काले कलेऽस्मिन् भयङ्करे, जीवाः सर्वे राक्षस-स्वभावा अभवन्। दुःखैः पीडितानां शुद्ध्यर्थं परमं उपायं ब्रूहि। सर्वमङ्गलानां मध्ये उत्तमं, शुद्धतमं, नित्यं च यत् कृष्ण-प्राप्त्यर्थं साधनं अस्ति, तद् वद। यथा चिन्तामणिः भौतिक-सुखं ददाति, कल्पवृक्षः दिव्य-सम्पदः ददाति, तथैव तुष्टः गुरुः दुर्लभं वैकुण्ठं ददाति, यत् योगिनां अपि दुर्लभम्। सूतः उवाच—स्नेहः यः तव हृदये जातः, हे शौनक, तस्मात् सम्यक् विचिन्त्य वक्ष्यामि, यत् सर्व-शास्त्र-सारं भवति, संसार-भय-नाशनं च। यत् कृष्ण-तुष्ट्यर्थं भक्तिप्रवाहं वर्धयति, तद् वक्ष्यामि; श्रूयतां सावधानम्। काल-सर्प-भय-निवारणाय, श्रीमद्-भागवतं नाम शास्त्रं कीरः कले काले प्रवदत्। मनः-शुद्ध्यर्थं अन्यत् किञ्चित् नास्ति; पूर्वजन्म-सुकृतिनः भागवतं लभन्ते। यदा परीक्षित् सभा-मध्ये कथाश्रवणाय उपविष्टः, शुकः च तत्र स्थितः, तदा देवाः अमृत-कुम्भं आनयन्तः तत्र समागच्छन्। शुकं नमस्कृत्य, सर्वदेवाः प्राज्ञाः ऊचुः—अमृतं कथानां दत्तुम् आगताः स्मः, इदं अमृतं दत्त्वा, कथामृतं वद। विनिमयः सम्पन्ने, राजा अमृतं पिबेत्, वयं सर्वे भागवत-कथामृतं पिबामः। कथामृतं कुतः, अमृतं कुतः, काचं कुतः, महाग्राह्यं रत्नं कुतः? ब्रह्मरातः इत्येव, विचार्य, देवेषु हसन्। अभक्तान् तान् ज्ञात्वा, कथामृतं न दत्तवान्; भागवत-कथा देवेषु अपि दुर्लभा। राज्ञः मोक्षं दृष्ट्वा, स्वयं सृष्टिकर्ता अपि विस्मितः; सत्यलोके तराजुं बन्धित्वा, अजः मोक्षोपायं तौलयामास। अन्यानि ग्रन्थानि लघूनि, एषः महागुरुत्वयुक्तः; अतः सर्वे मुनयः परम-विस्मयं प्राप्नुवन्। भागवतं शास्त्रं भगवद्-रूपं इति मुनयः मन्यन्ते; कले काले पठन् वा श्रुण्वन् वा, तत्क्षणाद् वैकुण्ठ-फलम् लभते। सप्ताहेन श्रुतं, सर्वथा मोक्षं ददाति; पूर्वं करुणया सनकाद्यः नारदाय उक्तवान्। ब्रह्म-संबन्धात् दिव्य-ऋषेः श्रुतम्, सप्ताह-श्रवण-विधिः कुमारैः उपदिष्टः। शौनकः उवाच—नारदः संसार-बन्धन-विहीनः, सर्वदा चलन्, कथं यज्ञ-स्थले तैः सह स्नेहं कृतवान्? सूतः उवाच—भक्त्यन्वितं यत् गूढं कथा-रूपं शुकः मम शिष्यत्वात् उक्तवान्, तद् इह वक्ष्यामि। एकदा विशालायां, चारः शुद्ध-संन्यासिनः साधु-संगार्थं समागच्छन्, तत्र नारदं दृष्टवन्तः। कुमाराः ऊचुः—हे ब्राह्मण, किम् तव मुखं विषण्णं, मनः किम् व्याकुलम्? कुतः आगतः, कुतः गच्छसि? अद्य तव हृदयम् रिक्तं इव दृश्यते, धनं हृतं इव साधारण-जनः; यत् तव आसक्तिहीनस्य, तद् न उचितम्—तत् कारणं वद। नारदः उवाच—पृथिवीं उत्तमां मन्यन्, पुष्करं, प्रयागं, काशीम्, गोदावरीं च गत्वा, तीर्थानि विचरन्। हरिक्षेत्रं, कुरुक्षेत्रं, श्रीरङ्गं, सेतुबन्धं, अन्यानि च, इह तत्र विचरन्। सर्वत्र मनः-तुष्टिं न लब्धवान्; अद्य पृथिवी कलेन, अधर्म-मित्रेण, पीडिता। सत्यं, तपः, शुद्धिः, दया, दानं नास्ति; दुर्भाग्य-जनाः पेटं पूर्यन्ति, मिथ्या भाषन्ति। मन्दाः, अल्प-बुद्धयः, दुःखी, दुर्भाग्याः; साधवः अल्पाः, कपट-निष्ठाः, त्यागिनः अपि गृहस्थत्वं धारयन्ति। युवतयः गृहं पालयन्ति, श्वशुराः उपदेशं यच्छन्ति, कन्याः लोभात् विक्रीयन्ते, पतिपत्नी-कलहः जायते। आश्रमाः विदेशैः बाधिताः, तीर्थानि च; देवालयाः दुष्टैः ध्वस्ताः। योगी नास्ति, सिद्धः नास्ति, ज्ञानी नास्ति, सदाचारी नास्ति; कलेन ज्वालायाम् सर्वे साधनानि भस्मीभूतानि। ग्रामाः चौरैः पीडिताः, द्विजाः शिव-त्रिशूलेन ताडिताः, स्त्रियः विकीर्णकेशाः कामिनीः जाताः। एवं कले दोषं दृष्ट्वा, पृथिवीं विचरन्; यमुना-तीरे गतवान्, यत्र भगवतः लीलाः अभवन्। तत्र अद्भुतं दृष्टवान्—शृणुत, हे महर्षयः: तत्र कन्या उपविष्टा, क्लान्त-चेतना, दुःखिता। तस्याः पार्श्वे द्वौ वृद्धौ, शयितौ, श्वासं अल्पं कुर्वन्तौ, अचेतनौ; सा तौ सेवयन्ती, उत्थापयितुम् यतन्ती, तयोः पुरः रुदन्ती। सा दश दिशः रक्षकम् अन्वेषयन्ती, स्व-रूपं शत-स्त्रैः व्यजनं कृतं, पुनः पुनः जागर्तुम् यतन्ती। दूरात् दृष्ट्वा, कुतूहलात् समीपं गतवान्; माम् दृष्ट्वा, कन्या उत्थाय, व्याकुला, एतद् वचनम् उक्तवती। कन्या उवाच—हे महात्मन्, क्षणम् स्थातुम्, मम चिन्तां निवारय; तव दर्शनं पापं सर्वं नाशयति। बहुवचनैः तव दुःख-निवारणं भविष्यति; महाभाग्ये तव साक्षात् प्राप्तिः भवति। नारदः उवाच—त्वं कः? एते द्वौ कः? एता कमल-लोचनाः स्त्रियः काः? सर्वं विस्तरेण वद, हे देवि, तव दुःखस्य कारणं। कन्या उवाच—अहं भक्तिः नाम्ना विख्याता; एते द्वौ मम पुत्रौ ज्ञान-वैराग्यौ, कालेन कृशौ, वृद्धौ जातौ।