हरिं दिव्यतेजसं दिव्यपीठे निषण्णं दृष्ट्वा, सर्वे तत्र अग्रतः स्तुतिं कर्तुं प्रचक्रुः। तदा शिवः पार्वत्याः सहितः, ब्रह्मा च स्वपद्मासनस्थः, तत्रागतौ हरिगौरवमवलोकयितुं समुपविशताम्। प्रह्लादः ताले धारयन्, उद्धवः घण्टां हर्षेण नादयन्, देवर्षिः नारदः सुरसंगीतविनिपुणः वीणां जग्राह, अर्जुनः तु गीतस्य नायकः अभवत्। इन्द्रः मृदङ्गं वादयन्, "जय! जय! कुमारा, कथं कुशलं स्तवनं कृतम्!" इति उच्चैः श्लाघां कृतवान्। अग्रे व्यासस्य आत्मजः शुकः प्रवाहवत् गाथां पपाठ। मध्यभागे तु हरिः, शिवः, ब्रह्मा च त्रयः सह नृत्यन्तः, भक्तिमत्तमजनानां मध्ये नटवत् प्रबभुः। तं अद्भुतं स्तवनोत्सवं दृष्ट्वा, हरिः, संतुष्टः अपि, इदं वचनम् उवाच। "यद् इच्छसि, तव हृदयभक्त्यनुसारं, वरं वृणु। अद्यैव तव कीर्तिस्तुत्या अहं तुष्टः।" इति श्रुत्वा, ते प्रेम्णा आविष्टचित्ताः, हर्षपूर्णाः हरिम् ऊचुः। "गिरिश्रृङ्गेषु, नागेषु, सर्वेषां च भक्तानां गीतिषु, त्वं यत्नेन स्मृतः स्यात्, एष एव नः कामः, स सिध्यताम्।" इति। अच्युतः "एवं अस्तु" इत्युक्त्वा अन्तर्हितः। ततः नारदः तस्य पादयोः प्रणिपत्य, शुकः च अन्ये च तपस्विनः तथैव। ते सर्वे हृष्टाः, मोहविनिर्मुक्ताः, दिव्यकथारसामृतं पीत्वा तत्रैव निर्गताः। सा भक्ति शुकदेवेन स्वपुत्रैः सह रक्षिता, तेन स्वशास्त्रे अपि संरक्षिता। एवं भागवतसेवया वैष्णवानां मनः हरेः प्रति आकर्ष्यते। ये दारिद्र्यदुःखज्वरपीडिताः, मायासुरेण पीडिताः, संसारसागरे क्षिप्ताः—तेषां हिताय भागवतं नादयति। शौनकः उवाच—"कदा शुकः राज्ञे कथितवान्? कदा पुनः गोकरणः? कदा देवर्षिः ब्राह्मणेभ्यः कथितवान्? एष मे संशयः, कृपया छिन्धि।" सूतः उवाच—"त्रिंशद्वर्षे गते कृष्णस्य गमनानन्तरं, कलेः प्रवृत्ते, भाद्रपदशुक्लनवम्यां शुकः भागवतं आरब्धवान्। परिक्षितः श्रवणस्य अन्ते, कलेः द्विशतवर्षे गते, पुण्ये शुभे च नवम्यां, गोकरणः गोसम्भवः भागवतं कथितवान्। ततः कलेः त्रिंशद्वर्षे अतीते, कार्तिकशुक्लनवम्यां ब्रह्मपुत्राः तद्वदितवन्तः। एवं निष्पाप, यत् त्वया पृष्टं, कलेः भागवतकथां संसारव्याधिनाशिनीं विस्तरेण उक्तवान्। इयं कथा कृष्णप्रियात्यन्तपापघ्नी, केवलं मोक्षहेतुः, भक्तिलीलाप्रवर्तिका। साधवः श्रद्धया एतां पीत्वा, किं तीर्थयात्रया, किं कर्मसेवया? यमः अपि स्वपाशधारिणं स्वदासं दृष्ट्वा, तस्य कर्णे गूढं वदति—'ये भगवद्गाथामत्ताः, तान् वर्जय; अहं परेषां कोपस्य स्वामी, न तु वैष्णवानाम्।' असारसंसारे, विषयविषमन्थरचितचित्तेषु, शुकश्लोकामृतं क्षणार्धमपि पिब—किमर्थं मिथ्यापथगमनं, नीचकथाश्रवणं, यत्र परिक्षितः स्वयं श्रवणमात्रेण मोक्षं प्राप्तवान्? शुकवक्ता या कथा, रसप्रवाहवती, या वक्तारं कण्ठे बध्नाति—स एव वैकुण्ठनाथः भवति। एवं समस्तमतैः प्रतिष्ठितं गुह्यतमं तत्त्वं त्वया एकदा उक्तम्। शास्त्रसङ्घातं निरीक्ष्य, लोके शुककथायाः सदृशं पवित्रं नास्ति; अतः परमानन्दाय द्वादशस्कन्धसारं पिब। यो भक्त्या नियमितः श्रुणोति, शुद्धवैष्णवेषु च यः कथयति—तयोः तद्विधिना फलं स्यात्; तेषां लोके किञ्चिद् अप्राप्यं नास्ति। शौनकः उवाच—"नारदे गते, भगवतः बदारायणः तदभिप्रायं विज्ञाय किम् अकरोत्?" सूतः उवाच—"पश्चिमे दिव्यसरस्वत्याः तटे शम्याप्रास इति आश्रमः, मुनिसंगमप्रियः। तत्र बदरीवृक्षगुच्छैः शोभिते आश्रमे, व्यासः उपविश्य, जलप्रक्षालनपूर्वकं शुद्धचित्तः स्वेच्छया मनः संयम्य उपाविशत्। भक्त्या विशुद्धस्थिरचित्तः सः, समग्रं पुरुषं च, तस्याश्रितां मायां च अपश्यत्। या मया जीवः स्वतोऽपि परः सन्, त्रिगुणात्मना आत्मानं मन्यते, दुःखं कल्पयति, तया कृतं स्वीकुरुते। एतेषां दुःखनिवृत्तये, सः प्राज्ञः सात्वतसंहितां रचयामास, तत्र परायां भक्तिं प्रत्यक्षरूपेण अवबोधयन्, अज्ञजनानां हिताय। एतस्मिन्शास्त्रे, यदा श्रूयते, कृष्णे भक्तिः पुरुषे उत्तमे जायते, या शोकमोहभयापहनिनी। एवं भागवतसंहितां सम्यक् व्यासः कृत्वा, तां स्वपुत्रं शुकं वैराग्यरतं शिष्याय दत्तवान्। शौनकः उवाच—"सः महर्षिः, सर्वसङ्गविवर्जितः, आत्मारामः, कथं महाकाव्यम् अधीतवान्?" सूतः उवाच—"आत्मारामाः अपि, बन्धनवर्जिताः, हेतुनापि हरेः गुणैः अकारणं भक्तिं कुर्वन्ति। बदारायणस्य पुत्रः, हरेर्गुणरसासक्तचित्तः, सदा भागवतं पठति, यत् वैष्णवानां प्रियतमम्। अद्य अहं परिक्षितः जन्म, कर्म, प्रयाणं, पाण्डुपुत्राणां च गतिं, कृष्णकथायाश्च प्रवृत्तिं वक्ष्यामि। यदा कौरवसृञ्जयानां युद्धे, वीराः स्वकर्तव्यम् अवाप्ताः, धृतराष्ट्रस्य पुत्रः भीमगदाघातेन भग्नजंघः भूमौ शयानः आसीत्— तदा अश्वत्थामा, स्वपत्युः प्रीत्यर्थं, घोरकर्म अकरोत्—कृष्णायाः सुप्तपुत्राणां शिरः छित्वा, सर्वेषां निन्दितं कर्म कृतवान्। तस्याः पुत्रघातं श्रुत्वा, मातरः शोकात् अश्रुपूर्णलोचना रुरोद; तां सान्त्वयितुं राजमुकुटधारी अर्जुनः इदं वचनम् उवाच। "सुमुखि, अहं तव शोकं अपाकरोमि—गाण्डीवात् मुक्तैः बाणैः तं ब्रह्मबन्धुं, तं अपराधिनं, शिरसा सह आनयिष्यामि, यत् त्वं स्नातुं शक्ष्यसि स्वपुत्रदाहानन्तरम्।" इति प्रियायाः मधुरैः विविधैश्च वाक्यैः सान्त्व्य, अर्जुनः, अच्युतसखिपुत्रः, क्रुद्धः, बलवान् आचार्यपुत्रं रथे हनुमद्द्वजेन अन्वधावत्। दूरात् तं समागच्छन्तं दृष्ट्वा, राजपुत्रः, मनसा संकुलः, रथेन भूमिं सर्वतः पलायितवान्, जीवितरक्षणाय, यथा सूर्याद् रुद्रभीतः पलायते। द्विजात्मजः आत्मानं आश्रयविहीनं, अश्वान् श्रान्तान् दृष्ट्वा, ब्रह्मास्त्रमेव आत्मरक्षणाय उपायं मनसि चकार। ततः सः, जलप्रक्षालनपूर्वकं, एकचित्तः, तदस्त्रं सन्दधे, परिहरणं न जानन्, मृत्युसमीपवर्ती सन्। तदा सर्वतो भीषणं दाहरूपं तेजः प्रादुरभवत्; प्राणानां संकटं दृष्ट्वा अर्जुनः विष्णवे प्रार्थयामास। अर्जुनः उवाच—"हे कृष्ण, हे कृष्ण, महाबाहो, भक्तानां भयहरः त्वमेव; संसारतापान्मोक्षदः त्वमेव।