एवं शास्त्रविधिना यः पुण्यात्मा भागवताख्यानं शृणोति, तस्मै अक्षयपुण्यलाभः सुलभः, यतो हि एषा दिव्या श्रेष्ठा कथा कोटियज्ञफलप्रदा भवति। तद्व्रतम् एवमुपसंहृत्य, यथैव फलाकाङ्क्षिभिः जनैः जन्माष्टमीव्रतं सम्यगुपसंह्रियते, तथैव समापनं कर्तव्यम्। किंतु ये दरिद्राः भक्ताः च, तेषां विषये सामान्यतः समापनकर्मणि न बाधा, श्रवणमात्रेणैव ते विशुद्धाः, निराशिषः वैष्णवाः सन्ति। यदा भागवताख्यानस्य यज्ञः समाप्यते, तदा श्रोतृभिः पूस्तकं वक्तारं च भक्त्या पूजयेयुः। ततः तुलसीमाल्यैः श्रोतॄन् सम्पूज्य, मृदङ्गतालवाद्यैः सुस्वरकृतकीर्तनं कर्तव्यम्। तत्र जयध्वनिं स्तुतिवचनानि शङ्खनिनादं च स्थापयेत्, विप्रभिक्षुभ्यः वित्तं भोजनं च दद्यात्। यः श्रोता विरक्तः स्यात्, तस्य अनन्तरदिने गीतवाद्यादिकं कुर्यात्; यदि गार्हस्थ्यः, तर्हि कर्मशुद्धये होमं विधाय। प्रत्येकश्लोकस्य यथाविधि क्षीरपाकं मधु सर्पिर्तिलादिसंयुक्तं समर्पयेत्, विशेषतः दशमस्कन्धे। वैकल्पिकरूपेण, गायत्र्याऽनुस्मृत्य होमं कुर्यात्, यतः पुराणं परमतत्त्वसमं दृश्यते। यदि होमं कर्तुं न शक्यते, तर्हि तद्भावनार्थं तद्द्रव्याणि अन्येभ्यः दद्यात्, विविधविघ्नदोषाधिक्यनिवृत्तये। दोषशमनाय सहस्रनामस्तोत्रं पठेत्, तेन सर्वं सफलं भवति, यतो ह्यस्ति न परं ततः। अनन्तरं द्वादशब्राह्मणान् क्षीरपाकमधुना भोजयेत्, सुवर्णं गोश्च दद्याद्व्रतसमाप्तये। समर्थः चेत्, सुवर्णसिंहं त्रिपलपरिमाणं निर्माय, तत्र सुलेखितं पुस्तकं स्थापयेत्। तं सम्यगुपचारेण—आवाहनाद्यैः समस्तोपचारैः, वस्त्राभरणगन्धादिभिः—यथार्हं पूजयित्वा, यः स्वाध्यायाय योग्यः स्यात्, तस्मै दद्यात्। एवं यः प्राज्ञः गुरवे तत् समर्पयति, स संसारबंधनात् विमुक्तो भवति; एवमुपक्रम्य सर्वपापविनाशः स्यात्। एष शुभः श्रीमद्भागवतपुराणः फलब्रत् धर्मार्थकाममोक्षोपायः न संशयः। इत्येतत् सर्वं कथितं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि? श्रीमद्भागवतमेव हि भोगमोक्षदायकं भवति। एवं कथयित्वा, महात्मानः ते पुण्यदायिनीं पापनाशिनीं भागवताख्यानां श्रावयामासुः, या च भोगमोक्षप्रदा। सप्ताहमेकमखिलजीवाः संयतचित्ताः यथाविधि शृण्वन्तः, परमपुरुषं देवराजवर्यं स्तुत्वा। तस्यां समाप्तायां, ज्ञानवैराग्यभक्तिशक्तिः परमोत्कृष्टा जाता, सर्वेषां प्राणिनां मनांसि मोहितानि यौवनं समुत्थितम्। नारदः स्वकार्यसिद्ध्यै कामनां प्राप्य, परमसुखेन पूर्णः, रोमाञ्चितशरीरः अभवत्। स धर्मात्मा भगवत्प्रियः नारदः, कथां सम्यगश्रुत्य, कृताञ्जलिः स्नेहगद्गदया वाचा तान् उवाच—"धन्योऽहं, कृपया पूर्णाः यूयं मयि प्रसन्नाः, अद्य अहं पापहारिणं हरिं प्राप्तवान्।" "सर्वेषां धर्माणां श्रवणमेव श्रेष्ठं मन्ये, केवलश्रवणेनैव वैकुण्ठनिवासिनं कृष्णं प्राप्नोति।" इत्युक्ते, तत्रैव योगिश्रेष्ठः शुकः समुपागमत्। तदा षोडशवयस्कः व्याससूनुः, ज्ञानसागरचन्द्रः, स्वार्थसिद्ध्यन्ते प्रेम्णा शनैः शनैः भागवतं श्रावयामास। तम् आगतम् आलोक्य, सभायां सर्वे तेजसा स्फुरन्तं दृष्ट्वा, तत्क्षणात् महानासने समुपावेशयन्; तं देवर्षिः स्नेहेन पूजयित्वा, सुखोपविष्टं तम् उवाच—"मम शुद्धवचांसि शृणुत।" श्रीशुक उवाच—"भागवतम् एव कल्पतरोरमृतफलम्, मम मुखान्निर्गतं नवनीतमिव; भो रसिकाः, पुनः पुनः भागवतामृतं पिबत। अत्र श्रीमद्भागवते कृत्स्नं धर्मप्रपञ्चं परित्यज्य, निःस्पृहाणां निर्मत्सराणां हितं परं वस्तु प्रदर्श्यते, यत्र भगवान् साक्षात् श्रोतॄणां हृदि बध्यते।" "एष भागवतपुराणरत्नमणिः, वैष्णवधनम्, यत्र परमार्थज्ञानं गीतं, यत्र ज्ञानवैराग्यभक्तिसहितं कर्मत्यागः प्रदर्श्यते; श्रद्धया श्रवणपठनमननात् मोक्षः सुलभः।" "स्वर्गे, सत्यलोके, कैलासे, न च वैकुण्ठे अपि एषा भागवतस्य रतिः लभ्यते; अतः भागवतामृतं सदा पिबत, कदापि न विसृज्यताम्।" एवं बदरायणः सभायां भाषमाणः, तत्र हरिः प्रह्लादबल्युद्धवार्जुनादिभिः परिवृतः प्रकटः अभवत्; तं देवर्षिः ससख्यं पूजयामास। हरिं दिव्यपीठे विराजमानं दृष्ट्वा, सर्वे तस्य स्तुतिं पुरतः कुर्वन्तः, तत्रैव शिवः पार्वत्याऽनुगतः, ब्रह्मा च पद्मासनस्थः, आगत्य तं महोत्सवम् अपश्यन्। तत्र प्रह्लादः तालवाद्यं, उद्धवः घण्टां, नारदः वीणां, अर्जुनः गीतस्य अध्यक्षः, इन्द्रः मृदङ्गं वादयन् "जय जय, किमेते कुशला कुमाराः स्तुतौ!" इति वदन्; अग्रे व्याससूनुः शुकः सुगतिभिः पाठयन्। तत्र मध्ये हरिशिवब्रह्माणः त्रयः सह नृत्यन्ति, दिव्यभक्तमण्डलेषु नटनायका इव दीप्तिमन्तः। तदद्भुतस्तुतिं दृष्ट्वा, प्रीतोऽपि हरिः वाक्यमुवाच— "यदिच्छसि तद्वरं याचस्व, स्तुत्या कथया च अहं तुष्टः।" इत्युक्ते, ते प्रेम्णा हर्षयन्तः, हरिं प्रत्युवाचुः—"सर्वपर्वतसर्पगीतिषु, सर्वैर्भक्तैश्च, त्वं स्मृतः स्याः—एष एव नः कामः, स एव साध्यः।" इति चोक्त्वा, अच्युतः अन्तर्धानमगात्। अनन्तरं नारदः, शुकः चान्ये मुनयः, तस्य पादौ प्रणम्य, प्रमुदिताः मोहविनिर्मुक्ताः, भगवदाख्यानामृतं पीत्वा, गृहेषु प्रत्ययुः। तद्भक्तिः शुकैः स्वपुत्रैः सह रक्षिता, यः भागवतसेवया वैष्णवानां चेतांसि हरेः प्रति आकर्षति। ये दरिद्राः, पीडिताः, ज्वरार्ताः, मायेति दैत्येन पीड्यमानाः, संसारसागरे क्षिप्ताः, तेषां हिताय भागवतध्वनिः प्रवर्तते।