नारदः स्वकार्यं सम्पाद्य स्वमनोरथं पूर्णीकृत्य परमपरमानन्दमगात्, सर्वाङ्गं पुलकितमभवत्। तस्य चरितं सावधानमनुश्रुत्य, भगवान्नारदः, भगवत्प्रियः, सप्रणम्य कृताञ्जलिः स्नेहेन गद्गदया वाचा तान् प्रोवाच। स उवाच—"अहं धन्योऽस्मि, भवद्भिः कृपया पूर्णैः कृपितोऽस्मि; अद्य अहं पापहर्तारं हरिं प्राप्तवान्। सर्वेषां धर्माणां श्रवणमेव श्रेयस्करमिति मतिरस्ति मे, हे मुनयः, केवलश्रवणेनैव वैकुण्ठस्थं कृष्णं लभ्यते।" एवं वदति वैष्णवश्रेष्ठे नारदे, योगिवर्यः शुकः तत्र समुपजगाम, विचरन्। तदा षोडशवर्षीयः व्याससुतः, महाज्ञानसिन्धोः शशाङ्क इव, तत्र समुपस्थितः; कथासमाप्तौ स्वसिद्ध्यनन्देन स्नेहात् शनैः शनैः भागवतं पठितुम् आरब्धवान्। तं दृष्ट्वा सभास्ते परमप्रभां तस्य दीप्तिं विज्ञाय सस्मारुः, तत्क्षणात् उत्तमासनं न्यधत्त; देवर्षिः स्नेहेन तं सत्कृत्य, सुखोपविष्टं तम् आमन्त्र्य प्रोवाच—"मम शुद्धवचनानि शृणुत।" श्रीशुक उवाच—"भागवतं वेदकल्पतरोरमरफलम्, मम वक्त्राद् अमृतधारया सिक्तम्; हे रसिकाः, भुवि भावुकाः, पुनः पुनः भागवतसारं पिबत। अस्मिन्महर्षिणा विरचिते श्रीमद्भागवते सर्वपाखण्डधर्माः परित्यक्ताः, निर्मलहृदयानां निर्द्वेषाणां च हितं तत्त्वं प्रतिपाद्यते, त्रिविधतापविनाशनम्; अन्यग्रन्थानां किं प्रयोजनम्? अत्र श्रद्धालूनां हृदये भगवान् साक्षात् आविशति।" "श्रीमद्भागवतं पुराणरत्नमौलिः, वैष्णवधनमस्ति; अत्र परमहंसानां शुद्धज्ञानं गीतम्। अत्र निष्क्रियं ज्ञानं, तदनुगतं वैराग्यभक्तिसंयुक्तम्, प्रकाश्यते; श्रद्धया शृण्वन् पठन् ध्यायन् च मुक्तिमवाप्नोति। न स्वर्गे, न सत्यलोके, न कैलासे, नापि वैकुण्ठे अयं भागवतरसः लभ्यते; तस्मात्, हे भाग्यवन्तः, सततमिदं पिबत, मा विसृजत।" एवं बदरायणः सभायां भाषमाणे, सुत उवाच—हरिः प्रह्लादबल्युद्धवार्जुनादिभिः परिवृतः तत्र समुपस्थितः; देवर्षिः तं तान् च सत्कारं चकार। हरिं दिव्यपीठे विराजमानं दृष्ट्वा, ते सर्वे तस्य स्तुतिं कर्तुं प्रचक्रमुः। तदा शिवः पार्वत्याः सहितः, ब्रह्मा पद्मासनेन च, तत्र आगतौ स्तुतिदर्शनाय। तत्र प्रह्लादः तालान्, उद्धवः घण्टां च चलयन्, देवर्षिः वीणां समादाय गीतविशारदः, अर्जुनः रागाध्यक्षः अभवत्; इन्द्रः मृदङ्गम् आहत्य "जय जय! कुमारा, स्तुतौ कौशलम्!" इति वदन्। अग्रे व्याससुतः शुकः सुरसगानं कृतवान्। मध्ये त्रयः—हरिः, शिवः, ब्रह्मा—समेत्य भक्तवरेषु नटवत् नृत्यन्ति स्म। तदद्भुतस्तुतिं दृष्ट्वा, हरिः प्रीतः सन्, वाक्यमुवाच। "मत्तः यथाभक्तिं वरं वृणुध्वम्; कथास्तुत्या अहं सन्तुष्टः अस्मि।" इति श्रुत्वा ते प्रेम्णा हृष्टमनसः हरिं प्रत्युवाचुः—"सर्वगिरिनागगीतेषु, सर्वैर्भक्तैः त्वं यत्नेन स्मर्यस्व—एष नः कामः सिध्यताम्।" "एवं भवतु" इत्युक्त्वा अच्युतः अन्तर्धानमगात्। ततः नारदः शुकः चान्ये मुनयः च तस्य पादयोः प्रणम्य, प्रमुदिताः, मोहविनिर्मुक्ताः, भगवद्गाथामृतं पीत्वा तत्रैव निर्ययुः। सा भक्ति शुकमुनिना आत्मग्रन्थे अपि रक्षिता; तस्मात् भागवतसेवया वैष्णवानां मनः हरीं प्रति आकर्ष्यते। ये दरिद्रदुःखज्वरार्ताः, मायासुरेण पीडिताः, संसारसागरे क्षिप्ताः, तेषां हिताय भागवतध्वनिः प्रवर्तते। अथ शौनकः पप्रच्छ—"कदा शुकः राज्ञे प्रोवाच? कदा गोकर्णः पुनः? कदा देवर्षिः ब्राह्मणेभ्यः? मे संशयं छिन्धि।" सुत उवाच—"द्वात्रिंशद्वर्षे भगवतः प्रयाणानन्तरम्, कलौ प्रवृत्ते, भाद्रपदशुक्लनवम्यां शुकः आख्यायनं आरब्धवान्।" "परीक्षितश्रवणान्ते, कलौ द्विशतवर्षे गते, शुभायां नवम्यां गोकर्णः गोमातृजः आख्यानं कृतवान्। ततोऽपि कलौ त्रिंशद्वर्षे गते, कार्तिकशुक्लनवम्यां ब्रह्मपुत्राः आख्यानं कृतवन्तः।" इति, हे पापशुद्ध, यद्वृत्तमवदं तव पृष्टम्—कलौ संसाररोगनाशकं भागवताख्यानम्। एषा कथा कृष्णप्रियाः, सर्वपापनाशिनी, केवलमुक्तिहेतुः, भक्तिक्रीडासम्भाविनी; ताम् आर्याः श्रद्धया पिबन्तु—न तीर्थयात्रया नापि कर्मणां किञ्चित् आवश्यकम्। यमः अपि स्वदूतं पाशहस्तं दृष्ट्वा, तस्य कर्णे गूढमुपदिशति—"ये हरिकथारसविमत्ताः, तान् वर्जय; अहं परेषाम् कोपेशः, न तु वैष्णवानाम्।" अस्मिन्संसाररज्जुषु विषयविषविक्षिप्तचित्ते, यः शुकश्लोकामृतं क्षणार्धमपि पिबति, स हि श्रेयसे; किमर्थं तुच्छकथाश्रवणेन व्यर्थपन्थानम् अनुगच्छसि? स्वयमपि परीक्षितः श्रवणमात्रेण मुक्तिं प्राप्तवान्। शुकप्रोक्ता कथा रसरूपिणी, यं वदनं बध्नाति, स वैकुण्ठनाथः भवति। एवं परमार्थतत्त्वं सर्वदर्शनेषु स्थापितम् एकेनैवोक्तम्; सर्वशास्त्रालोकनानन्तरं, शुककथायाः समं न किञ्चिदपि विशुद्धतरं—द्वादशस्कन्धसारं परमानन्दाय पिब। यः श्रद्धया नियमितः शृणोति, यः शुद्धवैष्णवेषु पठति, तयोः कृतकृत्ययोः किमप्यसाध्यं नास्ति। शौनकः पुनरपृच्छत्—"नारदस्य निर्गम्य किमकरोत् भगवतः बदारायणः? सुत उवाच—"पश्चिमे दिव्यायाः सरस्वत्याः तीरे शम्याप्रास इति प्रसिद्धं मुनिसमवायानुकूलं आश्रममस्ति। तत्र बदरीदालकुलैः शोभिते आश्रमे व्यासः उपविश्य, जलेन शुद्धः, आत्मनैव चित्तं समाहितवान्।" "तत्र भक्तिप्रवाहेण शुद्धसञ्चलितचित्तः, स पूर्णपुरुषं साक्षात् अपश्यत्, तस्याश्रितां च मायाम्। तया जीवः, स्वतोऽपि परः, गुणत्रयात्मानं मन्यते, दुःखं कल्पयति, तस्यैव कारणानि गृह्णाति। तेषां दुःखनिवृत्तये, सात्मिका सांहिता व्यासेन रचिता, भगवति साक्षाद्भक्तिप्रदायिनी, अबुद्धीनां हिताय।" "अस्यां शृण्वतः पुरुषस्य कृष्णभक्तिः सञ्जायते, या शोकमोहभीतः नाशयति। भागवतसंहिताम् ऋजुपथे रचयित्वा, स तां स्वपुत्राय शुकाय, विरक्ताय, उपादिदेश।" शौनकः पुनः पप्रच्छ—"स एव विरक्तः, आत्मरतिरेव, किमर्थं तां महतीं संहितां अधीतवान्?" सुत उवाच—"आत्मारामाः अपि मुनयः, निर्ग्रन्थाः, कारणं विना हरौ भक्ति कुर्वन्ति, तस्य गुणैः एव।