नारदः सन्तः सभायां प्रणम्य उवाच—“धन्यः अहं, कृपया अनन्तया युष्माभिः अनुगृहीतः। अद्य अहं भगवन्तं हरिं, सर्वपापापहं, प्राप्तवान्। सर्वेषां धर्माणां मध्ये, श्रवणं श्रेष्ठतमं मन्ये, हे मुनयः; केवलं श्रवणेन एव वैकुण्ठनिवासिनं कृष्णं लभ्यते।” एवं वदति वैष्णवश्रेष्ठे नारदे, योगिनां स्वामी शुकः तत्र आगतः, विचरन्। तदा षोडशवर्षीयः व्याससुतः, महाज्ञानाम्भोधिमणिः, तत्र आगम्य, उपदेशस्य अन्ते, स्वसिद्ध्याप्तः, प्रेम्णा शनैः शनैः भागवतं पठितुम् आरभत। तं दृष्ट्वा, सभा तस्य परमतेजः अनुभूय, सस्मार्गं समुत्थाय, महतीं पीठां न्यवेदयत्; देवर्षिः स्नेहेन तम् अर्चितवान्। सुखासीनः सः उवाच—“मम विशुद्धवचनानि शृणुत।” श्रीशुकः उवाच—“भागवतम् एव वेदकल्पतरोर् मणिपाकम्, मम वक्त्रान्निःसृतामृतरससम्युतम्; हे रसिकाः, भुवि भावुकाः, पुनः पुनः भागवतस्य सारं पिबत।” अत्र, महर्षिणा विरचिते श्रीमद्भागवते, सर्वपाखण्डधर्मः परित्यक्तः; इदं निर्मलहृदयानाम्, अमत्सराणां च। यत्र तत्त्वं हितं प्रकाश्यते, त्रिविधतापान् मूलतः उपशमयति। अन्यशास्त्रस्य किम् आवश्यकता? अत्र, शुद्धचित्तानां, श्रवणोत्सुकानां हृदये, भगवान् साक्षात् बद्धः। श्रीमद्भागवतं पुराणरत्नमणिः, वैष्णवानां निधिः; अत्र परमहंसानां निर्मलविद्या गीताः। अत्र निष्कर्मज्ञानं, विज्ञानं, वैराग्यभक्तिसंयुतं प्रकाश्यते; श्रद्धया शृण्वन्, पठन्, चिन्तयन्, मनुष्यः विमुच्यते। स्वर्गे, सत्यलोके, कैलासे, वा वैकुण्ठे, एष रसनुभवः न लभ्यते; अतः, हे भाग्यवन्तः, सदा पिबत, कदापि मा विसृजत। एवं बदरायणः सभायां वदन्, हरिः तत्र प्रादुरासीत्, प्रह्लादबल्युद्धवार्जुनादिभिः परिवृतः; देवर्षिः तम् अर्चितवान्। हरिं दिव्यपीठे विराजमानं दृष्ट्वा, अग्रतः स्तुतिं कर्तुं तं समारभन्त; ततः शिवार्धाङ्गिनी पार्वत्याः सहितः, ब्रह्मा च पद्मासनस्थः, तत्र आगच्छतां, स्तुतिं द्रष्टुम्। प्रह्लादः तालाः धारयामास, उद्धवः घण्टां हर्षेण वादयामास, देवर्षिः वीणां समादत्त, गीतिशास्त्रविशारदः; अर्जुनः गीतनायकः अभवत्। इन्द्रः मृदङ्गं वादयन्, “जय! जय! कुमारा, कियद् कौशलं स्तुतौ!” इति व्याहरन्। अग्रे व्याससुतः शुकः सरसम् अवदत्। तत्र मध्ये, हरिः, शिवः, ब्रह्मा च, सह नर्तन्ति स्म, भक्तशिरेषु अभिनटवत् दीप्तिमन्तः। तद्दृष्ट्वा अद्भुतस्तुतिम्, हरिः प्रीतोऽपि वचनं प्रोवाच— “यद् इच्छसि, तद् वरं वृणु, भक्त्या यथा मनसि; तव स्तुत्या, कथया च, अहं तुष्टः अस्मि।” इति श्रुत्वा, ते प्रेम्णा सन्तुष्टाः, हरिं प्रत्युवाचुः— “गिरिश्रृङ्गेषु, नागेषु, सर्वेषु च भक्तेषु, त्वं यत्नेन स्मृतः स्याः—एष नः कामः। अवश्यं सिध्यताम्।” इति उक्त्वा, अच्युतः अन्तर्धानम् अगमत्। ततः नारदः, शुकः, अन्ये मुनयः च, तस्य पादयोः प्रणम्य, हृष्टाः, विमुक्तमोहाः, दिव्यकथामृतं पीत्वा, ययुः। सा भक्तिः, पुत्रैः सह रक्षिता, शुकस्यापि ग्रन्थे स्थिताः। एवं भागवतसेवया, वैष्णवानां मनः हरौ प्रवर्तते। ये दारिद्र्यदुःखज्वरपीडिताः, मायासुरदुर्जयेन दग्धाः, संसारसागरे क्षिप्ताः—तेषां हिताय भागवतः शब्दो निनाद्यते। शौनकः पप्रच्छ—“कदा शुकः राज्ञे कथितवान्? कदा गोकर्णः पुनः उक्तवान्? कदा देवर्षिः ब्राह्मणान् प्रति उक्तवान्? एष मे संशयः, त्वया निवर्त्यताम्।” सूतः उवाच—“त्रिंशद् वर्षे भगवतः कृष्णस्य प्रयाणात्, कलेः प्रवृत्ते, शुकः नवम्यां शुक्लपक्षे भाद्रपदे कथां आरब्धवान्। परिक्षितः श्रवणान्ते, कलेः द्विशततमिते गते, शुद्धे शुभे च नवम्यां, गोकार्णः गोजातः कथा अपि पठितवान्। ततः, कलेः पुनः त्रिंशद्वर्षे, कार्तिके शुक्लनवम्यां, ब्रह्मपुत्राः तां कथां पठितवन्तः। एवं, हे निष्पाप, यत् त्वया पृष्टं, तत् कलेः भागवतकथां, संसाररोगनाशिनीं, वर्णितवान्। एषा कथा, कृष्णप्रियाः, सर्वपापहरिणी, मोक्षहेतुः, भक्तिलीलाप्रदायिनी च। साधवः श्रद्धया इमां कथां पिबन्तु—तीर्थसेवा वा किम् अन्येन? यमः अपि, स्वदूतं पाशधारिणं दृष्ट्वा, कर्णे शंसति—‘ये हरिकथारसासक्ताः, तान् मा स्पृश; अहं अन्येषां कोपेशः, न तु वैष्णवानाम्।’ असारेऽस्मिन् संसारे, विषयविषमन्थरचिते मनसि, अर्धमात्रमपि शुकश्लोकामृतं पिब; किमर्थं विपथेन, अधमकथाश्रवणेन, यत्र परिक्षिदपि श्रुत्वा मुक्तिम् अवाप्तवान्? शुकप्रोक्ता कथा, रसप्रवाहसमिता, यं पठति, तस्य कण्ठे बद्धा भवति—सः वैकुण्ठनाथः भवति। एवं, सर्वदर्शितसिद्धान्तेन, गूढतमं तत्त्वं एकत्र उक्तम्; बहुषु शास्त्रेषु परीक्षिते, शुककथायाः शुद्धता नास्ति—परमानन्दाय द्वादशस्कन्धसारं पिब। यः भक्त्या नियमितः शृणोति, यः च शुद्धवैष्णवानां पुरः पठति—तयोः, सम्यगाचरतोः, फलं सिध्यति; ताभ्यां किमपि दुर्लभं नास्ति। शौनकः उवाच—“नारदस्य गमने कृतवत्याः बदरायणस्य किम् आसीत्? तस्याभिप्रायं विज्ञाय, किम् अकरोत्?” सूतः उवाच—“पश्चिमे दिव्यायाः सरस्वत्याः तीरे, शम्याप्रास इति प्रसिद्धः आश्रमः अस्ति, यत्र मुनिसमवायः सदा वर्धते।” तत्र, बदरीफलसमूहशोभिते आश्रमे, व्यासः उपविश्य, जलैः शुद्धः, स्वेच्छया चित्तं समाहितवान्। भक्त्युपरजितचित्तः, शुद्धं स्थिरं च कृत्वा, सः पूर्णपुरुषं साक्षात् अपश्यत्, तदधीनां च मायां ददर्श। या मया, आत्मा अपि परः सन्, त्रिगुणात्मानं मन्यते, दुःखं कल्पयति, तया कृतं स्वीकुरुते। एतेषां दुःखनिवृत्त्यर्थं, सः मुनिः सात्वतसंहितां रचयामास, अप्रत्यक्षं भगवद्भक्तिं शिक्षयन्, अनजानतां हिताय। अत्र, यदा शृणोति, कृष्णे भक्तिः जायते, तदाशु दुःखमोहभयापगमः भवति। एवं भागवतसंहितां सम्यग् व्यासः विरच्य, तां पुत्राय शुकाय, विरक्ताय, उपादिशत्। शौनकः पप्रच्छ—“सः विरक्तो मुनिः, सर्वसङ्गपरित्यागी, आत्मरतिरेव—कथमेतां महाकथां अधीतवान्?” सूतः उवाच—“आत्मारामाः अपि मुनयः, निरग्रन्थाः, कारणरहितां हरौ भक्तिं कुर्वन्ति, तस्य गुणैः आकृष्टाः।” बदरायणपुत्रः, हरिगुणरसासक्तचित्तः, तां महाकथां, विष्णुभक्तप्रियां, सदा अधीतवान्। अद्य अहं ते परिक्षितः जन्म, कर्म, प्रयाणं, पाण्डुपुत्राणां च गतिं, कृष्णकथायाः च प्रवृत्तिं वर्णयिष्यामि।