कुमाराः उचुः—एवं सर्वं तव निगदितम्, किं पुनः श्रोतुम् इच्छसि? यः श्रीमद्भागवतः स्वयमेव भोगमोक्षदः, स एव तव समीहितम्। ततः सूतः उवाच—एवं उक्त्वा, ते महात्मानः पावनं पुण्यं पापनाशनं च भागवताख्यानं प्रवदन्तः, भोगमोक्षप्रदं तद् आख्यानं सम्यक् श्रावयन्ति स्म। सप्ताहमेकं नियतात्मानः सर्वे प्रजाः यथाविधि शृण्वन्त्यः, ततो देवेश्वरं पुरुषोत्तमं स्तुवन्ति स्म। तस्याः समाप्तौ ज्ञानवैराग्यभक्तीनां बलं परममभवत्, नवयौवनमिव सर्वाणि भूतानि मोहयन्ति स्म। नारदः स्वकार्यसिद्ध्यै स्वाभीष्टसंपादनात् परमसौख्येन प्रमुदितः रोमाञ्चिततनुः बभूव। एवं ध्यानपूर्वकं भागवतश्रवणं कृत्वा, भगवत्प्रियः नारदः सस्नेहम् अञ्जलिं कृत्वा, प्रेमगद्गदया वाचा तान् उवाच। नारदः उवाच—धन्योऽस्मि, कृपया आप्यायितोऽस्मि; अद्य अहं हरिं पापहारिणं प्राप्तवान्। सर्वेषां धर्माणां मध्ये श्रवणं श्रेष्ठतमं मन्ये, केवलश्रवणेनैव वैकुण्ठनाथं कृष्णं प्राप्यते। एवं वदति वैष्णवश्रेष्ठे नारदे, योगीन्द्रेश्वरः शुकः तत्र आगतः। तदा षोडशवर्षीयः व्यासतनयः, ज्ञानसिन्धोः शशाङ्क इव, स्वसिद्ध्यन्ते प्रेम्णा शनैः शनैः भागवतं पठितुम् आरब्धवान्। तं दृष्ट्वा सभायाः सर्वे परमतेजस्विनं ज्ञात्वा, सविनयं समुत्थाय, परमासनं दत्तवन्तः। देवरिषिः स्नेहात् पूजयामास, उपविश्य सः शुकः उवाच—मम शुद्धवचनानि शृणुत। श्रीशुकः उवाच—भागवतं वेदमूलकल्पतरोरमृतफलम्, मम वक्त्रात् स्रवन्मधुयुक्तम्; भो रसिकाः, पुनः पुनः भागवतस्य सारं पिबत। अत्र महर्षिणा कृतं भागवतं सर्वकपटनिर्मुक्तं, अमर्षरहितशुद्धहृदयानां हिताय; यत्र तत्तत्त्वं प्रदर्श्यते, त्रिविधतापविनाशनम्। अन्यान्यशास्त्राणि किम्? अत्रैव भगवतः शुद्धश्रवणैकाग्रचित्तेषु हृदि साक्षात् बन्धनं क्रियते। श्रीमद्भागवतं पुराणरत्नमौलिः, वैष्णवरत्नकोशः; अत्र परमं निर्मलज्ञानं परमहंसगीतं, निष्क्रियं ज्ञानं तत्रैव विवेकवैराग्यभक्तिसहितं प्रकाश्यते। तस्य श्रवणपाठमननात् भक्तियुक्तः जनः मुच्यते। स्वर्गे, सत्यलोके, कैलासे, वा वैकुण्ठे अपि एषा रतिः न लभ्यते; तस्मात्, भाग्यवन्तः, सततम् एनं पिबत, मा विसृजत। एवं बदरायणेन सभायां भाषमाणे, भगवान् हरिः प्रह्लादबल्युद्धवार्जुनादिभिः परिवृतः तत्र आगतः; देवरिषिः तं तेषां च पूजनं चकार। हरिं परमासनस्थं दीप्तिमन्तं दृष्ट्वा, ते अग्रे स्तुतिम् आरब्धवन्तः। ततः शिवः पार्वत्या सह, ब्रह्मा च पद्मासने, तत्र आगम्य स्तुत्युत्सवं द्रष्टुं स्थितवन्तः। प्रह्लादः तालान्, उद्धवः घंटां, देवरिषिः वीणां, अर्जुनः गीतनेत्रत्वं, इन्द्रः मृदङ्गं वादनं चकार—"जय जय! कुमाराः, स्तुतौ चतुराः!" इति। अग्रे व्यासपुत्रः शुकः स्रवद्गद्येन पाठयन् स्थितः। तत्र मध्ये त्रयः—हरिः, शिवः, ब्रह्मा—सर्वभक्तमण्डलेषु नटनाट्यवद् दीप्तिमन्तः नृत्यन्ति स्म। तं अद्भुतं स्तवमहोत्सवं दृष्ट्वा, हृष्टः अपि हरिः वाक्यम् उवाच। "यद् इच्छसि, तद् वरं वृणुध्वम्; अहम् अस्मिन् समये स्तुत्या कथया च तुष्टः।" इति। तच्छ्रुत्वा, ते प्रेम्णा प्रहृष्टचित्ताः हरिं प्रत्युवाचुः—"पर्वतसरिसृपगीतिषु, भक्तैः च, त्वद्भावनया सर्वत्र त्वम् एव स्मृतः स्याः—एष एव नः कामः।" "एवं भवतु" इति आच्युतः अन्तर्धानम् अगमत्। ततः नारदः तस्य पादयोः प्रणम्य, शुकः अन्ये च तपस्विनः प्रणम्य, प्रमुदिताः मोहविनिर्मुक्ताः, हरिकथामृतं पित्वा, तत्रैव निवृत्ताः। सा भक्ति शुकैः आत्मसुतैः सह रक्षिता, तस्यापि ग्रन्थे संरक्षिता। एवं भागवतसेवया वैष्णवानां मनः हरेः प्रति आकर्ष्यते। ये दारिद्र्यपीडिताः, दुःखार्ताः, ज्वरपीडिताः, मायासुरेण पीडिताः, संसारसागरे निमग्नाः—तेषां हिताय भागवतध्वनिः प्रतिनादयति। शौनकः उवाच—कदा शुकः राज्ञे उक्तवान्? कदा पुनः गोकर्णः? कदा देवरिषिः ब्राह्मणेभ्यः उक्तवान्? मम एष संशयः विदार्यताम्। सूतः उवाच—कृष्णनिर्याणात् त्रिंशद्वर्षे, कलौ प्रवृत्ते, भाद्रपदशुक्लनवम्यां शुकः आख्यानम् आरब्धवान्। परीक्षितः श्रवणान्ते, कलौ द्विशतवर्षे अतीते, शुभे नवम्यां गोकर्णः गोमातृजातः आख्यानम् उक्तवान्। ततोऽपरत्र त्रिंशद्वर्षे, कार्तिकशुक्लनवम्यां, ब्रह्मपुत्राः आख्यानम् उक्तवन्तः। एवं पृष्टं यथावत् तव आख्यानम् उक्तम्—कलौ भागवताख्यानं संसाररोगनाशनम्। एषा कथा कृष्णप्रियाः, सर्वपापनाशिनी, मोक्षहेतुः, भक्तिलीलाप्रदायिनी; साधवः श्रद्धया एनां पिबन्तु—तीर्थयात्रायाः कर्मणः वा किम् आवश्यकम्? यमस्यापि, शृङ्खलाधारिणं स्वदासं दृष्ट्वा, कर्णे गूढं भाषते—"ये श्रीकथारसपानमत्ताः, तेषां अहं न स्वामी, वैष्णवानां न च कश्चन कोपस्वामी।" असारसंसारे विषयविषमाकुलचित्ते, अर्धक्षणमपि शुकश्लोकामृतं पिब—कुतः अन्यथा पन्थाः? कापुरुषकथाश्रवणेन किं व्यर्थम्? यः परीक्षितः स्वयं मुक्तिदायिनीं कथा श्रुतवान्। शुकवक्ता या कथा, रसप्रवाहिनी, यः ताम् उच्चारयति, स एव वैकुण्ठनाथः भवति। एवं सर्वदर्शितसारः, गूढतमः सिद्धान्तः, एकत्रैव उक्तः; समग्रशास्त्रावलोकने, शुककथायाः शुद्धता न विद्यते—परमानन्दाय द्वादशस्कन्धसारं पिब। यः श्रद्धया नियमितः शृणोति, यः च शुद्धवैष्णवेषु पठति—तयोः कृत्यतः सर्वफलप्राप्तिः, अस्मिन् लोके किमपि अप्राप्यं नास्ति। शौनकः उवाच—नारदस्य गमनानन्तरं, भगवत्प्रेरणां ज्ञात्वा, बदरायणः किम् अकरोत्? सूतः उवाच—पश्चिमे दिव्यायाः सरस्वत्याः तटे, शम्याप्रासाख्ये आश्रमे, मुनिसंवादवर्धने, सः स्थितः। तत्र बदरीफलसंकुलिते आश्रमे, व्यासः उपविश्य, जलस्नानेन शुद्धः, स्वेच्छया चित्तं एकाग्रं कृत्वा, भक्त्या विशुद्धचित्तः स्थिरः सन्, पूर्णपुरुषं साक्षात् अपश्यत्, तस्याश्रितां मायां च अपश्यत्। सा माया येन जीवः स्वाभाविकः अपि, गुणत्रयात्मानं मन्यते, स्वकृतदुःखस्य कारणमात्मानं मन्यते, तस्यैव कारणं ग्राहयति। तस्य दुःखनिवृत्त्यर्थं, सः महात्मा सात्मतसंहितां व्यरचयत्—परमपुरुषे भगवति साक्षाद्भक्तियोगं शिक्षयन्, अज्ञानजनानां हिताय। एवं श्रीमद्भागवतस्य महात्म्यं, श्रवणपाठमननस्मरणादीनि, भक्तियोगज्ञानवैराग्यवर्धनं च, श्रीव्यासशुकनारदकुमारादिभिः कृतं, भगवद्भक्तानां परमकल्याणाय प्रवर्तते।