भगवान्नारायणस्य सन्निधौ ब्राह्मणः कश्चिद् दुःखितोऽनाथश्च स्वपुत्ररक्षार्थं शरणं ययौ पार्थम्। स ब्राह्मणः प्रणम्य प्राह—“भगवन्, मम शरणागतान् एतान् पुत्रान् रक्षिष्यामि; यदि प्रतिज्ञाम् अस्य न पूरयेयं, तर्हि पावकं प्रविश्य पापात् विमुक्तो भविष्यामि।” स ब्राह्मणः पुनः शङ्काम् अवदत्—“सङ्कर्षणः, वासुदेवः, धनुर्धरश्रेष्ठः प्रद्युम्नः, अनिरुद्धश्च रथदुर्जयः, एते अपि मम पुत्रान् रक्षितुं न शेकुः। तर्हि त्वं किमर्थं, बालिशभावेन, देवेश्वराणामपि दुष्करं कर्म कर्तुमिच्छसि? अस्माभिः त्वदीयं वचनं न विश्वस्यते।” तदा अर्जुनः प्रत्युवाच—“ब्राह्मण, नाहं सङ्कर्षणो, न कृष्णः, न च कृष्णस्य सुतः; अहम् अर्जुनो नाम्ना, गाण्डीवधन्वा। मा माम् अवज्ञाय सामर्थ्यम्, येन त्र्यम्बकः तुष्टः; युद्धे मृत्युम् अपि जित्वा तव पुत्रान् प्रत्याहर्तास्मि।” इत्येवं फाल्गुनेन प्रतिश्रुत्य, ब्राह्मणः पार्थस्य वीर्यम् आलोक्य तुष्टः स्वगृहं प्रतिनिवृत्तः। यदा तु ब्राह्मण्याः प्रसवकालः संप्राप्तः, तदा द्विजश्रेष्ठः, विषण्णः, अर्जुनं ह्वयामास—“रक्ष, रक्ष मम सुतम् मृत्योरपि!” अर्जुनः शुचिना जलेन आत्मानं शुद्ध्वा महेश्वरं प्रणम्य दिव्यास्त्राणि स्मृत्वा गाण्डीवम् आदाय सज्जः अभवत्। स पार्थः शरैः प्रसूतिगृहं सर्वतः निरुद्धवान्, विविधास्त्राणि प्रयुञ्जानः, उपर्यधस्ताच्च सर्वतः बाणपञ्जरं निर्ममे। तदा ब्राह्मण्याः पुत्रः जातः, स च बालः रुदन् रुदन् सहसा देहेन सह आकाशे लीनः। ततः कृष्णस्य सन्निधौ ब्राह्मणः अर्जुनस्य असिद्धिं निन्दन् प्राह—“पश्य मे मूर्खत्वम्, यत् अहम् अस्य गर्वितवाक्यानि विश्वसित्वा। न प्रद्युम्नः, न अनिरुद्धः, न रामः, न केशवः अपि रक्षितुम् अशक्नुवन्; तर्हि अन्यः कः पुमान् रक्षितुं समर्थः? धिक् अर्जुनस्य मिथ्यावचः, धिक् स्वस्तुति, धिक् तस्य धनुः; स भाग्यवशात् कर्तव्यम् अकर्तुम् इच्छति।” एवमुक्त्वा द्विजेन शप्तः अर्जुनः आत्मविद्यया संपन्नः शीघ्रं संयमनीं यमस्य पुरीम् अगच्छत्। तत्र ब्राह्मणपुत्रम् अदृष्ट्वा, स शस्त्रपाणिः इन्द्रस्य, अग्नेः, निरृत्याः, सोमस्य, वायोः, वरुणस्य च पुरीः क्रमशः जगाम। रासातलम्, स्वर्गं, अन्येषां देवतानां वासं च गत्वा, ब्राह्मणपुत्रम् अचिन्त्य, प्रतिज्ञां पूर्तुं अशक्तः, अग्नौ प्रवेष्टुम् उद्युक्तोऽभवत्; कृष्णः तं निरोद्धुम् आजगाम। कृष्णः उवाच—“अहं त्वां ब्राह्मणस्य पुत्रान् दर्शयिष्यामि; आत्मनं न अवमंस्ताः। ये पुरुषाः अस्माकं शुद्धकीर्तिं स्थापयन्ति, ते धन्याः स्युः।” इत्येवमुक्त्वा भगवान् अर्जुनसहितः स्वदिव्यरथं आरुह्य पश्चिमदिशं प्राविशत्। स महात्मा सप्तद्वीपान्, सप्तसमुद्रान्, सप्तपर्वतान्, लोकालोकं च अतिक्रम्य, अन्तः प्रविवेश। तत्र, भारतश्रेष्ठ, शैब्यः, सुग्रीवः, मेघपुष्पः, बलाहकः इति रथस्य अश्वाः तमसि मार्गं न लब्ध्वा नष्टाः। तान् दृष्ट्वा, योगेश्वराणां प्रभुः श्रीकृष्णः स्वसुदर्शनचक्रं सहस्रसूर्यसमप्रभं पुरतः प्रेषयामास। तत् सुदर्शनं मनोजवेन महातमसि प्रविष्टम्, तिक्तप्रभया तमो विदार्य, रामबाण इव गुणविनिर्मुक्तः, अग्रे जगाम। सुदर्शनचक्रेण उद्घाटितेन मार्गेण अर्जुनः तमसा परं परमज्योतिरद्भुतम् अपारमदृष्ट्वा, तेजसा विद्धदृक्, नेत्रे निमील्य तस्थौ। ततो वातेन नीतः स जलं प्रविवेश, यत्र महातरङ्गमण्डितं, सहस्ररत्नस्तम्भशोभितं दिव्यं प्रासादमदर्शयत्। तत्र च, दिव्यं अनन्तं महोरगं सहस्रशिरसं, मणिप्रभाभिरलङ्कृतकण्ठं, श्वेतगिरिसमानं, नीलजिह्वं, विकटनेत्रयुगलं, सुष्ठुविश्रान्तम् अदर्शयत्। तस्याः फणायाम् उपविष्टं सर्वव्यापिनं भगवानं परममहिमानं पुरुषोत्तमं, मेघश्यामं, पीताम्बरधरं, प्रसन्नवदनं, विशाललोचनं च ददर्श। स स्रग्विणं कौस्तुभधरं श्रीवत्सलाञ्छनं, किरीटकुण्डलमणिविभूषितं, प्रभामण्डलपरिवेष्टितकुन्तलसहस्रं, अष्टभुजं, वनमाल्यलङ्कृतं च ददर्श। अच्युतः तं अनन्तात्मानं प्रणम्य, अर्जुनः अपि विस्मयाकुलचित्तः साष्टाङ्गं नतवान्। तदा स प्रभुप्रभुः हस्तयोरञ्जलिं कृत्वा स्मितपूर्वं बलवद्वचसा तौ उवाच। स उवाच—“द्रष्टुकामः अहं युवां, तेनैव ब्राह्मणस्य पुत्रान् अत्र आनयामि, धर्मसंस्थापनाय। युवां ममांशावतारौ, पापभारनाशनाय शीघ्रं प्रतिनिवर्त्य धर्मं स्थापयेताम्। यद्यपि सर्वकामौ, युवां नरनारायणौ, ऋषिप्रवरौ, लोकस्थैर्याय जनहिताय धर्मं आचरथः।” एवं परमेश्वरस्य आज्ञया, तौ कृष्णौ प्रणम्य “ॐ” इति उक्त्वा, ब्राह्मणपुत्रान् सह जगद्गुरुणा प्रत्यागतौ। हृष्टमनसौ तौ स्वनगरं यथापूर्वं प्रतिनिवृत्तौ, ब्राह्मणाय पुत्रान् तेषां रूपवयःक्रमेण दत्तवन्तौ। तं वैष्णवलोकं श्रुत्वा, पार्थः परमविस्मितः अभवत्; तेन ज्ञातम्—मानवानां यद् ऐश्वर्यम्, तत् केवलं कृष्णानुग्रहेण सिध्यति। एवं बहूनि अद्भुतानि कर्माणि कृत्वा, स लोकान् भोगांश्च भुक्त्वा, सर्वयज्ञान् अतिक्रम्य, यथाकालं ब्राह्मणादिभ्यः कामान् दत्त्वा, इन्द्र इव, वर्षमिव, प्रजाः संतोषयामास। अधर्मिष्ठान् नृपतीन् हत्वा, अर्जुनादिभिः तेषां विनाशं कृत्वा, धर्मं धर्मपुत्रादिभिः स्थापयामास। शुक उवाच—एवं श्रीकृष्णः स्वस्मिन् द्वारकापुरीं समृद्धिसम्पन्नां, वृष्णिवरैः परिवृतः, स्वकीये सुखेन वसन् आसीत्। तत्र स्त्रियः शोभनवस्त्राभरणधारिण्यः, यौवनविभूषिताः, कन्दुकक्रीडादिभिः क्रीडन्त्यः, विद्युच्छाभाभिः प्राकाश्यं वहन्त्यः। राजमार्गाः सर्वदा सम्प्रचलन्त्यः, मदोन्मत्तगजैः, रथरश्मिभिः, हयैः, सुवर्णमण्डितरथैः च शोभमानाः आसन्। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे प्रथमस्कन्धे नवत्यधिक्यष्ट्युत्तरैकाधिक्यनवत्यधिक्येऽध्याययोः दिव्यकथायाम् एषा कथा प्रवहति।