तत्र, तयोः पक्षिणोः, तनूभिः स्पर्शेन, कलरवेन, रम्यैः चेष्टाभिः, तेषां शिशवः समीपम् आगच्छन्तः, तयोः दुःखरहितयोः मातापितरोः हर्षं जनयन्ति स्म। तयोः हृदयं स्नेहेन बद्धम्, विष्णोः मायया मोहितम्, तौ दुःखितचित्तौ स्वपुत्रान् जनान् च पालयन्ति स्म। एकदा तौ गृहस्थौ तेषां शिशूनां कृते वनं गत्वा, तत्र भोजनार्थं दीर्घं कालं विचरन्ति स्म। तान् कश्चित् व्याधः, वनं विचरन्, दृष्ट्वा, जालम् प्रसार्य, तेषां शिशून् गृहे समीपं गच्छन्तं जाले बद्धवान्। ततः पक्षिणः—पिता माता च—सदा स्वसन्तानान् पोषयितुम् उत्सुकौ, अन्नम् प्राप्त्वा स्वगृहं प्रत्यागच्छतुः। तत्र पक्षिणी स्वशिशून् जाले बद्धान् दृष्ट्वा, तेषां दुःखेन कातरता, विलपन्ती, तेषां समीपं त्वरया ययौ। सा स्नेहेन पूर्णा, दुःखितहृदया, मोहिता, स्वशिशून् बद्धान् दृष्ट्वा, चेतनां विहाय, स्वयं जाले बद्धा अभवत्। पक्षी पितरः, स्वप्रियान् शिशून्, जीवात् अपि अधिकप्रियान्, तथा स्वपत्नीं आत्मनः तुल्यां जाले बद्धां दृष्ट्वा, महान् शोकः अन्वभवत्। सः विलपन्, “धिक् मम दीनतां! अल्पपुण्यः, मूढबुद्धिः, गृहस्थस्य धर्मार्थकामस्य साधनं विफलम्। या मम पत्न्यसौ, भक्त्या प्रियत्वेन देवी, सा पुत्रैः सह स्वर्गं गता, मां रिक्तगृहे त्यक्त्वा। अहं रिक्तगृहे पत्न्याः पुत्रैः च विहीनः, दुःखितः, दुःखजीवनम् अनुवहन्, जीवितुम् इच्छामि किम्?” इत्येवम्। तत्र, मृत्युग्रहेण अभिभूतः, शिशुभिः परिवृतः, पक्षी दुःखार्तः, शरान् दृष्ट्वा अपि, अज्ञानात् पतितः। ततः क्रूरः व्याधः, तं पक्षिणं, तस्य पत्नीं, तस्य पुत्रान्, गृहस्थान्, गृहम् अनयत्। एवं, यः गृहस्थः, यस्य मनः अशान्तम्, द्वन्द्वेषु रमते, स्नेहबद्धः स्वकुटुम्बं पालयति, सः पक्षिणा सदृशः, सम्बन्धैः बद्धः अधः पतति। यः मानवलोकम् प्राप्तः, यत्र मोक्षद्वारम् उन्मीलितम्, गृहस्थजीवने पक्षिणा सदृशः आसक्तः, तं “उद्गतः पतितः” इति विदुः। ततः सूतः उवाच—तत्पश्चात्, मृतपितृणां जलदानाय इच्छन्त्यः, कृष्णया अग्रेणीताः, स्त्रियः गङ्गां जग्मुः। जलं दत्त्वा, पुनः पुनः विलप्य, हरेः पदैः ब्रह्मणा च पावितायां नदीं स्नात्वा। तत्र माधवः कुरुराजं धृतराष्ट्रं, तस्य अनुजं, गान्धार्यां शोकार्तायां, पृथां, कृष्णां च, उपविष्टं अपश्यत्। सः, ऋषिभिः सह, तेषां बन्धुविहीनानां, शोकाभिभूतानां, समयस्य अनिवार्यं प्रवाहम् दर्शयन्, सांत्वनम् अकरोत्। अजातशत्रवे स्वराज्यं, द्यूते हृतम्, पुनः दत्वा, कचस्पर्शदोषितान् अधर्मराजान् हत्वा, स्वकार्यं साधितवान्। तं अश्वमेधत्रयं उत्तमविधिना कारयित्वा, इन्द्रवत् सर्वदिक् शुद्धकीर्तिं प्रसारितवान्। पाण्डुपुत्रैः सह, सात्यक्युद्धवाभ्यां अनुगतः, व्यासादिभिः पूजितः, तान् पूज्य पुनः पूजितवान्। ततः, ब्राह्मण, कृष्णः स्वगमनं निश्चित्य, द्वारकायां गन्तुं रथम् आरोहति स्म; तदा उत्तरां, भयात् धावन्तीं, सः अपश्यत्। उत्तराऽवदत्—“मां रक्ष, रक्ष, योगेश्वर, देवदेव, विश्वनाथ! मृत्युः सर्वतः आपतति, त्वदन्यं शरणं न पश्यामि।” पुनः, “हे प्रभो, दीप्तमयः लोहबाणः मम समीपं धावति! सः मां दहतु यदि इच्छति, किन्तु, हे स्वामिन्, मम गर्भस्थं शिशुं न नाशयतु।” इत्युक्तम्। सूतः उवाच—तस्या वचनम् श्रुत्वा, भक्तवत्सलः भगवान्, द्रौणपुत्रस्य अस्त्रं पाण्डववंशनाशाय प्रवृत्तम् अवगच्छत्। ततः, ऋषिश्रेष्ठ, पञ्च पाण्डवाः, दीप्तान् बाणान् समीपं आगतान् दृष्ट्वा, स्वशस्त्राणि गृहीत्वा रक्षायै सज्जाः अभवन्। तेषां, केवलं भगवति मनः स्थितानां, आपदं दृष्ट्वा, भगवान् स्वस्वजनान् स्वसुदर्शनचक्रेण रक्षितवान्। योगेश्वरः हरिः, सर्वभूतानां आत्मरूपेण स्थितः, स्वशक्त्या उत्तरायाः कुरुवंशजायाः गर्भं आच्छादितवान्। ब्रह्मशिरः अस्त्रं निवारणीयम् नास्ति, किन्तु, भगवन्, तव वैष्णवी शक्तिः तस्य प्रभावं शमयितवती। अच्युतस्य चरेषु, सर्वविस्मयपूर्णे, अजः स्वमायया जगत् सृजति, पालयति, संहरति—एतत् अद्भुतं न चिन्तयेत्। ब्रह्मशक्त्याः विमुक्ता, पुत्रैः कृष्णेन च सह, पुण्यशीला पृथा, कृष्णं गन्तुं उद्युक्तम् इदं वचनम् अब्रवीत्। कुन्ती उवाच—“त्वां आदिपुरुषं, भगवन्तं, प्रकृत्याः परं, सर्वभूतैः अदृश्यं, अन्तर्यं बहिर्यं च, नमामि। मायापरिवृतं, दुर्ग्राह्यं, अव्ययं, मोहितदृष्टिभिः अदृश्यं, नटवेषधारी नटः इव। एवं, भक्तिस्थापनाय, निर्मलहृदयैः श्रेष्ठवैराग्यैः, ऋषिभिः, स्त्रीभिः कथं त्वं गम्यः? कृष्णाय, वासुदेवाय, देवकीसुताय, नन्दगोपबालाय, गोविन्दाय, पुनः पुनः नमः। पद्मनाभाय नमः, पद्ममालिने नमः, पद्माक्षाय नमः, पद्मपादाय नमः। हृषीकेशः यथा कंसबन्धनात् दुःखिता देवकीं विमुक्तवान्, तथा, प्रभो, पुनः पुनः मां पुत्रैः सह अनेकदुःखात् विमोचितवान्। विषात्, महाग्नितः, राक्षसदर्शनात्, दुष्टसभायाः, वनक्लेशात्, युद्धे युद्धे महारथैः, द्रौणास्त्रात्, हे हरि, त्वं अस्मान् रक्षितवान्। तानि आपदः पुनः पुनः सन्तु, हे जगद्गुरो, यथा त्वां पुनः पुनः पश्येम, त्वां दृष्ट्वा पुनर्जन्म न पश्येम।