सर्वे मुनयः, यः दण्डान् उपशम्य शान्ताः समचित्ताः निरुपाधयः साधवः च, तं परमं पुरुषं परमं गन्तव्यं इति प्राहुः। यस्य प्रियं रूपं सत्त्वमस्ति, यस्मिन ब्राह्मणाः देवता इति विशिष्टाः, ये शान्ताः निर्व्याजाः ज्ञानिनः च तं निष्कामं पूजयन्ति। तस्य मायया गुणयुक्तया राक्षसाः असुराः सुराः च त्रिधा सृज्यन्ते; तत्र सत्त्वमेव तं पवित्रं स्थानं प्राप्तये साधनम्। शुकः उवाच — एवमेव, जनानां संशयापगमाय, सरस्वतब्राह्मणाः भगवतः पदकमलसेवया परमं स्थानं प्राप्तवन्तः। सूतः उवाच — यः कश्चन श्रोत्रेण पात्रेण, पुनः पुनः एतत् अमृतं पिबति, यः ऋषिपुत्रपादपद्मगन्धयुक्तं, संसारभयापहं भगवत्परायणं च, स यात्री संसारमार्गक्लेशं त्यजति। शुकः पुनः उवाच — एकदा द्वारकायां, भारतवंशज, ब्राह्मण्याः पत्नी पुत्रं जातं भूमिं स्पृशन्तं त्वरितं मृतं दृष्टवती। ब्राह्मणः मृतं पुत्रं गृह्य, राजद्वारे स्थाप्य, शोकाकुलः दुःखितचित्तः विलपन् इदं वचनं अब्रवीत् — "राज्ञः ब्राह्मणद्वेषिणः कपटस्य लोभिनः विषयासक्तस्य दुष्कृतात् मम पुत्रः मृतः। यदा राजा हिंसायाम् रमते, दुष्टः, असंयतइन्द्रियः च भवति, तदा जनाः दरिद्राः सततं क्लेशिताः स्युः।" एवं द्वितीयं तृतीयं च पुत्रं मृतं दृष्ट्वा, ब्राह्मणः तान् राजद्वारे स्थाप्य तं विलापं पुनः पुनः अकथयत्। ततः, केशवस्य सन्निधौ, अर्जुनः नवमं पुत्रं मृतं शृण्वन् ब्राह्मणं अभाषत — "ब्राह्मण, किं ते गृहे न्यूनं अस्ति? इमे ब्राह्मणाः यज्ञं कुर्वन्ति, क्षत्रियमित्रैः सहिताः। यत्र ब्राह्मणाः धनपत्नीपुत्रैः परिवृताः विलपन्ति, तत्र क्षत्रियवेषधारिणः निर्लज्जाः कापटिकाः वर्तन्ते।" "भगवन्, अहं ते पुत्रान् रक्षिष्यामि, यदि प्रतिज्ञां न पालये, अग्निं प्रविश्य पापात् शुद्धः भविष्यामि।" ब्राह्मणः प्रत्युवाच — "संकर्षणः, वासुदेवः, प्रद्युम्नः धनुष्मतां श्रेष्ठः, अनिरुद्धः च, रक्षितुं न शेकुः। तद् किम्, त्वं बालिशः, लोकनाथानामपि दुष्करं कार्यं कर्तुम् इच्छसि? न वयम् विश्वासयामः।" अर्जुनः उवाच — "ब्राह्मण, न अहं संकर्षणः, न कृष्णः, न कृष्णस्य पुत्रः; अहं अर्जुनः नाम्ना, गाण्डीवधन्वी। मा मे बलं अवमन्, त्र्यम्बकं तुष्ट्वा, मृत्युम् जित्य युद्धे ते पुत्रान् आनयिष्यामि।" एवं फाल्गुनेन आश्वासितः ब्राह्मणः, पार्थस्य वीर्यं दृष्ट्वा तुष्टः स्वगृहं प्रतिगच्छत्। ततः, ब्राह्मण्याः पत्न्याः प्रसूतिकाले, द्विजश्रेष्ठः, दुःखितः अर्जुनं आह्वयत् — "रक्ष रक्ष मम पुत्रं मृत्युतः!" अर्जुनः शुद्धजलैः शुद्धः, महेश्वरं प्रणम्य, दिव्यास्त्राणि स्मृत्वा, गाण्डीवं संनद्धं गृहीत्वा स्थितः। पार्थः तत्र शरैः प्रसूतिगृहं रुरोध, विविधैः अस्त्रैः सर्वतः, उपरि अधः च, शरपञ्जरं निर्मितवान्। ततः, ब्राह्मण्याः पत्नी पुत्रं प्रसूता, स बालः रुदन् त्वरितं देहसहितः आकाशे अदृश्यः अभवत्। ततः कृष्णस्य सन्निधौ, ब्राह्मणः अर्जुनस्य सफलतां निन्दन् अब्रवीत् — "पश्य मे मूढत्वं, यत् अस्य गर्वितवचनानि विश्वसित्वा।" "न प्रद्युम्नः, न अनिरुद्धः, न रामः, न केशवः रक्षितुम् अशक्नुवन्; अन्यः कः, हे विश्वनाथ, रक्षितुं शक्ष्यति?" "अर्जुनस्य मिथ्यावचनं निन्दनीयम्, स्वस्तुतिः धनुः च, मोहितः भाग्यनियमं कर्तुम् इच्छति।" एवं ब्राह्मणेन शप्तः, फाल्गुनः, स्वविद्यायाम् आश्रित्य, शीघ्रं सम्यमनीं यमस्य नगरीं गत्वा ब्राह्मणपुत्रं न दृष्टवान्। ततः स अस्त्रधारी इन्द्रस्य नगरीं, अग्नेः, निरृत्याः, सोमस्य, वायोः, वरुणस्य नगरीं च अगच्छत्। रासातलम्, स्वर्गम्, अन्येषां देवतानां स्थानानि अपि अस्त्रधारी गत्वा, पुत्रं न प्राप्य, प्रतिज्ञां न पूरयन्, अग्निं प्रविष्टुम् इच्छन्, कृष्णः तं निरोद्धुम् अगच्छत्। कृष्णः उवाच — "अहं ते ब्राह्मणपुत्रान् दर्शयिष्यामि; आत्मनं न अवमन्। ये पुरुषाः अस्माकं शुद्धकीर्तिं स्थापयन्ति, ते धन्याः स्युः।" इत्युक्त्वा, अर्जुनसहितः भगवान्, सर्वेश्वरः, दिव्यरथं आरोह्य पश्चिमदिशं प्रविष्टवान्। स परमेष्ठी सप्तद्वीपान् सप्तसागरान् सप्तपर्वतान् लोकालोकं च अतिक्रम्य अन्तर्भूतः। तत्र, हे भारतश्रेष्ठ, शैब्यः सुग्रीवः मेघपुष्पः बलाहकः अश्वाः तमसि मार्गं न प्राप्य अन्धकारे निमग्नाः। तं दृष्ट्वा, योगेश्वराणाम् अधिपः श्रीकृष्णः, स्वं चक्रं सहस्रसूर्यसमप्रभं पुरतः प्रेषितवान्। सुदर्शनं मनसो वेगं, घनं घोरं तमः तीव्रतेजसा विदार्य यथा रामस्य बाणः गुणविमुक्तः सैन्यं विदारयेत्। चक्रेण निर्मितमार्गेण, अर्जुनः तं परमं अनन्तं प्रकाशं तमसः परं दृष्ट्वा, तेजसा नेत्रे आहतः, नेत्रद्वयं निमीलितवान्। ततः, वायुवाहनः, जलं महाविचीयुक्तं प्रविष्टः; तत्र अर्जुनः अद्भुतं दिव्यरत्नस्तम्भसहस्रदीप्तं महाप्रासादं दृष्टवान्। तस्मिन् अन्तः, अद्भुतः अनन्तः महाभुजङ्गः सहस्रशीर्षः, फणाग्ररत्नदीप्तः, तीक्ष्णनेत्रः, श्वेतः पर्वतसमानः, नीलकण्ठः च दृश्यते। तस्य सुखासनं उपविष्टः, अर्जुनः सर्वव्यापकं भगवन्तं परममाहात्म्यं पुरुषोत्तमं, घनश्यामं पीतवस्त्रं शान्तमुखं विशाललोचनं च दृष्टवान्। स महाकीर्तिः किरीटकुण्डलरत्नमण्डितः, सहस्रकुन्तलः तेजोवृत्तः, अष्टबाहुः दीर्घः सुन्दरः, कौस्तुभरत्नधारी श्रीवत्सचिह्नितः वनमालया भूषितः च तत्र विराजते।