद्धेभ्यः, द्रोणपुत्रास्त्रात् च, हे हरि, त्वया रक्षिताः स्मः। भवतु नः सदा तादृश्या विपदः, विश्वगुरो, यतः त्वां पुनः पुनः पश्येम, त्वत्साक्षात्कारात् पुनर्जन्म न स्यात्। यो जनः, जन्म, ऐश्वर्य, श्रुत, श्रीभिः मदान्वितः, स त्वां न सम्प्रत्येत, त्वमेव निर्गुणानां प्रियः। नमः अकिञ्चनवित्ताय, निर्गुणाय, आत्मारामाय, शान्ताय, मोक्षेश्वराय च।