तदा, व्यासपुत्रः षोडशवयस्कः, महाज्ञानसिन्धोः शशिभूतः, स्वसिद्धौ पूर्णः, प्रेम्णा शनैः शनैः श्रीमद्भागवतं पठितुं समुपाजगाम। तं दृष्ट्वा, सभायाः सर्वे, तस्य परमतेजः समवेक्ष्य, शीघ्रमेव उत्थाय तस्मै परमासनं समर्पयन्। देवर्षिः स्नेहेन तं सत्कृत्य, सुखोपविष्टं विदित्वा, इत्युवाच—“मम शुद्धवचनानि शृणुत।” शुकः उवाच—“श्रीमद्भागवतं वेदकल्पतरोरमृतफलम्, शुकमुखान्निगदितं रसं पुनः पुनः पिबत, हे रसिकाः, भूभुजः। अत्र महर्षिणा रचिते भागवते सर्वकपटनिर्मूलनं कृतम्; निर्मत्सराणां पवित्राणां हेतुर्दत्तः। यत्र त्रिविधतापहरं सत्यं शिवं सुन्दरं प्रतिपाद्यते; अन्यशास्त्रस्य किं प्रयोजनम्? अत्र श्रद्धालूनां हृदि भगवतः साक्षात्संनिधानं भवति। श्रीमद्भागवतं पुराणरत्नमौलिः, वैष्णवानां निधिः; अत्र परमहंसानां निर्मलविज्ञानं गीतम्। अत्र निष्क्रियं ज्ञानं, तद्वै सह विवेकवैराग्यभक्तिभिः सहोदितम्; श्रवणपाठचिन्तनैः भक्त्या मुक्तिः सुलभा। स्वर्गे, सत्यलोके, कैलासे, वा वैकुण्ठेऽपि एषा रसनास्ति; तस्मात्, हे भाग्यवन्तः, सदैव पिबत, न कदापि विसृज्यताम्। एवं बदरायणेन सभायां भाषमाणे, हरिः प्रह्लादबल्युद्धवार्जुनादिभिः परिवृतः तत्र प्रादुरासीत्; देवर्षिः स्नेहेन तं च तदनुचरान् सत्कृत्य, हरिं दिव्येऽसने विराजमानं दृष्ट्वा, तस्य स्तुतिपूर्वकं गानं चक्रुः। ततः शिवः पार्वत्या सहितः, ब्रह्मा च पद्मासने, तत्र आगत्य, स्तुत्युत्सवं द्रष्टुम् उपविविशताम्। तत्र प्रह्लादः तालवाद्यं, उद्धवः घंटानिनादं, देवर्षिः स्वरकुशलः वीणां, अर्जुनः गीतनायकत्वम्, इन्द्रः मृदङ्गं वादनं कृत्वा, “जय जय, कुमारा, किमिदं कौशलम्!” इति उच्चैः शंसन्। अग्रे व्यासपुत्रः शुकः सुस्पष्टया वाणीं प्रवहन् पाठयामास। मध्ये तु त्रयः—हरिः, शिवः, ब्रह्मा—भक्तश्रेष्ठेषु अभिनयिनः इव सप्रभा नृत्यन्ति स्म। तं विलक्षणं स्तुत्युत्सवं दृष्ट्वा, हरिः प्रसन्नः सन्, इदं वचनमुवाच— “भक्त्यनुसारं वरं वृणुध्वम्; स्तुत्याख्यानात् अहं तुष्टः।“ इति श्रुत्वा, ते प्रेम्णा हृष्टाः हरिं प्रत्युवाचुः—“गिरिशेषु, सर्पेषु, भक्तेषु च सर्वत्र, त्वं स्मर्यस्व प्रयत्नतः—एष एव नः कामः, स एव सम्पद्यताम्।” अच्युतः “एवं भवतु” इत्युक्त्वा अन्तर्धानं जगाम। अनन्तरं नारदः, शुकः, अन्ये मुनयश्च, तस्य पादयोः प्रणम्य, प्रमुदिताः, मोहं विहाय, भगवत्कथामृतं पीत्वा, तस्मात् निर्गताः। सा भक्तिः, पुत्रैः सह रक्षिता, शुकेन स्वग्रन्थेऽपि संरक्षिता। एवं भागवतसेवया वैष्णवानां मनः हरीं प्रति आकर्ष्यते। ये दरिद्रता-पीडिता, दुःखिता, ज्वरार्ताः, मायासुरेण पीड्यमानाः, संसारसागरे क्षिप्ताः, तेषां हितार्थं भागवतध्वनिः प्रवर्तते। शौनकः पप्रच्छ—“कदा शुकः राजानं प्रति उक्तवान्? कदा गोकरणः? कदा देवर्षिः ब्राह्मणान् प्रति? मम एष संदेहः निवार्यताम्।” सूतः उवाच—“त्रिंशद्वर्षे गते श्रीकृष्णस्य प्रयाणानन्तरं, कलौ प्रवर्तमाने, भाद्रपदमासस्य शुक्लनवम्यां शुकः कथां आरब्धवान्। परिक्षितः श्रवणस्य समाप्तौ, द्विशतवर्षे गते, शुभायां नवम्यां, गोकरणः गौःसुतः भागवतं पठितवान्। ततोऽपि कलौ त्रिंशद्वर्षे समतीते, कार्तिकशुक्लनवम्यां, ब्रह्मसुताः भागवतं कीर्तितवन्तः। एषा भागवतकथा, हे पापवर्जिन्, कलौ प्रवृत्ता, संसाररोगनाशिनी मया तवोक्ताः। एषा कथा कृष्णप्रिया, सर्वपापहरिणी, केवलं मुक्तिहेतुः, भक्तिविलासप्रसूः। साधवः श्रद्धया एनां पिबन्तु; तस्मिन्निमित्तं न तीर्थयात्रा नापि कर्मकाण्डस्य आवश्यकता। यमः अपि स्वदूतं यः पाशं धारयति तस्य कर्णे गूढं वदति—‘ये हरिकथामदिरिताः, तेषु मम शासनं नास्ति; अहं केवलं अन्येषाम्।’ अस्मिन्संसारे विषयविषदुष्टचित्तानां, अर्धक्षणमपि शुकश्लोकामृतं पिबत; किमर्थं व्यर्थं पथि भ्रमथ, अधमकथाश्रवणेन? स्वयम् परिक्षिदपि मुक्तिदायिनीं भागवतश्रवणं प्रपश्यत्। शुकप्रवाहितरसरूपा कथा, यः पठति तस्य कण्ठे बद्धा भवति, स च वैकुण्ठेश्वरः स्यात्। एषा गुह्यतमो धर्मः सर्वसम्प्रदायैः प्रतिपादितः, सर्वशास्त्रावलोकनानन्तरं, शुककथायाः तुल्यं शुद्धं किञ्चिदपि नास्ति; तस्मात् परमानन्दाय द्वादशस्कन्धरसं पिबत। यः श्रद्धया नियमितः शृणोति, यश्च शुद्धवैष्णवेषु कथयति, तयोः उभयोः सम्यगाचरणेन फलप्राप्तिः; तेषां वस्तुतः किंचिदपि दुर्लभं नास्ति। शौनकः पुनः पप्रच्छ—“नारदस्य गच्छतः, बदरायणः किं कृतवान्?” सूतः प्रत्युवाच—“दिव्यायाः सरस्वत्याः पश्चिमे तटे, शम्याप्रास इति प्रसिद्ध आश्रमः अस्ति, मुनिसमवायवर्धनः। तत्र बदरीवृक्षगुच्छैः शोभिते आश्रमे व्यासः उपविवेश, जलैः शुद्धिं कृत्वा, स्वेच्छया चित्तं संयम्य। तत्र भक्तियुक्तेन शुद्धचित्तेन, स पूर्णपुरुषं ददर्श, तदधीनां च मायां अपि। तया जीवः, स्वतोऽपि परः, त्रैगुण्यात्मना स्वात्मानं मन्यते, दुःखमात्मनि कल्पयति, तया एव कृतं गृह्णाति। एतानां दुःखानां निवारणाय, स बुधः सात्वतसंहितां रचयामास, भगवतोऽखिलेश्वरस्य साक्षात्भक्तिप्रदां, अज्ञातजनानां हिताय। एषा भागवतसंहिता, श्रवणमात्रेण, पुरुषे भगवत्कृष्णे भक्तिं जनयति, शोकमोहभयानि च नाशयति। भागवतसंहितां सम्यग् रचयित्वा, स मुनिः पुत्राय शुकाय, विरक्तात्मने, ताम् उपदिदेश। शौनकः अपृच्छत्—‘स एव विरक्तः, आत्मरतिरेव, किमर्थं तां महाकथां शुश्राव?’ सूतः उवाच—‘आत्मारामाः अपि, सर्वबन्धविमुक्ताः, हेतुभूतया हरौ भक्तिं कुर्वन्ति, तस्य गुणैः। बदरायणसुतः, हरिगुणाकर्षितचित्तः, भागवतं नित्यं पठन्, विष्णुभक्तप्रियतमं च। अधुना पारिक्षितस्य जन्मकर्मनिर्वृत्तिं, पाण्डुपुत्राणां प्रयाणं, कृष्णकथायाः च आरम्भं वक्ष्ये। यदा कौरवसृञ्जयानां युद्धे, वीराः स्वकर्मफलप्राप्ताः, धृतराष्ट्रात्मजः भीमगदाघातेन भग्नजंघः शयाने स्थितः, तदा अश्वत्थामा, स्वामिनं तुष्टुमिच्छन्, निशितकर्माकरोद्—शयानानां कृष्णायाः पुत्राणां शिरांसि छित्त्वा, सर्वदोषाय, सर्वैः निन्दितं कर्म। तेषां पुत्राणां घोरवधं श्रुत्वा, माता शोकविह्वला, अश्रुपूर्णलोचना रुरोद; तां सान्त्वयितुं किरीटी वाक्यमुवाच।