अर्जुनः ब्राह्मणं उवाच — “हे ब्राह्मण, नाहं संकर्षणः, न कृष्णः, न कृष्णस्य पुत्रः; अर्जुनः नाम्ना अहं, यस्य धनुः गाण्डीवः। मम शक्तिं अवमान्यं मा कुरु, हे ब्राह्मण; यया त्र्यंबकः प्रसन्नः अभवत्। युद्धे मृत्युम् विजित्य, तव पुत्रान् अहं पुनः आनयिष्यामि, हे स्वामिन्।” इत्येवं अर्जुनस्य प्रतिज्ञया, शत्रूनाम् दहनेन प्रसिद्धः फाल्गुनः ब्राह्मणं आश्वास्य, अर्जुनस्य वीर्यं दृष्ट्वा तुष्टः स्वगृहं प्रत्यगच्छत्। यदा ब्राह्मणस्य पत्नी प्रसूति-समये प्राप्ते, द्विजश्रेष्ठः दुःखितः अर्जुनं आह्वयत् — “रक्ष, रक्ष मे पुत्रं मृत्युः!” अर्जुनः शुद्धोदकेन आत्मानं शुद्ध्वा, महेश्वरं प्रणम्य, दिव्यास्त्राणि स्मृत्वा, गाण्डीवं सज्जीकृत्य गृहीतवान्। पार्थः विविधास्त्रैः शरैः प्रसूतिगृहं सर्वतः, उपरि, अधः, पार्श्वयोः, शरपञ्जरं निर्मितवान्। ततः ब्राह्मणपत्नी पुत्रं प्रसूतवती, स बालः बहुशः क्रन्दन्, तत्रैव देहसहितः आकाशे लीनः अभवत्। ततः कृष्णस्य सन्निधौ ब्राह्मणः अर्जुनस्य सफलतां निन्दन्, उवाच — “मम मूढता पश्य, यद् अर्जुनस्य गर्वितवाक्यानि श्रुत्वा विश्वसः। न प्रद्युम्नः, न अनिरुद्धः, न रामः, न केशवः तं रक्षितुं शक्ता; अन्यः कः, हे विश्वेश, रक्षेत्? अर्जुनस्य मिथ्यावाक्ये, आत्मप्रशंसा, धनुषि च धिक्; मोहात् स भाग्यनियतं कर्तुं इच्छति।” एवं ब्राह्मणस्य शापेन फाल्गुनः, आत्मविद्यायुक्तः, शीघ्रं संयमनीं यमस्य पुरीं अगच्छत्। तत्र ब्राह्मणपुत्रं न प्राप्य, इन्द्रस्य नगरे, अग्नेः, निरृत्याः, सोमस्य, वायोः, वरुणस्य च नगरेषु सशस्त्रः अगच्छत्। रसातलम्, दिवम्, अन्यदेवताः निवासान् अपि गत्वा, ब्राह्मणपुत्रं न प्राप्य, प्रतिज्ञां न पूरयन्, अग्नौ प्रवेशितुम् इच्छन्, कृष्णः तं निरोद्धुम् आगच्छत्। कृष्णः उवाच — “अहं ते ब्राह्मणपुत्रान् दर्शयिष्ये; आत्मनं न अवमन्न्याः। ये पुरुषाः अस्माकं विशुद्धकीर्तिं स्थापयन्ति, ते धन्याः।” इत्युक्त्वा, कृष्णः अर्जुनसहितः, दिव्यरथं आरोह्य, पश्चिमदिशं प्रविष्टवान्। स सप्तद्वीपान्, सप्तसागरान्, सप्तगिरीन्, लोकालोकं च अतीत्य, अन्तः प्रविष्टवान्। तत्र, भारतश्रेष्ठ, शैब्यः, सुग्रीवः, मेघपुष्पः, बलाहकः अश्वाः तमसि मार्गं न प्राप्य, तिमिरं प्रविष्टाः। तान् दृष्ट्वा, योगेश्वराणां योगेश्वरः श्रीकृष्णः स्वं चक्रं सहस्रसूर्यप्रभं पुरतः प्रेषितवान्। तद् सुदर्शनं मनसः वेगेन, घोरं तमः तीव्रतेजसा विदारितम्, रामस्य बाणः सैन्यं यथा गुणात् मुक्तः। तेन मार्गेण अर्जुनः तं परं अनन्तं ज्योतिः तमसः पार्श्वे दृष्ट्वा, तेजसा नेत्रे आहतः, नेत्रे निमीलितवान्। ततः वायुनाः प्रवाहितः, स महाप्रवाहयुक्तं जलं प्रविष्टवान्, तत्र सहस्ररत्नस्तम्भैः दीप्तं दिव्यं भवनं ददर्श। तस्मिन् भवनान्तरे अद्भुतः अनन्तः महाशेषः सहस्रशीर्षः, मणिसमृद्धफणाविभूषितः, उज्ज्वलः, भीमद्वयनेत्रः, श्वेतः शैलवत्, श्यामवर्णजिह्वः ददर्श। तस्य शेषस्य सुखासने, सर्वव्यापिनं परमेश्वरं, पुरुषोत्तमं, वर्षघनश्यामं, पीतवाससम्, शान्तमुखं, विशालनेत्रं ददर्श। स मणिमुकुटकुण्डलैः भूषितः, सहस्रकुन्तलैः तेजोवृत्तेन परिवृतः, अष्टबाहुः, कौस्तुभमणिधारी, श्रीवत्सचिह्नितः, वनमालाभूषितः अभवत्। अच्युतः अनन्तात्मनं प्रणम्य, अर्जुनः विस्मयपरिपूर्णः तं नमस्कृत्य, योगेश्वरः, हस्तान् अञ्जलिं कृत्वा, स्मितमुखः, बलवाचः, तौ उवाच। “युवां द्रष्टुम् इच्छन् ब्राह्मणपुत्रान् अत्र आनयम् धर्मरक्षणाय; युवां मम अंशावतारौ, पृथिव्यां पापभारं विनष्ट्वा शीघ्रं प्रत्यागच्छताम्। यद्यपि सर्वकामाः पूर्णाः, नरनारायणौ ऋष्युत्तमौ, धर्मं स्थापनाय, लोककल्याणाय, सततं आचरथः।” एवं परमेश्वरस्य आज्ञया, तौ कृष्णौ “ओम्” इति प्रणम्य, ब्राह्मणपुत्रान्, महेश्वरं च गृहीत्वा निर्जग्मताम्। हृष्टौ, स्वस्थानं प्रत्यागत्य, ब्राह्मणाय पुत्रान् तेषां रूपेण, आयुषा च, ददाताम्। तं वैष्णवस्थानं श्रुत्वा, पार्थः परमं विस्मितः अभवत्; मनुष्यस्य यत् वीर्यं, तत् कृष्णकृपया एव इति चिन्तितवान्। एवं अनेकानि अद्भुतानि कर्माणि दर्शयन्, अर्जुनः भोगान् भुञ्जानः, सर्वयज्ञान् अतीत्य, यज्ञान् अकरोत्। स सर्वेभ्यः, ब्राह्मणादिभ्यः, यथाकालं सर्वकामान् दत्त्वा, इन्द्रः इव, वर्षं वर्षन्, लोकान् पुष्णात्। अधर्मराजान् हत्वा, अर्जुनादिभिः तेषां विनाशं कृत्वा, धर्मपुत्रादिभिः धर्मं स्थापयन् शीघ्रं धर्मं स्थापनं अकरोत्। शुकः उवाच — भगवान् श्रीकृष्णः, स्वनगर्यां द्वारकायां, सर्वसमृद्ध्यायुक्ते स्थले, वृष्णिप्रवरैः परिवृतः, सुखेन वसन्। तत्र स्त्रियः दिव्यवस्त्राभरणयुक्ताः, यौवनमाधुर्यदीप्ताः, कन्दुकादिलीलया, प्रासादेषु विद्युत्स्फुरणवत् शोभन्ते। सदा व्यस्तेषु पथिṣu, मदोन्मत्तहस्तिभिः, वीरैः, अश्वैः, सुवर्णमण्डितरथैः, शोभायमानाः। उद्यानानि, वृन्दानि, पुष्पशृङ्खलायुक्तवृक्षैः, सर्वत्र भ्रमरपक्षिस्वरैः निनादितानि। स षोडशसहस्रपत्नीभिः, तासां दिव्यगृहेषु, अद्भुतरूपाभिः, एकोऽप्रियः रमते। शुद्धोदकेषु, पूर्णविकसितपद्मकुमुदोत्पलपुष्पगन्धयुक्ते, पक्षिसंघनिनादे, रममाणः अभवत्।