येषां दरिद्रता, दुःखं, ज्वरः च, मायासुरेण पीडिताः संसारसागरं निपातिताः च, तेषां हिताय भागवतं शब्दयति। तदा शौनकः उवाच—कदा शुकः राज्ञे कथयामास? कदा गोकरणः पुनः भाषितवान्? कदा देवर्षिः ब्राह्मणेभ्यः पुनः कथितवान्? एषा मे संशया कृपया निवारय। सूतेन उक्तम्—त्रिंशद्वर्षे भगवतः श्रीकृष्णस्य निर्गमने, कलिः प्रवृत्तः, शुकः शुक्लपक्षे भाद्रपदस्य नवम्यां कथा आरभत। परिक्षितः श्रवणस्य अन्ते, कलौ, द्विशतवर्षे व्यतीते, शुद्धे शुभे नवम्यां गोकरणः गोमातुः पुत्रः भागवतं पुनः कथयामास। ततः कलिः पुनः त्रिंशद्वर्षे प्रवृद्धः, कार्तिकस्य शुक्लपक्षे नवम्यां ब्रह्मपुत्राः भागवतं पुनः श्रावयामासुः। एवं, हे निष्पाप, यद् त्वया पृष्टं तत् मया वर्णितम्—कलौ भागवते कथा, यः संसाररोगं नाशयति। एषा श्रीकृष्णप्रियं कथा सर्वपापं नाशयति, मोक्षस्य एकमेव कारणं, भक्तिलीलाम् उद्भावयति। सत्पुरुषाः श्रद्धया इमां कथां पिबन्तु—तीर्थयात्राया वा सेवाया वा किं प्रयोजनम्? यमः अपि स्वदूतं पाशधारिणं दृष्ट्वा तस्य कर्णे इदं कथयति—'ये भगवत्कथास्व मद्यन्ति तान् वर्जय; अहं अन्येषां क्रोधस्य स्वामी, न तु वैष्णवानां।' असारेऽस्मिन्संसारे, विषयविषेण मनः विक्षिप्तम्, शुकस्य अमृतरूपाणि श्लोकानि क्षणमपि पिब—किं व्यर्थं कुब्जकथाः श्रुत्वा विपथं गच्छसि, यत्र परिक्षितः स्वयं श्रवणेन मोक्षं प्राप्तवान्? शुकवाच्यं रसप्रवाहं कथामृतं वाचकस्य कण्ठे बध्नाति, स वैकुण्ठनाथः भवति। एवं परमगुह्यं तत्त्वं सर्वमतैः प्रतिष्ठितं एकत्र उक्तम्—शुककथायाः तुल्यं शुद्धं किञ्चिद् ग्रन्थेषु नास्ति; परमानन्दाय द्वादशस्कन्धस्य सारं पिब। यः श्रद्धया नियमितं शृणोति, यः च शुद्धवैष्णवानां पुरतः कथयति—उभयोः सम्यक् कृत्येन फलं प्राप्तिः; तयोः अस्मिन्संसारे किञ्चिद् वस्तु नास्त्यप्राप्यं। शौनकः पुनः पृच्छति—नारदस्य निर्गमे, बदारायणः तस्य भावं ज्ञात्वा किम् अकरोत्? सूतः उवाच—पश्चिमे दिव्यसरस्वत्याः तटे शम्याप्रास नाम आश्रमः, यत्र ऋषिसंवदः प्रचलति। तस्मिन् आश्रमे, बदरीवृक्षसमूहैः शोभिते, व्यासः उपविश्य, जलैः आत्मानं शुद्धीकृत्य, मनः स्वयमेव एकाग्रं कृतवान्। भक्त्या शुद्धं स्थिरं च मनः कृत्वा, स पूर्णपुरुषं दृष्टवान्, तस्माद् आश्रितां मायां च। तया जीवः स्वभावतः परः सन् अपि, त्रिगुणात्मकत्वं, दुःखं, तया कृतं स्वीकृतवान्। तेषां दुःखानां निवारणाय, स बुधः सात्वतसंहितां निर्माय, परमात्मन्य् भक्तिं प्रत्यक्षतया उपदिशत्, अज्ञातजनहिताय। एषा भागवती संहिता श्रवणेन, कृष्णे भक्तिः उत्पद्यते, दुःखं, मोहं, भयम् च नाशयति। तां संहितां सम्यक् रचयित्वा, स पुत्रं शुकं, वैराग्यनिष्ठं, उपादिशत्। शौनकः पृच्छति—स वैराग्यनिष्ठः, सर्वेभ्यो विरक्तः, आत्मरमः, आत्मतुष्टः, किमर्थं महाकाव्यं पठितवान्? सूतः उवाच—आत्मरमाः अपि, सर्वबन्धविमुक्ताः अपि, हरौ कारणरहितां भक्तिं कुर्वन्ति, तस्य गुणैः। बदारायणस्य पुत्रः, हरिगुणैः मनः आकृष्टः, भागवतं नित्यं अध्ययनं कृतवान्, विष्णुभक्तेषु अत्यप्रियं। अधुना परिक्षितस्य जन्म, कर्म, निर्गमनं, पाण्डुपुत्राणां निधनं, कृष्णकथायाः उद्भवः च वर्णयिष्यामि। यदा कौरवसृञ्जययोः युद्धे वीराः स्वधर्मे पतिताः, धृतराष्ट्रपुत्रः भीमगदाघातेन भग्नोरूः शयाने स्थितः—तद् दृष्ट्वा, अश्वत्थामा, स्वगुरुं तोषयितुम् इच्छन्, अतीव पापं कर्म कृतवान्—कृष्णापुत्राणां शयानां शिरांसि छित्त्वा, केवलं अनर्थं कृतवान्, सर्वैः निन्दितम्। तत्पुत्रवधं श्रुत्वा, माता, शोकविह्वला, अश्रुपूरितलोचना, विलपन्ती स्थित्वा, तस्या आश्वासाय मुकुटधारी उक्तवान्। स उवाच—सुमधुरैः विविधैः वाक्यैः तव शोकं अपोहयिष्यामि; गाण्डीवेन निष्प्रयक्ष्यामी ब्रह्मबन्धोः शिरः, तव पुत्राणां दाहात् स्नानाय। एवं प्रियतमां सान्त्वयित्वा, अच्युतमित्रपुत्रः अर्जुनः, क्रुद्धः, गुरुपुत्रं महाबाहुं अनुसरन्, रथेन हनुमद्वजेन। दूरात् आगतम् अज्ञाय, स राजपुत्रः, मनसा व्याकुलः, भूमिं रथेन पलायितवान्, जीवितरक्षणाय, यथा सूर्याद् रुद्रभीत्या पलायन्ति। द्विजपुत्रः, आत्मानं निर्जितं दृष्ट्वा, अश्वाः क्लान्ताः, ब्रह्मास्त्रम् एव आत्मरक्षणाय चिन्तितवान्। ततः जलैः शुद्धीकृत्य, मनः एकाग्रं कृत्वा, तदस्त्रं प्रार्थितवान्, प्रत्याहरणं न जानन्, मृत्युसमीपे स्थितः। ततः सर्वदिशि तीव्रं ज्वलन्तं तेजः प्रकटितम्; जीवनभयं दृष्ट्वा अर्जुनः विष्णुं प्रार्थितवान्। अर्जुनः उवाच—हे कृष्ण, हे कृष्ण, महाबाहो, भक्तजनानां भयापहः त्वमेव; जन्ममृत्युसंसारदावानलात् उद्धारकः त्वमेव। त्वं आदिपुरुषः, साक्षान्नाथः, प्रकृतिपरः; आत्मशक्त्या मायां त्यक्त्वा, आत्मनि एकत्वेन स्थितः। त्वमेव स्वबलात्, धर्मादिलक्षणं परमं हितं, मायामोहितानां जीवेषु दत्तवान्। एषा तवावतारः पृथिव्यां भारहरणाय, तथा स्वभक्तजनानां ध्यानाय पुनः पुनः प्रकटितः। एतत् किम्, कुतः आगतम्, हे देवदेव? न अहं जानामि। सर्वतः तीव्रं ज्वलन्तं तेजः आगच्छति। भगवान् उवाच—एतत् द्रौणिपुत्रेण मुक्तं ब्रह्मास्त्रं विद्धि; प्रत्याहरणं न जानाति, मृत्युः समीपः। अन्येन अस्त्रेण न निवार्यते; तदेव अस्त्रं प्रत्यस्त्रं भवति, अस्त्रविद् अस्त्रशक्तिं अस्त्रेण एव शमयति। सूतेन उक्तम्—भगवत्कथां श्रुत्वा, अर्जुनः, शत्रुसैन्यविनाशकः, प्रदक्षिणीकृत्य, जलं स्पृशित्वा, ब्रह्मास्त्रं प्रत्यस्त्रं प्रार्थितवान्।